Vrijbuiter: festivalhart in kleine setting

‘Kun jij me in contact brengen met iemand van het Zeeland Nazomerfestival?’, vroeg schipper Wiebe Radstake van de tjalk ‘Vrijbuiter’ mij enkele maanden geleden. Dat kon ik en wat fijn is het dan om te horen dat het festivaldirecteur Sylvie Dees en Wiebe veel creatieve raakvlakken hebben. Zoveel zelfs dat dit heeft geresulteerd in een aantal prachtige projecten op de korte en de wat langere termijn.  Wat die korte termijn betreft: Dat prachtige schip ‘Vrijbuiter’ wordt dit jaar het festivalhart in kleine setting van het Zeeland Nazomerfestival 2021.

Wat een bijzonder alternatief nu door corona maatregelen een druk bezet Abdijplein in Middelburg nog steeds niet mogelijk zal zijn. Vrijbuiter biedt van 24 augustus t/m 1 september tien dagen lang een drijvend podium dat langs de Zeeuwse eilanden vaart met elke keer een andere Zeeuwse haven als bestemming. De muzikale programmering aan boord van de tjalk is in handen van Peter Slager en Broeder Dieleman.  Muzikant ‘Winterdagen’ en spoken-word artiest M werken vanuit het festivalhart aan een ode voor Zeeland en delen elke avond hun overpeinzingen met het publiek aan de kade in de havens.

Het programma is nu nog in voorbereiding, maar zodra het gereed is, wordt dit kenbaar gemaakt op de website:  https://www.theaterzeelandia.nl/evenement/vrijbuiter en via de media. Dan start meteen ook de kaartverkoop.

De thuishaven van ‘Vrijbuiter’ is Zierikzee. Schipper Wiebe Radstake en zijn vrouw Suzan Damen varen een groene en creatieve koers. Zij willen genieten van het zeilen en de schoonheid van de natuur op het water. Daarnaast zetten zij hun schip in om te verbinden, gezelligheid te bieden en om samen op een creatieve manier tot duurzame oplossingen te komen.

Zwoele stem verzacht zure zaken

Het is de toon die de muziek maakt, hebben de Fransen ons geleerd: ‘C’est le ton qui fait la musique’. Dat blijkt in de praktijk te kloppen. Een zwoele stem verzacht zure zaken. Geen wonder dat de NS uiterst nauwkeurig heeft laten onderzoeken welke nieuwe stem het beste alle informatie op de stations in Nederland kan gaan uitspreken. Dat blijkt de stem van Karin van As uit Zierikzee te zijn.

Karin is professioneel stemactrice, leidt talkshows en doet interviews en coacht anderen bij hun presentaties. In Zeeland is zij vooral bekend door haar interviews en talkshows tijdens Film by the Sea in Vlissingen. En bezoekers aan Filmtheater fiZi in Zierikzee zien haar mild glimlachend gezicht altijd voorbij komen tijdens de reclames voorafgaand aan een voorstelling. Karin oogt en klinkt zeer vriendelijk. Dat is maar goed ook want de NS heeft vaak geen vrolijke zaken te melden:  Vertragingen, treinstoringen, wisselproblemen, blaadjes op de rails, bevroren bovenleidingen en nog heel veel meer.  Een professioneel bureau heeft met behulp van MRI-onderzoek in kaart gebracht dat de stem van Karin prima in het putje valt bij treinreizigers. Het blijkt dat haar stem negatieve emoties verzacht. Wat een gave!

Nou bedacht ik me: Als er nou iemand met dat talent vaak hier vertoeft – Karin heeft een tweede woning in Zierikzee – dan zou je daar als gemeentebestuur toch dankbaar gebruik van moeten maken? Ik zou me heel wat teksten kunnen voorstellen die zij wat zachter bij de bewoners zou kunnen overbrengen.

Bijvoorbeeld:

-Al komen er nog zoveel actievoerders aan de deur kloppen, er is geen denken aan de er bij het Gemeentehuis in Zierikzee een regenboogvlag zal worden gehesen.

Of:

-Het kan wel zijn dat een groep enthousiaste ouderen al drie jaar bezig is om een Knarrenhof in Zierikzee gerealiseerd te krijgen. Maar het komt er niet, want dat is veel te duur.

En voor je het weet, moet Karin met zachte stem bijvoorbeeld vertellen:

-De gemeente gaat natuurlijk geen 3,5 miljoen euro uit trekken voor nieuwbouw van Poppodium Brogum. Geen denken aan.

En zo zijn er nog wel meer denkbare pijnpunten te verwerken voor de inwoners van Schouwen-Duiveland, maar als Karin ze in opdracht van het gemeentebestuur zou moeten uitspreken, komen ze misschien wat minder hard aan. Dat moet toch een heerlijk sluimerende gedachte zijn voor de bestuurders.

Aan gekwetter geen gebrek in Ballustrada

In het recent uitgekomen voorjaars-dubbelnummer van het Zeeuws literair tijdschrift Ballustrada spelen vogels een belangrijke rol. Aan gekwetter geen gebrek in deze uitgave die meteen doet denken aan de eerst bekende poëtische regel in het Nederlands die rond 1100 werd geschreven: ‘Alle vogels zijn nesten begonnen, behalve ik en jij. Waar wachten wij nu op’, ofwel verkort en in oud-Nederlands: ‘Hebban olla vogala’.

Vogels staan centraal in de rubriek ‘Laaglandse Poëzie’ in deze editie van Ballustrada. Bert Bevers stelde daarvoor de bloemlezing ‘Opgetild door de wind’ samen met 27 gedichten van onder meer Maria de Groot, Geert van Istendael en Emma Crebolder.

Ballustrada-redacteur John Everaers, tevens ervaren vogelaar, komt met een boeiend relaas over de lotgevallen van een merel-emigrant die aan de overzijde van de oceaan in Newfoundland zijn heil zocht. Of de vogel daar vond wat hij zocht, valt te lezen en te zien in het verhaal van Everaers.

De rubriek ‘Taal Ver Taal’ bevat gedichten van de in Nederland vrijwel onbekende Belgische dichter Max Elskamp. De vertaling van zijn werk is van Maarten Embrechts. ,,Als er sprake is van vogels, dan is de kat niet ver weg’’, beweert Jabik Veenbaas in een van zijn gedichten. Verder zijn er poëtische bijdragen van onder meer: Hendrik Carette, Geert Beeckman, Theo Raats en Steven Van Der Heyden.

Verder biedt Ballustrada ook proza. Zo voorziet Paul van der Velde een sluipende annexatie van zijn geboorteplaats, vraagt Jan J. B. Kuipers zich af of u nog last hebt van gezag en constateert Will van Broekhoven dat angst een slechte raadgever is om kunst te benaderen. Guido Eekhaut en Paul van Leeuwenkamp verzorgen een ‘minithema’ over ICT in heden en verleden en Ko de Jonge introduceert de ‘Papierpolitie’ van Jürgen O. Olbrich.

Ballustrada viert het 35-jarig bestaan in 2021. Een feestelijke uitgave gewijd aan dit feit, is in voorbereiding.

Rederijkers zetten weer streep door voorstellingen

De Rederijkers Zierikzee hebben evenals vorig jaar besloten een streep te zetten door hun voorstellingsreeks in september als gevolg van de coronabeperkingen. ,,Dat gaat met veel pijn in hart, maar het is niet anders’’, zegt voorzitter Anita de Munnik.

Langer uitstel maakt de tijd te kort om het stuk goed op de planken te zetten, volgens De Munnik. ,,We hoopten uiterlijk 11 mei in kleine groepjes te gaan repeteren, maar ook dat blijkt dus niet mogelijk.’’ De voorzitter memoreert dat de voorstelling van vorig jaar ook geannuleerd moest worden. De repetities waren toen al ver gevorderd, maar het probleem zat in de kleinere ruimten waar de voorstellingen stonden gepland.

