Solide aanpak, verrassende invalshoeken

Het toneelstuk ‘na de Aanslag’ bestaat uit vier scènes met indringende dialogen.

GEZIEN: Vrijdag 7 februari 2020, Heer Hendrikhuis, ’s Heer-Hendrikskinderen: ‘na de Aanslag’, Toneelvereniging Heer Hendrik; tekst: Robbert Jan Proos; regie: Jeannette Tierie; spel: Riet van der Weijden, Addie van de Walle, Eddie de Dreu, Everdien Vermeulen, Angelique Boonman, Maryse van de Plasse, Daniël Obbink, Rieke Goedegebuur, Danny Nieuwdorp, Jurgen Hoogstrate.

Bij de entree direct een blijk van de warmte binnen TV Heer Hendrik: Een In memoriam aan de op 6 december overleden voorzitter Ada de Feiter. Zij was 40 lid van deze vereniging en zette zich daarvoor in als speler, regisseur en vooral als voorzitter. De club zal haar missen en draagt de productie ‘na de Aanslag’ aan haar op.

Verbondenheid binnen Heer Hendrik komt ook uit tot uiting met de keuze van het stuk. Het is geschreven door Robbert Jan Proos, inmiddels professioneel theatermaker, die als jochie zijn eerste fascinatie voor toneel opdeed bij TV Heer Hendrik. Proos bewees al vaak zijn talent als cabaretier zowel in tekst als performance, maar verrast met dit stuk ook als schrijver van serieuze dialogen met een wat diepere laag. Het stuk bestaat uit vier scènes die zich afspelen nadat er in Nederland een grootscheepse terroristische aanslag met 17 dodelijke slachtoffers en vele gewonden heeft plaats gevonden. De dader, een jonge vent van 21 jaar met een Iraakse vader en Nederlandse moeder, is zelf ook omgekomen. De autoriteiten verkeren in de veronderstelling dat er binnen korte tijd meerdere aanslagen zullen volgen. De tijd dringt en er dient zo snel mogelijk antwoord te komen op talloze vragen.

Drie scènes spelen zich af voor een onderzoekscommissie waarbij steeds alleen de ondervrager en de ondervraagde op het podium in beeld zijn. Het publiek in de zaal vormt als het ware ‘de commissie’. Zo begint het ook al snel te voelen. Door het solide spel en de verrassende invalshoeken word je als toeschouwer het verhaal ingezogen, ga je jezelf ook dingen afvragen en conclusies trekken. Is de minister van Binnenlandse Zaken over de schreef gegaan met haar emotionele uitspraak over hoe extremisten gestraft moeten worden? Kun je die Nederlandse moeder verwijten dat ze in eerste instantie verschrikkelijk veel verdriet had over de dood van de dader, die nou eenmaal wel haar zoon is? Kun je begrijpen dat de ‘First responder’ ofwel de eerste hulpverlener ter plekke de rauwste herinneringen liever wegdringt en dat ze heeft gehandeld zoals ze heeft gehandeld? Is er zelfs een sprankje begrip op te brengen voor de frustraties en verbittering van de geradicaliseerde vader van de dader?

Het is knap dat spelers en regisseur die betrokkenheid bij een zeer aandachtig publiek te weeg kunnen brengen. Hulde voor de strakke aanpak in mise-en-scène en vormgeving, zodat de aandacht vooral geconcentreerd wordt op tekst en spel. Hulde voor de solide tekstkennis – altijd een eerste vereiste, maar toch vooral prettig om te ervaren dat daar volledig aan wordt voldaan- en hulde ook voor de vondst met de twee gretige journalisten vanuit de zaal terwijl op het podium snel een changement wordt uitgevoerd.

Kanttekeningen: In de eerste scène zou de ondervraagster wat meer hiërarchie mogen uitstralen. Bijvoorbeeld door minder heen en weer te lopen en minder poses aan te nemen. De vierde scène zou gebaat zijn met het rode potlood hier en daar. De tekst begint zich wat te herhalen en dat gaat ten koste van de concentratie bij de toeschouwer.

TV Heer Hendrik brengt met ‘na de Aanslag’ een stuk waar je na afloop nog wat langer over na kunt denken en nog even stevig op kunt blijven kauwen. Nog te zien: vanavond (za 8 feb) , vrij 14 en zat 15 feb, Heer Hendrikhuis, 20.00 uur.

