Lekker lang nakauwen op ‘Een Zwarte Pool’

Spelscène met Izaäk Wondergem (Seiffert) en Wilma Selen (Lilly)

GEZIEN: Vrijdag 24 mei 2019, Minitheater Middelburg:  ‘Een Zwarte Pool’; De Zeeuwse Komedie; tekst: Karst Woudstra; regie: Marieke van Dijk; Spel: Wilma Selen, Izaäk Wondergem, Jeffrey Limburg, Mels Hoogenboom, Jolanda Kasse.

Het is zo’n stuk waar je lekker lang op kunt nakauwen en dat deden we dan ook in klein comité gisteravond direct na de première en op de terugweg naar huis. Duidelijk dus dat ‘Een Zwarte Pool’ in elk geval iets bij ons teweeg heeft gebracht. Op sommige punten blijken de meningen verdeeld. Eens zijn we het wel over de vraag of dit stuk dat in 1992 is geschreven anno 2019 nog gespeeld kan worden. Ja, waarom niet? Marieke van Dijk heeft vaardig het communisme van toen ontweken en die summiere verwijzingen naar Lech Wales, glasnost en perestrojka kan het publiek best aan. Met wat driftig gehanteerde mobieltjes erbij kan het stuk gewoon ook over mensen van nu gaan. Want daar draait het natuurlijk ook om: menselijke relaties, het mislukken daarin, onvervulde levensverwachtingen, teleurstellingen en leegheid, heel veel leegheid.

Zo zijn daar twee stellen: Lilly en Seiffert en Daan en Marguérite. Elk van hen gaat anders om hun lege leven en hun teleurstellingen. Lilly is hard, koud en gevoelloos ten opzichte van haar man Seiffert. Haar persoonlijke motor lijkt alleen nog te draaien op de lustgevoelens die zij koestert voor Daan en waar ze heel ver in gaat. Maar voor Daan hoeft het allang niet meer, hij heeft haar gedumpt. Ook de vriendschap met Seiffert lijkt hij zat te zijn. Daans enthousiasme vlamt vrijwel uitsluitend nog op als hij het over zijn kinderen en hun belevingswereld heeft. Met Lilly en Daan voel je als toeschouwer dan ook weinig verbinding. Het zijn lege, verbitterde personages die niks meer te bevechten hebben en daardoor vrij één-dimensionaal blijven. De regisseur volgt hierin ongetwijfeld ook de bedoeling van de auteur, want zo’n positieve kijk heeft Woudstra niet op de mensheid.

Seiffert manifesteert zich als zielige stumper, maar weet uiteindelijk toch ook wat mededogen op te wekken. Hij maakt als personage wel enige ontwikkeling door en als toeschouwer gun je hem de kans op ontsnapping uit zijn sombere bestaantje. Dat gaat Marguérite niet lukken. Achter al haar uitgesponnen meningen over gezond eten en leven, de angst voor de toekomst en het omgaan met elkaar schuilt een enorme onzekerheid over hoe ze als mens nou echt in het leven moet staan. De rol van Marguérite wordt vrij bombastisch neergezet, wellicht ook een keuze van de regie om de eenzaamheid en onzekerheid van deze vrouw nog wat extra te benadrukken.

Jeffrey Limburg in zijn rol van de Poolse student Zygmynt.

Een prachtig contrast met die vier uitgebluste personages biedt de Zwarte Pool, een frisse, ongecompliceerde jonge vent nog bruisend van levensvreugde. Een dankbare rol ook, omdat hij veel tegenwicht kan bieden en vol zit met spelmogelijkheden. Jeffrey Limburg wist dat alles met gretigheid en veel talent goed uit te buiten. Hij bekijkt die merkwaardige mensen om hem heen met oprechte verwondering, zonder direct een oordeel over hen te vellen, maar het lachje om zijn mond verraadt heel subtiel dat hij wel iets van ze vindt.

Het stuk zal in de loop van de opvoeringsreeks ongetwijfeld nog wat groeien in de onderlinge scherpte tussen de spelers. Vooral na de pauze in de scène met de  ‘crosstalk’ met twee dialogen door elkaar zou de snelheid nog flink omhoog moeten. Dat er nu te veel op elkaar werd gewacht, zal te wijten zijn aan premièrespanning.

De voorstelling dwingt respect af voor de keuze, de aanpak en de spelprestaties. Het stuk biedt geen happy end. Als publiek zul je tevreden moeten zijn dat er in elk geval ‘een knip’ komt in een onhoudbare situatie. En dat je op ‘Een Zwarte Pool’ dus lekker lang kunt nakauwen.

Nog te zien op: zo 26 mei (14.30), vr, 31 mei (20.00), zo 2 juni (14.30), vr. 7 juni (20.00), vr. 21 juni (20.00) en za. 22 juni (20.00). Minitheater, Middelburg. www.zeeuwsekomedie.nl

 

Verdriet én slappe lach in leven van Sophie

01_pk_2712

Onderschrift: repetitiescène uit ‘Sophie‘.