De Munnik zegt dat met het oog op 2021 toen al werd besloten een nieuw script te schrijven voor opvoering volledig in de open lucht. De scriptschrijvers Anne van Hekke en Marcel Modde gingen snel aan de slag en nu liggen er dus twee stukken om te kunnen spelen bij De Rederijkers op de plank. De keus welk stuk het in 2022 wordt, zal pas later komend seizoen worden gemaakt. ,,Alle hoop is er op nu gevestigd om vanaf september weer bij elkaar te kunnen komen in onze vaste ruimte in De Driehoek. Normaal beginnen we pas in januari met het repetitieproces, maar de behoefte de draad weer op te pakken is groot. Om de motivatie erin te houden, zal  regisseur André van Hest in die eerste maanden enkele workshops geven’’, vertelt de voorzitter. Volgens haar houden De Rederijkers financieel het hoofd nog wel boven water. Mede dankzij het feit dat het afgelopen jaar alleen voor de opslag huur betaald behoefde te worden aan De Driehoek.  ,,Het leek ons dan ook niet terecht een beroep te doen op extra steun van de gemeente’’, aldus De Munnik.

Klein oponthoud bij thuisreis ‘Vrijbuiter’

Tegen de verwachting in maakt schippersechtpaar Wiebe Radstake en Suzan Damen vandaag (zaterdag 1 mei 2021) met hun tjalk ‘Vrijbuiter’ nog niet de intocht in de thuishaven Zierikzee.

Na een regenachtige donderdag waarop ze van Rotterdam naar Dordrecht voeren, kwamen ze vrijdag in Willemstad aan om vandaag van daaruit naar Zierikzee te komen. Echter de brug bij het Volkerak is het hele weekend gestremd en dus moet er nog even geduld betracht worden voordat ‘Vrijbuiter’ de thuishaven kan binnenvaren.  Op de foto: Wiebe met zijn vader Jos aan het stuur van ‘Vrijbuiter’tijdens een regenachtige tocht. En Suzan met zoon Warre.

Tjalk ‘Vrijbuiter’ op weg naar Zierikzee (2)

Wiebe Radstake en Suzan Damen vervolgen met de tjalk ‘Vrijbuiter’ hun thuisreis naar Zierikzee. Maandag liet Wiebe al weten een dagje in Amsterdam te moeten wachten tot om 23.00 uur de spoorbrug open zou gaan om de zogeheten ‘staande mast route’ doorvaart te bieden.

Die ‘staande mast route’ is een belevenis op zich. Jaren geleden, toen mijn dochter anderhalf jaar aan de Kostverloren Kade in Amsterdam  woonde,  bleef ik ervoor wakker als ik af en toe bij haar logeerde. Die uitkijk over het water was altijd fascinerend met al die binnenschepen die langs voeren, maar aan het begin van de nacht werd het een waar spektakel met die optocht aan grote schepen die tijdens ‘de staande mast route’ passeerden.

Al mijn herinneringen eraan keerden terug toen ik Wiebe hoorde vertellen over zijn tocht door Amsterdam met ‘Vrijbuiter’.  Sigrid Burg heeft daar een sfeervol filmpje van gemaakt. Zij koos er passende muziek bij: Het nummer ‘De thee trekt en de zee nog meer’ van de band Zinkzand waar Wiebe vroeger in speelde. Zaterdag vaart ‘Vrijbuiter’ de haven van Zierikzee binnen.

Tjalk ‘Vrijbuiter’op thuisreis

ZIERIKZEE – Schipper Wiebe Radstake en zijn vrouw Suzan Damen hebben zondagochtend met hun schip ‘Vrijbuiter’ de thuisreis naar Zierikzee ingezet. Ze zijn vanuit Harlingen vertrokken, voeren zondag met een noorderwind in flinke vaart over het IJsselmeer. Zij hopen zaterdag 1 mei in hun thuishaven aan te komen.

Radstake en Damen zijn sinds het najaar eigenaar van ‘Vrijbuiter’, een tjalk uit 1901. Zij hebben tal van plannen met dit schip en hebben de afgelopen maanden op diverse scheepswerven gewerkt om hun eigen ‘Vrijbuiter’ te realiseren. Eén van de plannen is deze zomer Zeeuwse streekproducten te gaan vervoeren en zo de Zeeuwse beurtvaart van weleer te laten herleven. Zij kunnen daarbij 20 mensen aan boord meenemen voor meerdaagse tochten.

Tijdens de tocht naar Zierikzee is ook Sigrid Burg aan boord. Zij maakt filmpjes tijdens de reis en laat daarmee zien hoe ‘Vrijbuiter’ steeds dichter de thuishaven nadert en daar zaterdag zijn intocht zal maken.

Marijke voor het laatst in de hoofdrol

Vrolijk veert ze overeind en roept dat er straks een feest georganiseerd moet worden waarvoor alle lieve en fijne mensen uitgenodigd moeten worden. Niet per se alleen familie en vaste vrienden, maar echt alle lieve mensen die we kennen in ons leven. Dit betreft een fragment in het toneelstuk ‘De Eetkamer’ van auteur A. R. Gurney jr. Die specifieke scène heb ik de afgelopen dagen steeds weer in gedachten als eerbetoon aan Marijke Reuser (1945-2021). Zij is zondag 21 maart overleden en vandaag (vrijdag 26 maart) wordt afscheid van haar genomen door een kleine, warme kring van familie en vrienden. Een besloten kring, wegens corona, geen groots feest met ‘alle lieve mensen’ die in Marijkes leven een rol hebben gespeeld. Dat zijn er heel veel.

Zelf zal ik  me Marijke blijven herinneren als een enthousiaste, humorvolle en bevlogen vrouw. Een ambitieus theaterdier, die velen in haar kielzog wist mee te krijgen. In die genoemde ‘Eetkamer’ getuigde ze destijds van haar sprankelend spel. Bij een latere versie van deze komedie voerde zij met evenveel sprankeling de regie.

Marijke is jarenlang met volle overgave bezig geweest met theater. In Zeeland is zij actief geweest bij diverse toneelverenigingen (Theatergroep Zierik, De Zeeuwse Komedie, Toneelvereniging Pauze) en in diverse samenwerkingsprojecten. Ook maakte zij onder de koepel van haar eigen theatergroep Las Malas enkele mooie producties.  Marijke wist ons als toeschouwers altijd te verrassen met spel, regie én met eigen teksten en visuele vondsten. En naast de talrijke voorstellingen, was er altijd ‘de nazit’ in de breedste zin van het woord. Die ‘nazit’ betreft niet alleen het napraten na een voorstelling, maar alle contacten en de fijne gesprekken over het maken van theater. Marijke getuigde altijd eerlijk van haar persoonlijke smaak, maar liet daarin ook immer ruimte voor de mening van anderen. Haar levenslust spatte er altijd vanaf en werkte aanstekelijk.

Vandaag staat Marijke voor het laatst in de hoofdrol binnen een besloten kring, maar op de achtergrond klinkt het enorm krachtige applaus dat ze in haar leven heeft vergaard. Het grote feest met ‘alle lieve mensen’ kan niet plaatsvinden, maar Marijke zal in hun gedachten nog heel lang voortleven en daarbij een warme glimlach én een traan aan gemis achterlaten.

Het zal toch niet: JA21? Nee! Nee! Nee!

Al twee nachten lig ik woelend in m’n bed het nieuwe kabinet te formeren. Natuurlijk: het bed is niet de juiste plek en ik ben zeker niet de aangewezen persoon voor deze geweldige uitdaging. Wie luistert er nou naar mij?

Toch lijkt het wel een soort dwangneurose waardoor ik ben overvallen. De beklemmende angst over hoe het mis kan gaan met die formatie houdt me in de greep. De winst van Forum voor Democratie (FvD) en vooral de entree van JA21 met 3 zetels in de Tweede Kamer doet me het koude zweet uitbreken. Dat het rechts populisme groeit binnen de Nederlandse samenleving is wel bekend, maar van enig enthousiasme om met andere partijen mee te regeren was bij die rechts extreme groeperingen tot nu toe geen sprake. Maar JA21 staat wel te trappelen en koketteert nadrukkelijk met zijn acht zetels in de Eerste Kamer om zich extra aantrekkelijk te maken als deelnemer in het kabinet.

Dus vanuit het schrikbeeld dat dit zou kunnen gebeuren, ben ik me er maar mee gaan bemoeien en lig ik dus ’s nachts woelend te formeren.  Dat doe ik met alle begrip voor de huidige dilemma’s van VVD en D’66. Met het CDA erbij zouden ze 73 zetels hebben. Dat is nog geen meerderheid. Bovendien wordt dat nog een hele toer, want  het CDA lijkt liever wonden te likken dan weer vier jaar aan te schuiven.  De ChristenUnie wil wel, maar daar voelt D’66 niks voor, want dan maakt de Euthanasiewet voorlopig weer geen kans. De problemen die samenwerking met een van de linkse partijen (PvdA, GroenLinks, SP) met zich meebrengt, zijn genoegzaam bekend. Daar zou dus minstens een breekijzer aan te pas moeten komen.