Dwingende Jossen laten publiek veel vrijheid

Scène uit ‘De Jossen’ (foto: Peter Kouijzer)

GEZIEN: Vrijdag 1 november, Theater De Verdieping, Zierikzee: ‘De Jossen’ – Theatergroep Zierik; tekst: Tom Lanoye; regie: Nelleke Tamerus; spel: Yolanda Smits, Maryse van de Plasse, Tamara van As, Margaret van Velthoven, Inge Kooijmans, Nettie Jumelet, Mels Hoogenboom, Justin Troost; muziek: Frans Blanker.

Ze leven met z’n achten in ‘Het Josdom’ en ze heten allemaal Jos. Dat is praktisch, want onderscheid hoeft er niet te zijn. Ze vormen immers een hechte groep, waarin iedereen gelijk is en waarin ze allemaal dezelfde gevoelens en opvattingen hebben. Dat voelt als een warm bad, als een veilig nest. Het moet heerlijk zijn om in ‘Het Josdom’ te vertoeven.

Nou ja…totdat je voelt dat je toch niet altijd zo gelukkig bent binnen zo’n dwingende groep, dat je af en toe ook wel eens iets voor jezelf wilt doen, iets anders wilt vinden en denken dan die anderen binnen de groep. Dan….ga je ineens even buiten de kring staan, maar dat betekent dan meteen een enorme stap waar heel veel moed voor nodig is. Want je weet, dat de anderen niet blij zullen zijn, het niet kunnen of willen begrijpen, je zo snel mogelijk weer terug in de kring willen hebben. Dat ze er alles aan zullen doen om je te overtuigen dat je aan het dwalen bent. Dat ze op allerlei manieren zullen proberen om je volledig ‘terug te bekeren’.  Door ogenschijnlijk een beetje mee te bewegen met jouw twijfels, maar ook door je geen kans te geven te ontsnappen, door je letterlijk de pas af te snijden. En als dat allemaal niet werkt dan maar door je letterlijk dood te knuffelen.  Het vergt moed en doorzettingsvermogen om uit zo’n knuffeldood te herrijzen, maar als dat lukt, lonkt ook de vrijheid: schitterend én angstaanjagend, want je weet niet hoe die vrijheid eruit zal zien, of er daar ook muziek zal klinken en er een warm nest zal zijn. Maar wat je wel weet is, dat je er jezelf zult mogen zijn.

Scène uit ‘De Jossen’ (foto Peter Kouijzer)

In ‘De Jossen’ wordt dit thema op knappe wijze verbeeld en verteld.  Auteur Tom Lanoye gooide alle tekst van alle Jos-personages op een hoop en liet aan de regie over om de teksten per Jos te verdelen. Nelleke Tamerus is daarin zeer zorgvuldig te werk gegaan en heeft daarmee herkenbare mensen gecreëerd, die reageren zoals je vanuit hun persoon kunt verwachten. ‘De Jossen’ is een absurdistisch toneelstuk, dus geen zeer toegankelijk verhaal dat je als toeschouwer op een bordje geserveerd krijgt. Maar het publiek krijgt wel heerlijke metaforen opgediend om de tanden in te kunnen zetten en daarmee ook de vrijheid krijgt voor je eigen herkenning. Iedereen heeft immers wel een ervaring die op enigerlei wijze vergelijkbaar is met ‘De Jossen’: Het uiteen vallen van een vriendschap, je niet meer kunnen verenigen met de opvattingen van een ander, je eigen ambities en verlangens willen gaan volgen, maar ook het star vasthouden aan tradities en verbanden omdat ze ooit wél leuk waren.

Het klinkt misschien wat zwaar, maar dan moet snel gezegd worden dat de cast fijn, licht en humorvol spel brengt als evenwichtig presterend ensemble. Fijn om naar te kijken, al had de kleding misschien net wat meer aandacht mogen krijgen. De afstemming in kleuren en nuances doet het goed, maar iets meer uniformiteit had die acht Jossen wellicht gepast. De live-muziek door multi-instrumentalist Frans Blanker geeft de voorstelling een belangrijke meerwaarde, want voegt spanning, sfeer en extra groepsgevoel toe.