RECENSIE.

Gezien: ‘Sophie’van Roos Ouwehand door De Zeeuwse Komedie; zaterdag 21 januari in De Piek, Vlissingen; regie: Marieke van Dijk; spelers: Anneke van Jaarsveld, Jeffrey Limburg, Liesbeth Peters, Tom Roovers, Herbert Veira, Bob van Schuylenburch, Ron van der Schelde, Lotte van der Schelde.

In twaalf scènes krijgt het publiek over een lengte van tachtig jaar inkijkjes in het leven van Sophie. Er is geen sprake van een realistische tijdsontwikkeling, alle leeftijdsfasen van Sophie spelen in het hier en nu. Dat biedt herkenning voor een breed publiek in het hier en nu. Dochter, puber, echtgenote, moeder, vriendin, oma……. Met één of meerderen is wel verwantschap te voelen. Toch is Sophie niet specifiek een ‘vrouwenstuk’, want – hoewel in korte scènes – ook de sores  en een beetje geluk van de man komen aan bod.  We volgen Sophie van 7 tot 87 jaar en zijn getuigen van de scharnierpunten in haar leven. Die zijn vaak omhuld met verdriet of melancholie, of zoals de flyer vermeldt: ‘het zijn 12 momenten die het foto-album nooit hebben gehaald’. In het stuk worden sprongen gemaakt van soms een paar en soms wel tien jaar. Aan het publiek te taak te beseffen dat Sophie in de tussen liggende jaren natuurlijk volop heeft geleefd, ook heeft gehuild, maar zeker ook heeft gelachen, heeft liefgehad en dat er zeker ook van haar is gehouden. De momenten waar de toeschouwer deelgenoot van wordt gemaakt, zijn niet de makkelijkste in het leven van Sophie. Ze spelen zich allemaal af in haar slaapkamer van het ouderlijk huis. Ze heeft aardig wat te verstouwen in haar leventje, maar in feite zijn het wel de ‘normale gebeurtenissen’ als mijlpalen in veel levens en dus: Leve de herkenbaarheid. En hoewel Sophie het in de getoonde twaalf momenten soms best moeilijk heeft, breekt vaak ook de slappe lach door ter verlichting.

Anneke van Jaarsveld levert als Sophie een prestatie van formaat. Zij zet in elke leeftijd een geloofwaardig personage neer en weet voor het overgrote deel te overtuigen in haar emoties en groeiende levenservaring. Sublieme momenten levert de voorstelling op in de scènes tussen Sophie en haar moeder (Liesbeth Peters). Daar word je als toeschouwer soms even flink bij de strot gegrepen. Ook de scènes met buurjongen Daniël (Jeffrey Limburg) levert fijn spel op. Twaalf wisselende scènes betekent ook veel changementen. Daar is goed over nagedacht. Ze worden op zo’n manier uitgevoerd dat de aandacht van het publiek wordt vastgehouden en je als vanzelf het volgende spelmoment in glijdt. Helemaal niks te zeuren dus? Nou een beetje: sommige scènes zijn iets minder geloofwaardig. Herbert Veira lijkt zich als Sam nog niet helemaal thuis te voelen op het podium. Tom Roovers zou van de vader nog iets meer een man van vlees en bloed kunnen maken en in de scène waarin de 17-jarige Sophie zich als dwarse tiener manifesteert is de mise-en-scène  met veel heen-en-weer loopjes wat eenzijdig.

Maar….. daar staat tegenover dat De Zeeuwse Komedie deze productie met veel doorzettingsvermogen heeft bevochten: rolwisselingen en een verhuizing van Theater Spoetnik naar popzaal de Piek. Dat laatste hield ook in dat de hele oorspronkelijke setting moest worden aangepast. Ga er maar aanstaan voorbij de helft van het repetitieproces. En toch….  de pijn om het verlies van Theater Vestzak’99 zal blijven, maar De Zeeuwse Komedie gaat dapper door en toont haar vechtlust. Regisseuse Marieke van Dijk deed aan het begin van de voorstelling een oproep: ,,Als de voorstelling u bevalt, zegt het voort. We zouden graag nog wat meer reserveringen krijgen voor de verdere voorstellingen.’’ Een verzoek waar ik graag aan voldoe: Ga Kijken!!! ‘Sophie’ is nog te zien vanmiddag en op 26 januari, 4, 5 (matinee), 9, 11 en 12 (matinee) februari. De avondvoorstellingen beginnen om 19.30 uur, de matinees om 14.30 uur; reserveringen@zeeuwsekomedie.nl

04_pk_2712

Repetitiescène uit ‘Sophie’.