En daarom…..is het gevaar van een uitnodiging aan JA21 niet ondenkbaar. Al zou je toch van fatsoenlijke staatslieden als Mark Rutte en Sigrid Kaag (of je nou wel of niet van hun kleur bent) mogen verwachten dat ze niet in zee gaan met lieden die kort geleden nog heulden met Baudet en die bootvluchtelingen betitelen als ‘Dobbernegers’? Ja, tuurlijk, ik weet het: JA21-lid Annabel Nanninga gebruikte dat woord in een column en daarin mag je altijd overdrijven. Ik zal de laatste zijn die dat zal bestrijden. Maar……er zijn duistere zaken in het menselijk bestaan, die geen satire verdragen. Al die duizenden en duizenden verdronken mensen, wiens lijken op de bodem van de Middellandse Zee liggen te vergaan en waar straks weer luxe cruiseschepen overheen varen….. Om die nou schamper als ‘Dobbernegers’ te betitelen? Laat Nanninga haar gang gaan, maar laten Rutte en Kaag haar en haar club nou niet uitnodigen voor formatiebesprekingen. Dan heb ik echt een betere oplossing voor een fatsoenlijke, solide formatie waarin klimaat, migratie, zorg, inkomensongelijkheid, economie, woningbouw volop aandacht krijgen. Daar wil ik wel voor uit m’n bed komen. Als ze zouden willen luisteren.

Old School leert verder kijken dan je neus lang is

,,Ik heb door dit project verder leren kijken dan m’n neus lang is’’, zegt de 15 jarige Binck Raats, VWO-4 leerling bij Pontes Pieter Zeeman in Zierikzee over de ervaringen bij ‘Old School’.  Bij dit project brengen Zeeuwse jongeren levensverhalen van Zeeuwse ouderen in beeld. Bedenker is de van oorsprong Zeeuwse theatermaker Jerry Rijstenbil, directeur van Fablefactory, een productiebedrijf uit Amsterdam dat theater inzet voor maatschappelijke projecten.

Pontes Pieter Zeeman is de eerste school in Zeeland die aan het inmiddels twee jaar lopende ‘Old School’ meedoet. De eerste 24 VWO-4 leerlingen hebben het eerste deel van hun opdracht gereed. Het resultaat is een gevarieerde verzameling columns met illustraties waarmee zij de levensverhalen van ouderen trachten samen te vatten. De jongeren voerden daarvoor gesprekken met oudere mensen en deden aanvullend veldonderzoek naar aanleiding van wat zij in die interviews te horen kregen. ‘De Zee’ gold als centraal thema bij deze gesprekken. Een van de doelstellingen van ‘Old School’ is leerlingen te laten ervaren dat er vaak veel te leren valt van de ervaring van ouderen en er dikwijls onverwachte kennis kan worden aangeboord door met hen in gesprek te gaan.

Onder de 24 columns met illustraties schuilen diverse pareltjes aan creativiteit. Gezien het thema ‘De Zee’ is het voor de hand liggend dat veel verhalen gaan over zeilen, surfen, wandelen, het strand, de duinen en de natuur. Een fraai voorbeeld van hoe je zo’n thema niet als keurslijf hoeft te beschouwen, maar er een geheel eigen draai aan kunt geven, levert de 15 jarige Juliëtte van de Giessen. Zij laat weten te zijn uitgegaan van ‘de Zee van het onbekende’. Zij baseerde zich op het levensverhaal van de 83-jarige Coby van de Velde, die  is al 15-jaar weduwe is en als moeder uiteindelijk ook haar geestelijk gehandicapte zoon verloor. Juliëtte schrijft Coby van de Velde te hebben leren kennen als een vrolijke, gezellige, sterke vrouw van wie je op het eerste oog niet beseft hoeveel verdriet en eenzaamheid in een leven schuil kunnen gaan.  Zij trekt dit bewustzijn door naar haar eigen jonge leven in de huidige lastige COVID-19 tijd. Juliëtte wist haar column ook in een verrassend beeld te vangen: een kompas, dat de richting van leven niet kan aangeven, een polshorloge met gebroken wijzerplaat als symbool van alles wat voorbij en een achtergrond met fragmenten van een gedicht over een moeder en een zoon.

Als tweede deel van dit project wordt onder begeleiding van Fablefactory een eindproductie gemaakt waarin de verhalen op bijzondere wijze gepresenteerd worden. ,,Eerst krijgen de leerlingen daarvoor een presentatie-workshop. Ze zijn vrij in hoe ze dit artistiek gaan vormgeven en bepalen zelf welke rol ze aannemen. Eventueel met kostuum aan. De presentaties worden gefilmd en getoond aan de verhalenvertellers’’, laat Jerry Rijstenbil weten. Op welke wijze die presentatie gaat gebeuren, hangt af van de dan geldende corona-maatregelen.

Niet te eten! Voedsel in de kunst

‘Zittende vrouw met vishoed’ van Picasso, ‘Oude vrouw die eieren bakt’ van Velázquez, ‘Het Melkmeisje’ van Vermeer, ‘Rode Poon’ van Monet, ‘Geslachte os’ van Rembrandt, ‘Appels’ van Cézanne,  Bananen van Andy Warhol, Wayne Thiebaud en Maurizio Cattelan en een ‘Pindakaasvloer’ van Wim T. Schippers. Het zijn slechts enkele voorbeelden hoe voedsel beeldend kunstenaars vaak kan inspireren. Voedsel in de kunst is niet te eten, maar je kunt er wel van genieten.

Die boodschap lijkt de organisatie van de Kinderkunstweek Zeeland duidelijk te willen overbrengen op de doelgroep: Schoolkinderen van groep 1 t/m 8, in regulier en speciaal onderwijs. Het betreft een jaarlijks terugkerende lange week in het voorjaar. Scholen worden uitgenodigd om mee te doen en hun leerlingen de laten kennismaken met moderne en hedendaagse kunst. Dit jaar wordt de Kinderkunstweek Zeeland voor de tiende keer gehouden van 3 t/m 14 maart. Het thema is: ‘Niet te eten! Voedsel in de kunst. Een kleine honderd scholen in Zeeland doen mee.

Deze tiende editie wordt wat anders uitgevoerd dan voorgaande jaren, want corona vergt aanpassingen en dus is er dit keer een interactieve manier gevonden om kinderen met beeldende kunst in aanraking te brengen. Nieuw dit jaar is het Digitale Leslokaal, waar voor leerkrachten 55 lessen ‘kijken naar kunst’ klaarstaan die een heel jaar beschikbaar blijven. Een deel van dit leslokaal op de website is toegankelijk voor iedereen, zodat ouders met hun kinderen ook thuis aan de slag kunnen met kinderkunstopdrachten.

De Belgische kunstenaar Kasper De Vos tekent voor het specifieke kunstwerk van deze tiende Kinderkunstweek. Onder de titel ‘Het Ei van RA’ maakte hij klein formaat van zijn grote, gelijknamige sculptuur. Kinderen van de deelnemende scholen kunnen een gesigneerd exemplaar kopen voor 10 euro.

Leerkrachten kunnen weer gebruik maken van een ‘Ideeënboek’ met verwerkingsopdrachten en achtergrondinformatie. Dit creatieve en mooi vorm gegeven boek is samengesteld door Marja Geerse en Martien Luteijn. Zij tonen op talrijke manieren hoe mooi en leuk ‘voedsel in de kunst’ kan zijn. Bovendien bevat het boek allerlei wetenswaardigheden over beroemde beeldend kunstenaars. Informatie, die niet alleen voor kinderen, maar ook voor volwassenen prettige leesvoer biedt.