‘De Jossen’ is een opmerkelijk stuk, geen hapklare brok, maar weer een fijne productie in de rijk gevarieerde opvoeringsgeschiedenis van Theatergroep Zierik. Nog te zien op: 2, 8, 9, 10 (matinee) 15, 16 en 17 (matinee) november. De avondvoorstellingen beginnen om 20.00 uur, dat zondagmatinees om 14.30 uur. Kaarten à € 12,50 zijn te reserveren via: www.theatergroepzierik.nl

 

Je onderscheiden in groep vergt moed

Knusse scène in ‘Het Josdom’ (foto: Peter Kouijzer)

‘Val en revival der saamhorigheid’ is de ondertitel van het toneelstuk ‘De Jossen’ van de bekende Vlaamse schrijver Tom Lanoye. Het stuk gaat vrijdagavond 1 november 2019 in première bij Theatergroep Zierikzee in theater De Verdieping in Zierikzee, onder regie van Nelleke Tamerus.

Die ondertitel zegt veel over het thema van het verhaal: Het spanningsveld tussen eigen identiteit en groepsdruk. ,,Dit stuk stond allang op mijn lijstje om te regisseren. Om verschillende redenen’’, laat Nelleke weten. ,,In de eerste plaats om de prachtige teksten. Tom Lanoye gebruikt een mooi soort klassieke Vlaamse taal. Dat spreekt me aan. Verder heb je als regisseur heel veel ruimte en vrijheid voor eigen interpretatie, ook bij de vormgeving en tenslotte vind ik het thema ook heel boeiend.’’  Nelleke zegt die worsteling tussen het groepsgevoel en individu wel te herkennen. ,,Ik heb daar zelf ook best lang over gedaan. Binnen een groep  conformeerde ik me meestal aan de meningen daarbinnen. Het heeft wel even geduurd voor ik voor mezelf durfde te gaan spreken. Het voelt in feite ook veilig om binnen de saamhorigheid van een groep te blijven.’’ Nelleke denkt dat veel meer mensen die twijfel herkennen.  Binnen kerkgemeenschappen zullen, volgens haar, ook wel mensen zijn die het voor zichzelf niet altijd helemaal eens zijn met alle opvattingen en standpunten daarbinnen. Ook het uit de kast komen over seksuele geaardheid blijkt anno 2019 voor velen vaak nog een worsteling, meent Nelleke. In ‘De Jossen’ wil zij deze thematiek op absurdistische, humoristische en vooral ook herkenbare wijze tot uiting brengen.

Het verhaal speelt zich af in het zogeheten ‘Josdom’, een gemeenschap van bewoners die de toeschouwers graag laten meegenieten van hun warme cultuur, gebaseerd op saamhorigheid en pure liefde. Ze heten ze allemaal Jos. Dat is gemakkelijk: één keer roepen en ze reageren allemaal. En niet alleen hun naam is hetzelfde; ze zijn hetzelfde, ze horen bij elkaar, ze houden van elkaar. Er is geen ik, geen jij er is alleen maar wij. ,,Samen mij zijn, samen vrij zijn.’’ Dat klinkt prachtig, maar in de praktijk blijkt het toch wat anders uit te pakken. Er is namelijk een knelpunt: De principes van gelijkheid en vrijheid blijken met elkaar te botsen.

Scène uit ‘De Jossen’ (foto Peter Kouijzer)

Tom Lanoye schreef dus de tekst, maar laat het aan de regie over aan welke ‘Jos’ die teksten worden toebedeeld. ,,Dat was een hele puzzel, maar boeiend om te doen’’, laat Nelleke weten. ,,Het is wel een absurdistisch stuk, maar ik wilde wel personages van vlees en bloed neerzetten, zodat de toeschouwers verbinding kunnen krijgen met de mensen op de speelvloer en er herkenning ontstaat met de situatie waarin ze verkeren.’’

In ‘De Jossen’ spelen acht personages, waarbij geen onderscheid wordt gemaakt tussen man en vrouw. De spelers zijn: Yolanda Smits, Maryse van de Plasse, Tamara van As, Margaret van Velthoven, Inge Kooijmans, Nettie Jumelet, Mels Hoogenboom, Justin Troost. Een belangrijk aandeel in de voorstelling heeft ook multi-instrumentalist Frans Blanker. ,,Ik wilde zo graag live muziek in de voorstelling. Juist omdat muziek het gevoel van saamhorigheid extra kan versterken’’, zegt Nelleke.

