‘Het nieuwe normaal’: Uitzichtloos!

Poster uit 2002 van de voorstelling ‘Een slok aarde’ door Theatergroep Zierik.

De 1,5 meter samenleving wordt het nieuwe normaal. Dat liet premier Rutte ons een week geleden weten. Zo’n mededeling komt via je oren naar binnen en neemt vervolgens in de loop van de volgende dagen steeds meer bezit van je lijf en je brein. Dat is maar goed ook, want de klap is te hard om direct in één keer te kunnen verwerken. Zelf had ik vooral de analyse van Kustaw Bessems in de Volkskrant van vrijdag 10 april nodig om volledig te beseffen wat die mededeling inhoudt.

Bessems legt uit dat Rutte met dat ‘nieuwe normaal’ klip en klaar aangeeft dat de coronasituatie uitzichtloos is. Tot vorige week werden nog vaak termen als ‘bizarre’ en ‘extreme’ situatie gebruikt, maar daar schuilt dan nog wel het troostrijke begrip ‘tijdelijk’ in. Sinds Ruttes uitspraak dat de 1,5 meter samenleving ‘het nieuwe normaal’ moet worden, is die troost van ‘tijdelijkheid’ eruit. De premier dringt er immers ook op aan dat bedrijven, verenigingen, organisaties zich inventief gaan voorbereiden op die 1,5 meter samenleving. Afstand houden van elkaar, minstens anderhalve meter. Afstand houden bij zoveel mogelijk alles en in alle gevallen waar dat nu nog onmogelijk lijkt, moeten oplossingen worden gevonden. Of….gewoontes worden geschrapt. Gewoontes én beroepen.  Daarvan zijn legio voorbeelden te noemen: nooit meer bij elkaar in kleine zaaltjes, nooit meer presentaties/voorstellingen met fysiek contact, nooit meer de troost van een knuffel, een kneepje in de arm van een klopje op de schouder. Zijn mensen in staat tot een 1,5 meter samenleving? Kunnen emoties in ‘het nieuwe normaal’ genegeerd, onderdrukt en vermorzeld worden? Kan de samenleving veranderen tot een gemeenschap waarin we meer robotachtig functioneren? Of: zouden er mensen zijn die dan liever onderduiken om zich aan het ‘nieuwe normaal’ te onttrekken? Mensen die in ondergrondse kelders nog bij elkaar komen om kunst en cultuur te maken en te beleven bijvoorbeeld en om de emoties daarvan wezenlijk te delen? Als dat deze mensen al zou lukken natuurlijk. Met een perfect functionerende virus-app zouden ze immers zo opgespoord zijn.

Boeken als ‘De Pest’ van Camus en ‘De stad der blinden’ van Saramago worden tegenwoordig nogal vaak genoemd als voorbeelden voor de tijd hoe we nu leven. Zelf denk ik de laatste dagen, waarin ‘het nieuwe normaal’ begint door te dringen vooral aan het toneelstuk ‘Een slok aarde’ van Heinrich Böll. Theatergroep Zierik speelde het in 2002 onder regie van Lies Hanse. Het stuk schetst het povere restantje van een door een atoomramp vernietigde planeet ‘Aarde’. Ergens in een blikje is een slokje melk bewaard gebleven. Als een van de personages daar een druppel van proeft, roept hij: ‘Mamma’, zonder zelf nog te weten wat het woord betekent……