 Nadere info: www.kinderkunstweek.nl

DANSEN MET EEN ENGEL

Je zult toch maar door ‘een Engel’ ten dans worden gevraagd. Het klinkt sprookjesachtig, maar ook wel een beetje eng. Want ‘Engel’ klinkt wel lieflijk, maar is een Engel dat ook altijd? En hoe betrouwbaar is een Engel in werkelijkheid? Kun je je lot volledig in zijn handen leggen? Kun je er volkomen op vertrouwen dat hij je al dansend langs de juiste weg zal leiden? Hij pronkt met zijn naam voor de steun van het Opperwezen, maar kunnen alle Engelen daar echt op bogen? Zijn alle Engelen wel trouw aan het Opperwezen? Vertoeven alle Engelen nog in de Hemel, of zijn enkelen misschien ver afgedwaald? Moeilijk hoor om ‘een Engel’ te doorgronden.

Stel dat hij plotseling voor je staat met stralende ogen en brede lach. Hij nodigt alle mensen uit naar pleinen en straten te komen en met elkaar te dansen en te feesten tot diep in de nacht om zo nog het laatste restje van carnaval te vieren. Volgens hem is er immers niks dat weerhoudt ons eindelijk weer eens vrij en blij te voelen en dat met elkaar te delen. Deze ‘blije Engel’ heeft daar persoonlijk veel strijd voor geleverd, maar daar is hij goed in. Binnen zijn eigen ‘Engelen familie’ heeft hij geleerd om wraak te nemen op gemene, hooggeplaatste lieden. Hij weet hoe een harmonieuze samenleving eruit zou moeten zien.  Hij kent immers de gang van zaken in de Hemel. Zo kan het op Aarde ook, is de overtuiging van de ‘blije Engel’. Maar dan moet er hier nog wel heel wat gebeuren. ‘Weg met de politie’ bijvoorbeeld, die hij bij voorkeur ‘misdadigers’ en ‘bruinhemden’ noemt. ‘Weg met premier Rutte’, ‘Afschaffing van de Tweede Kamer’, kirt de ‘blije Engel’. Hij pleit voor een ‘fluwelen revolutie’ waardoor ‘de hele boel hier in elkaar zal storten’.

In feite klinkt dat nou ook niet zo vrolijk. Dus ik aarzel of ik wel wil dansen met ‘een Engel’. Misschien zit ik toch safer bij de Satans.

Oproep Jeugdtheaterschool Zeeland

De Jeugdtheaterschool Zeeland (JTSZ) zoekt toneelspelers in de leeftijd van 13 tot 20 jaar voor het project ‘Theater na de Dam’. Dat is een landelijke manifestatie die jaarlijks op tal van locaties in Nederland plaatsvindt  ’s avonds op 4 mei na de Nationale Dodenherdenking. De Jeugdtheaterschool Zeeland doet dit jaar voor de zesde keer mee aan deze manifestatie. Onder leiding van theatermaker Sara Zwigtman komt de voorstelling tot stand.

Gemotiveerde jongeren die aan dit project willen meedoen, dienen op twee weekenden en in de meivakantie beschikbaar te zijn. Op basis van gesprekken die de jongeren zelf voeren met ouderen die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt wordt er een theatertekst gemaakt. Die tekst geldt als basis voor het verder uitwerken van een locatievoorstelling in Middelburg. De première zal zijn op 4 mei om 21.00 uur aansluitend op de Dodenherdenking. In het kader van ‘Theater na de Dam’ wordt dan door veel jongerengroepen in Nederland door middel van theater stil gestaan bij de Tweede Wereldoorlog.

Voor de voorstelling op initiatief van de Jeugdtheaterschool Zeeland worden op de zondagen 7 en 21 maart de gesprekken met de ouderen gepland. Op zondag 18 april wordt de zogeheten jongerendag gehouden en is er contact met alle andere deelnemende jongerengroepen in Nederland. De repetities staan gepland op zaterdag 24 en zondag 25 april en tijdens meivakantie, waarin de deelnemers beschikbaar moeten zijn van 1 t/m 5 mei.  Aan de deelnemers wordt een bijdrage van € 30,– gevraagd  voor eten en drinken tijdens de repetitiedagen.

Wie belangstelling heeft om mee te doen, kan zich aanmelden door te mailen naar: theaternadedam.middelburg@gmail.com met vermelding van naam, telefoonnummer, leeftijd en een korte motivatie waarom dit project je aantrekt.  Deelname is mogelijk voor iedere jongere tussen 13 en 20 jaar.

Urk creëerde een monster

Op het moment dat jongeren in Urk een coronateststraat volledig naar de gallemiezen helpen zaterdagavond zit ik in de eindfase van het boek ‘De ontdekking van Urk’ van de Belgische auteur Matthias Declercq. Dat is een welkom toeval, dat direct antwoord biedt op de vraag: ‘Waarom toch?’

Los van de vele overige onlusten die Nederland teisteren sinds invoering van de avondklok neemt Urk wel een zeer specifieke plek in als het gaat om agressie, vernieling en criminaliteit. In Urk loopt het al veel langer uit de hand. In het geweldige boek van Matthias Declercq lees ik hoe het zover heeft kunnen komen: ,,Ik raak ervan overtuigd dat dit dorp, zonder het te beseffen, een monster heeft gecreeërd, net als Frankenstein, en het dorp heeft dat monster niet meer in de hand. Veel jongeren zitten thuis, dat klopt, en zingen psalmen of surfen op YouTube, maar er is een significant deel van de Urker jeugd die zich niks laat opleggen. Jongeren die ontsnappen aan de regels.’’

Matthias Declercq, die zelf een half jaar in Urk woonde om het dorp door en door te leren kennen, is op zich heel mild in zijn boek. Hij schetst een zo compleet mogelijk beeld van dit voormalige, eigenzinnige eiland. Natuurlijk zijn er veel rechtschapen Urkers, maar uit de talrijke verhalen in het boek blijkt toch vooral dat er veel kwaad woekert onder de oppervlakte.  Drugs, criminaliteit, racisme steken veelvuldig de kop op.  ,,Het dorp voelt zich gekleineerd, benadeeld en gemarginaliseerd bij de inpoldering van de Noordzee’’, constateert Declercq in de epiloog van zijn boek.

De religie is vrijwel alles bepalend in Urk. Het dorp telt 25 kerken. Vissen en bidden zijn de kenmerken voor een echte Urker, die over het zogeheten ‘Urker Paspoort’ beschikt. Voor een buitenstaander is dat onbereikbaar. Volgens Declercq kan met dat ‘Urker Paspoort’ veel worden toegedekt, zoals het verschil tussen woord en daad.  Hij schetst een glashelder beeld van jongeren die op vrijdag- en zaterdagavond in de talrijke illegale kroegen op het industrieterrein aan De Griend alles doen wat God verboden heeft. Op zondag zit diezelfde jeugd in de Jachin Boaz-, Maranatha- of een van de 23 andere kerken. ,,Ouderen praten wat de  jongeren doen snel goed, alsof hen geen schuld treft voor dat gedrag. ‘Ach, we zijn ook jong geweest’, hoor je vaders en moeder zeggen’’, aldus Declercq.

Zijn boek is op 9 oktober 2020 officieel gepresenteerd. ,,Net te laat voor Cees van den Bos’’, denk ik bij mezelf. Hij werd acht dagen eerder geïnstalleerd als nieuwe burgemeester van Urk. Als het boek eerder was verschenen, had hij zich misschien wat langer bedacht om zijn wethouderstaak op Schouwen-Duiveland te verwisselen voor dit ambt in Urk. Misschien zijn er enkele overeenkomsten, maar Urk is geen Bru, het vertrouwde geboortedorp van Cees. In Urk kan het zomaar gebeuren dat er een baksteen door een raam van het woonhuis van de burgemeester wordt gegooid, dat de tuin van de burgemeester volledig wordt omgewoeld, dat er zware vernielingen aan het gemeentehuis worden aangericht, dat er een coronateststraat naar de gallemiezen wordt geholpen. Het dorp heeft een monster gecreëerd en heeft dat niet meer in de hand.

Bloemlegging bij watersnoodmonument

De gezamenlijke herdenking op van de slachtoffers van de watersnood van 1 februari 1953 behoort tot de grote jaarlijkse bijeenkomsten van het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk. Ten gevolge van de coronacrisis kan deze gezamenlijke herdenking dit jaar niet doorgaan. Toch willen alle betrokkenen bij  het Watersnoodmuseum dat de slachtoffers van de ramp ook dit jaar worden herdacht en wel door middel van het (laten) leggen van een bloem. De bloemen worden neergelegd bij het rampmonument van Guust Romijn.