‘De Jossen’ is na de première op vrijdag 1 november ook te zien op: za. 2, vr. 8, za. 9, zo. 10 (matinee), vr. 15, za. 16 en zon. 17 (matinee) november. De avondvoorstellingen beginnen om 20.00 uur, de matinees om 14.30 uur. Theater De Verdieping, Jannewekken 19a, Zierikzee, ingang Lange Pad (parkeren Gasthuisboomgaard). Info en kaartverkoop: www.theatergroepzierik.nl

 

Feestje vol metaforen

De volledige cast van ‘De Revisor’ (foto: Peter Kouwijzer)

GEZIEN: Donderdag 1 november ‘De Revisor’ Theatergroep Zierik, Theater De Verdieping Zierikzee; tekst: Nikolaj Gogol; bewerking/regie: Yolanda Smits; spelers: Tamara van As, Gabri de Groot, Kalijn de Groot, Mels Hoogenboom, Jessica Heeren, Cora Hoogstrate, Renée van der Hulle, Inge Kooijmans, Jeffrey Limburg, Joost de Oude, Maryse van de Plasse, Hildegard van Popering, Yolanda Smits, Anton de Vlieger.

‘De Revisor’ in de versie van Theatergroep Zierik verleidt de toeschouwers tot een avondje uitbundig of besmuikt lachen om zichzelf. Maar voor wie de herkenning niet wil erkennen, is er een vluchtroute. Alle malle personages in kleurrijke, gekke uitdossing brengen het verhaal over de gebeurtenissen lekker vet. Zo over de top, dat je als publiek dankbaar gebruik kunt maken van de geboden afstand en kunt doen alsof dit allemaal niks met onszelf te maken heeft. Maar dat heeft het natuurlijk wel degelijk. ‘De Revisor’ gaat in feite over alle kwalijke kanten die een mens nou eenmaal heeft: hebzucht, jaloezie, ijdelheid, machtswellust, geldingsdrang en nog veel meer. De vette knipoog getuigt dan weer wel van compassie met al die drukdoende mensjes die achter hun lusten aan rennen en die doodsbang zijn dat hun kwalijke kantjes worden bloot gelegd. Daarmee wordt het publiek ook verleid frank en vrij in de voorgehouden lachspiegel te kijken in het besef dat er op ieder van ons wel een vlekje zit.

Regisseur Yolanda Smits heeft talrijke creatieve registers open getrokken om de hilariteit van de onbeschaamde mensheid te benadrukken. Zo wordt deze voorstelling tot een feestje vol metaforen. Het zou een spoiler zijn om ze hier volledig te omschrijven, maar wel moet gezegd dat er veel te lachen valt en dat die inventieve vondsten respect afdwingen. Het verhaal speelt zich af in het dorpje Dendermalsen. Gemeentebestuur en enkele zakenlieden schrikken zich rot als bekend wordt dat er een undercover controleur – een zogeheten revisor – naar het dorp zal komen om te onderzoeken of hier alles wel volgens de regels toegaat.  Nee dus, er wordt hier immers nogal wat ‘olie in de machines’ gedaan om de boel goed gesmeerd te laten verlopen. Er wordt zo hier en daar ook nogal wat onder het tapijt geveegd. Echt een dolle boel wordt het als de verkeerde persoon voor die revisor wordt aangezien. In werkelijkheid blijkt deze man een geflopte theatermaker. Hij ziet zijn kans schoon hier een stevig slaatje uit te slaan en hij is bovendien gemeen genoeg en passant wat dwepende vrouwen aardig voor de gek te houden.