Het museum biedt iedereen graag de mogelijkheid een bloem te laten leggen voor de slachtoffers. Belangstellenden kunnen een witte roos bestellen via de webshop van het Watersnoodmuseum. Op deze manier kunnen betrokkenen, ondanks dat ze er zelf niet bij kunnen zijn, toch stilstaan bij de herdenking. De bloem dient vóór 28 januari 2021 gereserveerd te worden. De kosten bedragen € 2,50 per bloem. Te bestellen via: : https://watersnoodmuseum.nl/…/bloem-leggen-bij-herdenking/

Slopershamer dreunt nog steeds na

Een slokje ontbijtthee schiet spontaan in het verkeerde keelgat als ik specifiek die ene zin in de krant lees: ‘In Middelburg  wordt een woonvoorziening gebouwd op het terrein van het voormalige Spiegeltheater aan de J. V. Sprengerlaan 6’ . Is dat een zin om je te verslikken? Misschien niet, maar voor mij wel.

Mooie herinnering: een volle zaal in ’t Spiegeltheater tijdens het Zeeuws Eenakterfestival.

Het is immers weer zo’n schrijnend voorbeeld hoe er van hogerhand voortdurend met mensen wordt gesold. De ene keer wordt gepredikt dat mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking maar het beste bijeen in grote woonzorglocaties kunnen vertoeven en enkele jaren later komen de beleidsmakers daar dan weer volledig van terug en vinden ze dat mensen met een beperking kleinschalig moeten wonen in huizen in reguliere stads- en dorpswijken. Dan worden de grootschalige zorglocaties simpelweg gesloopt om plaats te maken voor luxe woningen die voor stevige bedragen door particulieren gekocht zullen worden. Wordt dit soort zwalkend beleid ingegeven door menselijke of financiële overwegingen? De vraag stellen, is hem beantwoorden.

De  kogels van de slopershamer op de woningen voor de cliënten van Arduin en op het prachtige dagbestedingsproject ’t Spiegeltheater in Middelburg dreunen nog steeds na in m’n oren. In de zomer van 2017 gingen de laatste gebouwen tegen de vlakte. Wat een verdriet gaf dit verlies bij de cliënten die onder de bezielende leiding van initiator, inspirator, tekstschrijver, regisseur Peter Adriaansen zoveel mooie voorstellingen mochten maken in ’t Spiegeltheater. Voorstellingen die juist bij deze mensen zoveel kwaliteiten aanboorden en hen zoveel specifieke levensvreugde boden. Voorstellingen ook die bij de bezoekers vaak zoveel verrassing en ontroering te weeg brachten.

Het wonen en de dagbesteding binnen deze grootschalige woonzorgvoorziening ging teloor, omdat het allemaal anders moest en omdat Arduin het financieel en organisatorisch het niet kon bolwerken, nam een andere zorginstelling,  ’s Heeren Loo, het stokje over. En nu keert ’s Heeren Loo een kleine vier jaar later dus terug van de opvatting dat voor mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking  kleinschalig wonen in de wijken het beste zou zijn. Nu lanceert deze zorginstelling het plan om voor Zeeland drie centrale wooncomplexen te bouwen voor elk 75 tot 100 cliënten. Die complexen komen in Goes, Vlissingen en Middelburg en moeten in 2023 gereed zijn. In Middelburg komt die centrale woonvoorziening dus op het terrein van het voormalige Spiegeltheater. Misschien borrelen er daar uit de grond nog wel wat begraven creatieve ideeën op voor een mooi dagbestedingsproject. Een eigen theater bijvoorbeeld.  ‘Het kan verkeren’ zou dichter/toneelschrijver Gerbrand Ariaensz Bredero zeggen. Wellicht zouden de cliënten van ’s Heeren Loo dan weer een geweldige levenservaring kunnen hebben met de opvoering van Bredero’s blijspel ‘Spaanschen Brabander’.  Maar ja…. daar heb je dan wel beleidsmakers met een warm kloppend hart en weer bezielde initiatiefnemers voor nodig. En…..een overheid die beseft dat dit alles het geld waard zou zijn.

Ach, ik ben gewoon wat aan het dagdromen als tegenwicht in deze extra donkere coronatijden.

Voorstelling over liefde in macabere omgeving

Aan het prille begin van 2021 kijken velen verlangend uit naar het moment dat de theaters hun deuren weer mogen openen na de huidige lockdown wegens corona. Acteur Bram Kwekkenboom en tekstschrijver Rens Schot in Zeeland hebben hun hoop erop gevestigd dat dit vanaf woensdag 20 januari het geval zal zijn. Vanaf die dag hopen zij de theatervoorstelling ‘Naar Vuurland’ vier dagen achtereen te kunnen opvoeren in Schouwburg De Mythe in Goes, het Scheldetheater in Terneuzen en in de Schouwburg Middelburg.

‘Naar Vuurland’ is gebaseerd op de roman ‘Vuurland’ van de Zeeuwse schrijver, dichter, journalist Andreas Oosthoek, geboren in 1942 in Nieuwdorp. De auteur was dus nog maar een kleuter aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Jaren later werd hij tijdens zijn militaire diensttijd  geconfronteerd met de gruwelijke gevolgen van oorlogsgeweld. Tussen 1951 en 1972 verrichtte een kleine groep Nederlandse dienstplichtige bij de Dienst Berging en Identificatie uiterst zwaar werk. Hun taak was de lichamelijke overschotten van gesneuvelden en geliquideerde nopgraven,  identificeren en alsnog overdragen aan de nabestaanden. Andreas Oosthoek was een van deze jonge soldaten. In roman vertelt hij een verzwegen verhaal over een nagenoeg onbekend hoofdstuk uit de Nederlandse en met name Zeeuwse geschiedenis. De roman ‘Vuurland’ is uitgebracht door uitgeverij Cossee.

Rens Schot, samen met Bram Kwekkeboom initiatiefnemer van de Stichting Valreep i.o. vroeg Oosthoek toestemming ‘Vuurland’ als basis te gebruiken voor een theatervoorstelling. De auteur stemde toe en blijf enthousiast nadat hij een allereerste versie van het script van Rens Schot gelezen had. De regie is in handen van Stefan Perceval en het spel wordt uitgevoerd door Bram Kwekkeboom. De samenwerking tussen regisseur en acteur heeft in het verleden al geleid tot de voorstellingen ‘Coupure’ en ‘De Rietdekker’.

Het verhaal gaat over Alain Leonard van der Wende, 24 jaar oud, geboren en getogen in de provincie Zeeland, wordt overgeplaatst naar de Dienst Berging en Identificatie. Hij geeft daar leiding aan een dozijn jonge dienstplichtigen, dat zorg draagt voor het identificeren van gesneuvelde soldaten  uit de Tweede Wereldoorlog: zowel aan Duitse als aan geallieerde zijde. Het is geen aangenaam karwei: sommige lichamen zijn nog in takt, andere zijn nauwelijks nog als zodanig te herkennen.

In het kader van de Wiedergutmachung bezoekt een groep Duitse jongeren de begraafplaats waar ‘onbekende soldaten’ hun laatste rustplaats krijgen. Een van deze scholieren,  Manfred , vraagt Alain van der Wende om uit te zoeken hoe zijn vader, Dieter Hanau, commandant van ‘Fidelio’, onderdeel van de vesting Walcheren, in november 1944 aan zijn eind is gekomen. Gedood door de geallieerden, of neergeschoten door een kameraad ?  Heldendood  of lafhartig verraad ?

Manfred raakt onder de indruk van de oudere officier, Alain op zijn beurt wordt aangetrokken tot de onschuld van de jeugd.  Is hun verhouding  er een van begeerte of van  bescherming. Van vrijheid of bezit?

De opvoeringen van ‘Naar Vuurland’ staan gepland op: wo. 21 jan., De Mythe in Goes; do. 21 jan. Scheldetheater Terneuzen; vr. 22 en za. 23 januari Schouwburg Middelburg. Alle voorstellingen beginnen om 20.00 uur. Reserveren via: www.zeelandtheaters.nl

Ans Schilders als Tante Lena in I.M.

Zeker voor kijkers in Zeeland biedt het zien van enkele scènes in de serie ‘I. M.’ die in deze laatste week van 2020 vier avonden op NPO 1 wordt uitgezonden, een bijzonder leuke herkenning. De rol van Tante Lena daarin wordt gespeeld door Ans Schilders uit Kapelle. Ans, bekend als actrice, regisseuse, tekstschrijfster en cabaretière denkt met veel plezier terug aan de opnamen van ‘I. M.’.

Deze televisieserie is gebaseerd op het gelijknamige boek waarin schrijfster Connie Palmen zelf haar complexe liefdesrelatie met journalist Ischa Meijer beschrijft. De hoofdrollen worden vertolkt door Wende Snijders en Ramsey Nasr. De regie is van Michiel van Erp en Hugo Heinen tekent voor het scenario. De rol van Tante Lena betreft geen figuratie, maar geldt als specifiek personage, een echte rol dus, zij het met een bescheiden aandeel aan tekst.

Op 23 september 2019 ontving Ans een mailtje van castingbureau Oi Mundo met het verzoek in te gaan op de uitnodiging als Tante Lena te figureren in ‘I. M.’. ,,Ik zat daar nog steeds in het bestand nadat ik weleens vaker voor hen had gefigureerd. Nu zochten ze vooral een vrouw van korte gestalte als zus van de moeder van Connie. Bij voorkeur zou ik ook wat in Limburgs dialect moeten kunnen zeggen. Als ik belangstelling had, moest ik maar een passend filmpje insturen’’, memoreert Ans. Zij voelde wel voor deze uitdaging, maar er was haast geboden, want de voorbereiding voor de  eerste opnamen stond al een week later, op 30 september in Amsterdam,  gepland. Dus schoot Rini Schilders als immer enthousiaste echtgenoot op de achtergrond ook direct in actie voor het opnemen en het monteren van het gewenste filmpje.

Bij Oi Mundo waren ze zeer enthousiast met het resultaat en dus toog Ans op die 30ste september vorig jaar naar Amsterdam om daar eerst de passende kleding aangemeten te krijgen en vervolgens naar het dorp Huizen te worden gebracht om daar te overnachten. De volgende dag werden de opnamen gemaakt in een nog zeer authentieke boekwinkel waar Connie wordt geïnterviewd door Ischa. Op de eerste rij zitten haar moeder en Tante Lena duidelijk heel trots te zijn.

,,Ik was onder de indruk van de grote professionaliteit van de hele crew. De cameralieden en de technici toonden zich vakmensen van grote klasse. Het tussentijds volledig wisselen van camerastandpunten ging zo goed georganiseerd dat het in een vloek en een zucht gereed was’’, vertelt Ans. Zij heeft dat in haar loopbaan met rijke ervaringen op dit gebied wel eens anders meegemaakt. Dat geldt ook voor de houding van de tientallen figuranten in deze serie. Ans kan hele verhalen vertellen over hoe opdringerig mensen zich soms kunnen gedragen met zich veel te groot voor te doen, handtekeningen en selfies te vragen. ,,Daar was in dit geval helemaal geen sprake van. Iedereen bleek zich van zijn taak bewust,  hield zich voor de rest heel rustig. Niemand die de echte acteurs onnodig lastig viel.’’

Ook over de opvang van en de catering voor de figuranten is Ans vol lof. We zien haar deze week  in nog enkele volgende scènes. Voor de opnamen daarvan ging zij op 9 oktober 2019 naar het dorp Ankeveen. Daar is zij als Tante Lena betrokken bij een familiemaaltijd met zuurvlees, puree en spruitjes. ,,Ik moest zorgen dat ik tijdens de dialogen van anderen aan tafel zelf steeds die spruitjes zat te eten. Dat lukte wel hoor, al waren ze nog lang niet helemaal gaar’’, grinnikt Ans.  Zij is ook te zien in een scène tijdens de kerstmaaltijd in huize Palmen en daarna nog tijdens een scène in een kerk waar de moeder van Connie meezingt in het kerkkoor. Daarvoor werden de opnamen gemaakt in de basiliek in IJsselstein.

Natuurlijk heeft Ans het eindresultaat  al integraal gezien tijdens de voorpremière van ‘I. M.’ bij Fesitval Film by the Sea in Vlissingen dit jaar. ,,Maar in zo’n zaal word ik snel afgeleid door allerlei kuchjes en geluidjes van andere mensen. Natuurlijk neem ik deze week alle afleveringen nu thuis op om ze in alle rust hier te kunnen bekijken.’’

Nazit na de eerste opnamen in Huizen. Ans als Tante Lena (r) en links Wende Snijders als Connie Palmen.

Het onzegbare en de verontrusting in Ballustrada

Literaire reacties op de actualiteit en op het verleden. Daar pakt het Zeeuws Literair Tijdschrift Ballustrada onder meer mee in het herfst/winter  dubbelnummer. Beginnend bij het verleden: Willem G. Weststeijn vraagt in  de rubriek Taal Ver Taal aandacht voor de Litouwse dichter-schilder en componist Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (1875-1911). Het betreft hier een primeur. Voor zover bekend verschenen nooit eerder van deze dichter van het symbolisme vertalingen in het Nederlands.

In de actuele rubriek Laaglandse Poëzie hebben elf dichters gereageerd op het thema ‘Op weg naar het onzegbare’, dat redacteur Van der Veeke hun voorlegde. Alweer: nooit eerder werden zoveel woorden aan het onzegbare gewijd. Ignace Schretlen zorgt op uitnodiging van Ko de Jonge voor beelden in het kader van ‘Laagvliegers’.

Verder gaan drie auteurs in op het huidige politieke klimaat. Niet vanuit een partijpolitieke overtuiging, maar eerder namens een grote verontrusting aangaande het hedendaagse individualisme (te veel of juist te weinig), identiteitspolitiek, dreigende censuur of andere vormen van uitsluiting. Het zijn Jan J.B. Kuipers in zijn vaste rubriek De juiste verkeerde verbanden, columnist vanaf het begin van onze jaartelling Minor en Jeroen Follens met het essay ‘Ultrademocratie’. Van Follens verschijnt deze dagen i.s.m. Uitgeverij Storyland/MaryDes Designs Ltd, Wommelgem ook De treurwilg, een ‘psychologisch drama’.

Opmerkelijk proza komt van onder anderen Johan Everaers met ‘Syndroom’ (dat kan er naast het virus ook nog wel bij), Reinold Widemann, Marloes Matthijssen, Mia Timiaan, Frank Roger en Guido Eekhaut. Yorgos Dalman spreekt zijn liefde uit voor het korte verhaal. En de Ballustrada  correspondent uit Antwerpen bericht vanuit een brandhaard.


‘Losse’ gedichten zijn er van Wiebe Radstake (debuut in Ballustrada), Willem M. Roggeman, Barney Agerbeek, Bert Bevers, Job Degenaar, Pieter Sierdsma, Jabik Veenbaas, Renaat Ramon en Patrick Auwelaert.

Dichter/zanger én schipper Wiebe Radstake in Ballustrada met het onderstaande gedicht:

Josi Marti vliegveld

Vliegveld in de hitte

Mooie douanemeiden

netkousen en baretten

baretten als die van Che

Als je hierin verstrikt raakt

kom je niet weg meer

Land in siësta

na een revolutionaire ochtend

vanavond alles weer hersteld

alles weer normaal

Reclame voor Cola

het rood van de Revolutie

Taxi taxi sir taxi taxi taxi?

Che gue che gue vara vara…

Ballustrada; redactieadres: avdveeke@zeelandnet.nl; los nummer € 12,50, abonnement € 20,–.

Uit de goot, in de goot!

Een simpele, alledaagse gebeurtenis, maar genoeg om me een kleine prikkel te geven voor het scenario van een heel kort toneelstukje, of in elk geval van een sketch.

Het verhaaltje begint met een nette, vertrouwen wekkende man die ik met een opschrijfboekje in de hand door onze woonwijk zie lopen. Bij de meeste woningen belt hij aan, maakt aan de deur een praatje en noteert al of niet wat in zijn opschrijfboekje. Genoeg om nieuwsgierig te worden: Wie is die meneer? Wat doet die meneer?  Gelukkig belt hij ook bij ons aan. Die meneer biedt aan de goten voor en achter te komen vegen voor het bescheiden bedrag van 15 euro. Hij doet dat namens een bedrijf met een vertrouwd klinkende naam. Zo vertrouwd dat de suggestie wordt gewekt dat het in onze eigen regio gevestigd is. Nou voor 15 euro schonen goten en  niet zelf de ladder daar voor op te hoeven. Prima! Dus wordt de afspraak gemaakt voor over een week op een ochtend tussen 10.00 en 12.00 uur. Het briefje waarop heel bescheiden de afspraak genoteerd staat, toont dat het vertrouwd klinkende bedrijf toch van wat verderop komt. Ergens uit de buurt van Oeteldonk.