Hildegard van Popering (l) als Pien Dobbelman en Tamara van As als Fleur Tellegen (foto: Peter Kouwijzer)

Om dit kleurrijke feestje te laten draaien, wordt er door de spelers keihard gewerkt. De kracht van deze voorstelling zit vooral in het ensemblespel. Met name de burgemeester en de drie wethouders blinken hier in uit met onder meer prima uitgevoerde staccato-bewegingen. Ook het zakenduo Fien en Pien Dobbelman is een lust voor het oog. Burgemeestersdochter Maria verrast als dom en lelijk gansje met haar hilarische uithalen en prima timing bij het flauwvallen. Mooie rustmomenten tussen alle hilariteit bieden de geïsoleerde scènes waarin de andere burgemeestersdochter Miesje de vluchteling Osman helpt bij zijn inburgeringscursus. Ook ICT-er Jannes van Dongen geeft een prettige tegenkleur. Hij lijkt een geheel eigen plekje veroverd te hebben tussen al die drukdoende bestuurders en managers.

Mels Hoogenboom als burgemeester Toon Breed in ’t Veld (foto: Peter Kouwijzer)

Na de pauze begint het stuk iets aan kracht te verliezen. De verhaallijn is over het hoogtepunt heen, de kennismaking met alle personages is voltooid en er ontstaat wat gewenning. Bovendien begint de burgemeester zichzelf wat te overschreeuwen en zou de vermeende revisor zijn spelmotor juist af en toe iets meer power mogen geven. Met de talkshow van Eva Jinek krijgt de voorstelling toch weer even een nieuwe impuls. Bijna tot slot klinkt ‘Alle Menschen werden Brüder’, maar even wachten met applaus, want de korte uitleiding van Miesje en Osman is de moeite waard om te horen.

‘De Revisor’ in Theater De Verdieping, (ingang Lange Pad) in Zierikzee is nog te zien op 2, 3, 8, 9, 10, 15, 16 en 17 november, steeds aanvang 20.00 uur en op zaterdag 10 november ook om 14.00 uur. Reserveren: www.theatergroepzierik.nl

Extra voorstelling ‘Een Sneeuw’

ZIERIKZEE – Theatergroep Zierik brengt woensdagavond 30 mei 2018 een extra voorstelling van de tragi-komedie ‘Een Sneeuw’ van Willem-Jan Otten in Theater De Verdieping in Zierikzee. Na de druk bezochte voorstellingsreeks eind maart/begin april  bleek er nog een wachtlijst te zijn met belangstellenden. Tevens leefde binnen cast en crew het verlangen nog geen definitief afscheid te nemen van deze productie. Maar ja: ‘Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren’, zoals de gevleugelde woorden van de Vlaamse dichter Willem Elsschot luiden.

Nou stonden er in dit geval niet zozeer wetten in de weg, maar praktische bezwaren moesten er zeker wel uit de weg geholpen worden. Want: hoe krijg je een cast met negen druk bezette mensen weer bijeen voor repetitie en voorstelling? Uiteindelijk konden er toch data worden geprikt en prijkt de extra voorstelling van ‘Een Sneeuw’ nu op de agenda: woensdag 30 mei, aanvang 20.00 uur in Theater De Verdieping, Jannewekken 19A, Zierikzee, ingang aan het Lange Pad, 1e etage.  (Parkeren: Gasthuishuisboomgaard, achter AH).

De titel ‘Een Sneeuw’ is geïnspireerd op het gelijknamige gedicht van J. H. Leopold. Sneeuw speelt ook op diverse manieren een rol in deze tragi-komedie van Willem-Jan Otten. Sneeuw staat gelijk voor kou. Kou daar buiten, maar de leden van de familie Quint doen binnen verwoede pogingen om het warm en vrolijk te maken. Of ze daarin slagen, valt nog te bezien. Sneeuw biedt ook schoonheid. ,,Het lijkt wel een Japanse prent’’, zegt moeder Agnes Quint enthousiast. En sneeuw kan ook alles bedekken: letterlijk én figuurlijk. Alles kan er dus lieflijk en hagelwit uitzien, maar onder dat zachte sneeuwdek schuilen de werkelijkheid en de schaduwen van het verleden. Of je het daar dan over moet hebben, over dat verleden, is nog maar de vraag. Wat Agnes Quint betreft liever niet. Dat is ook helemaal niet goed voor haar vriend Panda. Hij heeft het al moeilijk genoeg gehad de laatste tijd, dus nu op zijn verjaardag wil zij het graag vrolijk en gezellig hebben. Dat willen haar kinderen en kleinkinderen ook wel, maar hoe moet je dat doen als je steeds op drift bent om te voorkomen dat het verleden je weer in je nekvel pakt?