Een week later meldt ruim een uur vroeger dan afgesproken een heel andere man zich met een ferme druk op de bel. ,,Dag mevrouwtje, we komen de goten vegen’’, zegt een boom van een vent, die een veel kleinere man direct opdracht geeft de ladder tegen de gevel te zetten.  Eerst koffie? Nee, ze willen geen koffie, hebben ze net al gedronken. Snel aan de slag en of de poort aan de achterkant direct ook open gezet kan worden, zodat ze ook aan de achterkant aan de slag kunnen. Oké dat doet manlief wel even, al staat hij de slaap nog uit zijn ogen te vegen. ,,Ze zouden toch op z’n vroegst om tien uur komen…..’’, hoor ik wat pruttelen. Prima hoor, jij wilde vooral die goot geveegd hebben, ik ga weer snel door met waar ik mee bezig was.

Veegje voor, veegje achter, zonder tussentijds de ladder te verplaatsen: De goten worden binnen een mum van tijd schoon verklaard, maar…..er is wel iets anders dat besproken moet worden. ,,Roep moeder de vrouw er ook maar eens even bij’’, gebiedt de grote gotenveger. Dat doet vader de man niet, want hij weet hoe vervelend moeder de vrouw het vindt om van achter haar laptop geplukt te worden. ,,Vertel mij maar wat er is’’, verzoekt hij de grote gotenveger. Die laat dat luid en duidelijk weten: ,,Man, man, man, man, man….de goot is schoon, maar aan je dakbeschot moet veel gebeuren. Dat kan het beste maar helemaal vernieuwd worden als je niet wilt dat straks de vogels bij je binnen op zolder zitten. Dat is best een karwei, maar ik kan dat voor je doen, voor pakweg 1000 duizend euro. ,,Oh, even kijken of ik dat in mijn achterzak heb zitten…. . Eh, nee toevallig niet. Wel 15 euro, alsjeblieft en bedankt’’, zegt manlief.

Als de grote gotenveger is vertrokken, treffen we op het terrasje achter twee hoopjes aangekoekte mos en bladeren aan. Die moeten we zelf opruimen. Natuurlijk, voor 15 euro kun je ook niet alles verwachten.

Klassenvoorstelling over instinct en verstand

‘Romantiek is mooi, maar het geeft ook een hoop rotzooi’. Dit is de tekst van een mini-gedichtje in de  nieuwste voorstelling ‘Vaders en Eieren’ van het Zeeuwse Jeugdtheatergezelschap Theaterloods-B. De leerlingen van OBS ‘De Schoener’ in Brouwershaven krijgen een van de eerste try-out voorstellingen te zien.

Artistiek leider en speler bij Theaterloods-B Oscar Postema uit Middelburg is tevens parttime leerkracht bij ‘De Schoener’. ,,Dit wordt onze eerste klassenvoorstelling voor midden- en bovenbouw in het basisonderwijs. We speelden wel al eerder voor deze leeftijdsgroep, maar niet specifiek in een klaslokaal. Daar leent dit stuk zich nu juist zo goed voor. Er is geen ingewikkeld decor voor nodig. Alleen kostuums en wat attributen. Het is spelen op de vierkante meter’’, vertelt Postema. Samen met zijn medespeelster Annemarike Ruitenbeek heeft hij wel al een reeks klassenvoorstellingen voor het voortgezet onderwijs op het repertoire staan.

Zij zagen door corona het aantal voorstellingen dit jaar danig teruglopen. Scholen waren lange tijd gesloten en hadden vervolgens vaak wel wat anders aan hun hoofd dan toneelvoorstellingen in de klas. ,,In de hoop op betere tijden hebben Annemarike en ik toch besloten een deel van onze provinciale subsidie te investeren in het maken van een nieuwe productie.  Onze keus is gevallen op ‘Vaders en Eieren’ van de bekende schrijfster Heleen Verburg’’, zegt Postema. Zelf speelde hij ook ooit een rol in ‘Coupure’, het stuk dat Verburg destijds schreef in opdracht van het Zeeland Nazomerfestival.

Postema en Ruitenbeek willen met hun voorstellingen hun jeugdig publiek graag aan het denken zetten, maar beslist niet belerend zijn of een oordeel vellen. ‘Vaders en Eieren’ is volgens Postema een verhaaltje over instinct en verstand. ,,Veel dingen in het leven gebeuren omdat het altijd zo gebeurt vanuit instinct, maar vanuit verstand zou je je soms kunnen afvragen of het ook eens anders zou kunnen. Kinderen in de klas moeten bijvoorbeeld heel erg wennen als er een nieuwe meester of juf komt en roepen dan ook snel ‘dat doen we altijd zo’. Maar dan kun je zeggen dat het ook weleens anders kan.’’

In het verhaal worden een man en een vrouw, die veel op pinguïns lijken, verliefd op elkaar. Ze krijgen een ei en dat werpt vragen op als: ‘Waar ben je voordat je geboren wordt?  En ‘ben je voorbestemd om bepaalde ouders te hebben?’

Theaterloods-B begint binnenkort met een reeks try-outvoorstellingen in Zeeland. ,,Dan zullen we ervaren hoe het verhaal landt in de klas en gaan we waar nodig hier en daar nog wat bijschaven’’, zegt Postema. De leerlingen van OBS De Schoener worden ‘donderdagochtend 17 december onthaald op ‘Vaders en Eieren’. Ze krijgen hun meester dan in een heel andere gedaante te zien. In januari treedt Theaterloods-B op tijdens een landelijke presentatie in Arnhem en vervolgens is het aan het impresariaat de voorstelling te boeken op scholen binnen en buiten Zeeland. Postema: ,,We hopen volgend jaar op betere tijden en  weer minstens twee keer per week te kunnen gaan spelen.’’

Vliegende Hollanders: Het kan dus wel

De KLM is heel belangrijk voor de Nederlandse economie én we zijn apetrots dat een klein landje zo’n gezaghebbende luchtvaartmaatschappij heeft. Die argumenten golden begin jaren vijftig al voor het verlenen van financiële staatssteun en gelden in feite nu nog voor het pakket van 3,4 miljard euro dat de regering de KLM dit jaar toe schuift. Onder voorwaarden dat….., maar daar gaat het nu even niet om. Wel om het feit dat de sentimenten rond de KLM de afgelopen 100 jaar nauwelijks veranderd zijn. Een mooier moment dan nu is voor het uitbrengen van de TV-serie ‘Vliegende Hollanders’ nauwelijks denkbaar. Die jonge, bevlogen Albert Plesman (gespeeld door Steef de Bot) weet ons meteen in het hart te raken, zodat je hem direct alle staatssteun toewenst die hij maar zou willen hebben. En wat een heerlijke tegenpool biedt die brutale, flamboyante Anthony Fokker (gespeeld door Bram Suijker). Bovendien is er een schatkist aan acteertalent open getrokken voor tal van andere rollen. Mooi overigens dat Steef de Bot en Bram Suijker in deze serie zoveel ruimte krijgen om hun talent te bewijzen en dat de producent de moed heeft om de spelkanonnen Daan Schuurmans en Fedja van Huêt  in de oudere versies van Plesman en Fokker pas later in te zetten. Boven alles is hier natuurlijk ook sprake van een script dat deugt en van creatieve en deskundige dramaturgie.

Nou ja, het zal dus duidelijk zijn: Ik ben razend enthousiast over de serie ‘Vliegende Hollanders’. Na het zien van de eerste drie afleveringen durf ik bijna juichend te constateren: ‘Het kan dus wel, goed Nederlands drama produceren’.  Daar begon ik de laatste tijd wat aan te twijfelen. Vooral bij het kijken naar ‘All Stars, vaders en zonen’. Ooit was  er bij die eerdere reeksen van ‘All Stars’ én in de speelfilm toch sprake geweest van kwalitatieve komedie? Waarom dan worden de personages nu met zo’n overdreven dikke verfkwast geschetst? Blijkbaar ben ik niet genoeg met m’n tijd meegegaan dat ik niet kan lachen om bier boerende, scheten latende, vuil bekkende en aan hun leuter friemelende minkukels. Want veel meer stelt ‘All Stars’ toch niet meer voor?