De spelers zijn: Cees Möhlmann, Yolanda Smits, Hildegard van Popering, Mels Hoogenboom, Maryse van de Plasse, Justin Troost, Tamara van As, Ylva Spiekerman van Weezelenburg, Floris Hoogenboom.

Zie ook: http://www.theatergroepzierik.nl

Scènefoto’s gemaakt door Peter Kouijzer.

Alles voor het (eigen) kind

02_pk_0711

Scène uit ‘Juf Mulder moet weg’. 

Ze lijken het volkomen eens, die vijf ouders bijeen in het klaslokaal om juf Mulder van groep 8 eens flink de waarheid te zeggen: Zij voldoet niet meer, zij gaat niet goed met hun kroost om,  de cijfers van kinderen buitelen naar beneden, straks missen ze de boot voor het VWO en dat kan nooit aan die kinderen zelf liggen, maar aan Juf Mulder, dus….. die moet weg.

Dat is zeer kort samengevat waar het om draait in de nieuwe productie bij Toneelvereniging Heer Hendrik, die vrijdagavond in première ging in ’s Heer Hendrikskinderen. ,,Juf Mulder moet weg’’ van de Duitse auteur Lutz Hübner werd nooit eerder in Nederland gespeeld en dat is best opmerkelijk, want het betreft een zeer toegankelijk stuk met heel veel herkenning voor mensen in het onderwijs en voor alle ouders die het beste met hun kind voor hebben. Regisseur Willem Ploum, met co-regie van Marianne Blankenburgh, geeft een herkenbare eigen signatuur af met deze voorstelling. Hij heeft er bewust voor gekozen vooral de tekst het werk te laten doen. Met tekstkennis, intonatie, articulatie en over het algemeen ook de timing is het dan ook prima in orde. De cast bestaat uit zes zeer toegewijde spelers: Addie van de Walle, Justin Troost, Maryse van de Plasse, Rieke Goedegebuur, Angelique Boonman en Daniël Obbink. Zij blijken prima op elkaar te zijn ingespeeld en de dialogen flitsen dan ook pittig heen en weer. Soms echter zo pittig en op zo’n stevig, maar langdurig hetzelfde niveau, dat je als publiek ook wel eens wat meer nuance zou willen. Overigens kan dat ook met première-spanning te maken hebben.

Hoe eensgezind en vastbesloten de vijf ouders ook lijken, onder de oppervlakte trillen voortdurend het eigen belang en de betrokkenheid met het eigen kind. In die eensgezindheid verschijnen dan ook al snel barstjes. Specifiek Rieke Goedegebuur weet zich daarin met subtiel spel te onderscheiden. Alle personages worden met iets aangezette contouren neergezet. Angelique Boonman mag daarin als verzenuwde moeder het verst gaan en dat levert enkele humoristische fragmenten op. Zij krijgt prettig tegenspel van Daniël Obbink, die in zijn rol van haar echtgenoot in dit stuk een persoonlijk groei als speler laat zien. Dat geldt ook voor Justin Troost die overigens nog wel een breder register beschikbaar lijkt te hebben om te schakelen in emoties.  Maryse van de Plasse geeft haar personage als ambitieuze én relativerende rijksambtenaar een lekkere vileine invulling en bijpassende mimiek. Addie van de Walle overtuigt volkomen als aanvankelijk gekwetste docente, die zichzelf vervolgens weet te herpakken. Uiteindelijk blijkt Juf Mulder immers net zo onbeschaamd te kunnen manipuleren als de betrokken ouders. Kanttekeningen zouden gemaakt kunnen worden bij de geloofwaardigheid van ‘een cijferlijstje in een handtas’ en bij de snelle omslag van de stemming bij enkele ouders,  maar die doen niks af aan weer een fijne toneelavond bij Heer Hendrik.

De voorstelling is vanavond (zaterdag 19 november) nogmaals te zien in het Heer Hendrikhuis in ’s Heerhendrikskinderen en daar ook op vrijdag 25 en zaterdag 26 november en verder op vrijdag 2 december in dorpshuis De Wemel in Wemeldinge, steeds om 20.30 uur.

09_pk_0711