Van ‘Niks te melden’ met onder meer Henry van Loon en Stefan de Walle verwachtte ik meer, maar ook daarin werd ik zeer teleurgesteld. Low budget hoeft geen probleem te zijn om een korte serie te maken met alleen maar drie steeds wisselende dialogen op verschillende locaties. Maar dan moeten de teksten natuurlijk wel deugen. Met een aaneen schakeling van flauwe onbenulligheden en af en toe een mislukte uitschieter als beoogd schokeffect red je het niet. Zo is inmiddels wel gebleken.

‘Klem’? Ja, natuurlijk ‘Klem’ mag er zijn. Al was het alleen maar omdat het een genot blijft om Barry Atsma en Jacob Derwig samen te zien spelen. Als ze een verouderd telefoonboek zouden oplezen, bleef ik wellicht nog kijken en luisteren. Bovendien is ‘Klem’ ook in het derde seizoen nog steeds spannend. Een soort ‘guilty pleasure’, dat wel natuurlijk, want dramaturgisch moet je er ook niet een te strenge meetlat naast leggen. En waarom die mensen van de FIOD zulke lachwekkende scènes met schimmige teksten en onlogisch locaties krijgen toebedeeld, blijft een raadsel. Maar toch: ‘Klem’ mag er zijn.

Maar bovenaan de lijst schittert nu dus ‘Vliegende Hollanders’ en is mijn vertrouwen in de Nederlandse dramaserie weer enigszins hersteld.

Ondanks alles….Beethoven op bezoek

,,Ondanks alles willen wij zondag 25 oktober dolgraag iets moois brengen in het historische kerk in Ritthem’’, laten Peter en Esther de Neef van Theaters aan Zee weten. Zij doelen op het kleinschalige concert dat het Cugnon Project gaat brengen onder de titel ‘Beethoven op bezoek’ ter ere van de 250e geboortedag van Beethoven.

In dit jubileumjaar hadden Beethovens beroemde symfonieën in de grote concertzalen moeten klinken, maar dat is helaas voorlopig niet mogelijk als gevolg van het coronavirus.  Het Cugnon Project ontdekte echter briljante arrangementen van de zesde, zevende en achtste symfonie van Beethoven voor kamermuziekensemble.

Het Cugnon Project is een stichting met als doel jong muzikaal talent een podium te bieden te midden van professionele musici. Tegelijkertijd willen we onze liefde voor muziek delen met ons publiek door concerten en projecten te presenteren van hoog niveau.

Het concert in de historische kerk in Ritthem zondagmiddag begint om 14.00 uur. De kaarten kosten € 16,50. Voor Vrienden van Theater aan Zee is de toegang gratis. Omdat slechts 30 personen het concert mogen bijwonen, wordt aangeraden snel te boeken. Bij voldoende belangstelling wordt om 16.00 uur een tweede concert gegeven. Boeken kan via: www.theatersaanzee.com

Paula Schot niet losweken van God

Wat geweldig dat Paula Schot de eerste vrouwelijke SGP-wethouder van Nederland wordt en dat dit nou net gaat gebeuren in de gemeente waar ik zelf woon: Schouwen-Duiveland. Paula schrijft geschiedenis, net als Lilian Janse enkele jaren geleden deed als eerste vrouwelijk SGP-raadslid in Vlissingen, lekker ook in Zeeland.

Nooit en te nimmer zal ik op deze vrouwen stemmen, want de Staatskundig Gereformeerde Partij ligt veel te ver van mijn persoonlijke levensovertuiging, maar dat doet geen spat af van de waardering die ik koester voor de moed van deze vrouwen. Want je moet het maar durven om dwars tegen de tradities van deze partij in je als vrouw te manifesteren als bestuurder. Dat je sinds enkele jaren de wet aan je kant hebt, helpt daarbij maar een beetje, want veel mannen binnen de SGP zien het tandenknarsend aan, verwijzend met hun hand op de Bijbel dat de vrouw onderdanig moet zijn aan de man.

Paula Schot denkt daar blijkbaar iets anders over. Maar……..dat wil natuurlijk niet zeggen dat zij met haar politieke ambities meteen ook maar alle Christelijke waarden van de SGP overboord zet. Anders had zij immers wel voor een andere partij gekozen. Paula is opgegroeid met het geloof, voelt zich daarin thuis en zal zich ook niet laten losweken van God.  Dat zou ik tegen alle media willen roepen die haar opzienbarende uitspraken tegen dat geloof willen ontlokken. Je kunt toch van een SGP-vrouw niet verwachten dat ze links-radicale leuze op de barricade zal gaan roepen? Het is al opzienbarend en zo moedig dat zij binnen het mannenbolwerk van de SGP als vrouw een paadje naar de top weet te creëren. Bij veel stijve, ouwe, dolerende partijgenoten in zwarte pakken zullen de koppen rood geworden zijn en het stoom uit de oren zijn gekomen bij het horen van de keus voor Paula als eerste vrouwelijke wethouder. En dan hebben ze waarschijnlijk – want geen TV in huis – nog niet eens gezien hoe sierlijk  Paula in haar elegante, korte rok over een brug in Amsterdam wandelde. Met die rood aangelopen, stomende achterban zal Paula ook enigszins rekening moeten houden. Maar gelukkig zijn er binnen de SGP ook mannen die wel met hun tijd meegaan en de bestuurlijke kwaliteiten van een vrouw wel degelijk inzien.

Zo’n dappere gelovige jonge vrouw krijgen we nu dus in het college van B&W op Schouwen-Duiveland. Ik geef haar graag bij de start het voordeel van de twijfel. Nee, ik ga dus nooit op haar stemmen. Zal ook nooit bij haar aankloppen voor een subsidie ten behoeve van cultuur of theater, want ik ken het standpunt van de SGP daarin. Maar ik wens haar alle succes bij het moedig banen van een bredere weg door een donker bos dat heel lang alleen door mannen in zwarte pakken werd beplant.

Om te janken, maar laten we lachen

‘Een olifant eet je hapje voor hapje’, is een wijze raad die ik ter harte probeer te nemen als de situatie me te veel, te groot of te chaotisch wordt. Cultuur in tijden van corona bijvoorbeeld. Die combinatie vergt ‘hapje voor hapje’ om niet volledig dol te draaien.

Met veel verdriet en zorg neem ik de berichten over alle ellende en kaalslag in de kunst en cultuursector tot me. Met veel waardering voor de creatieve alternatieven die worden bedacht. Maar vooral ook met het besef dat er heel veel moois naar de donder gaat. Dat het coronavaccin sowieso voor meerdere sectoren in de K&C-branche te laat zal komen. Was er medio maart nog enige hoop dat we corona binnen afzienbare tijd te boven zouden komen, nu weten we inmiddels beter. Misschien maar goed ook dat we in maart nog hoop hadden op betere tijden en op overleven. Toen dachten we nog optimistisch de olifant wel ‘hapje voor hapje’ aan te kunnen. Nu weten we inmiddels dat hij ons zal verpletteren, zeker de meeste betrokkenen in de K&C sector. Niet meteen wellicht. Op de Titanic speelde het orkest ook tot het einde, dus dansen we nog even door.

Misschien is dat ook maar het beste, om zo lang het nog kan te genieten van een mooi concert met maximaal 30 mensen. Om een fijne film te gaan zien in het lokale filmhuis. Mét mondkapje voor natuurlijk en de handen stevig gedesinfecteerd. Om waar mogelijk nog een toneelvoorstelling te gaan zien in een theater dat ontheffing van de Veiligheidsregio voor het maximaal aantal bezoekers heeft gekregen. Of met een handjevol mensen naar een voorstelling gaan in een klein theatertje dat trouw voldoet aan alle coronavoorschriften. Laten we dat doen, want Kunst & Cultuur kunnen de pijn van nu en van wat nog komen gaat nog een poosje enigszins verzachten.

De huidige situatie is om te janken, maar laten we lachen. Een mooi voorbeeld daarvan bood ook het TV-programma ‘Zondag met Lubach’ vorige week met alternatieve carnavalliedjes. Te zien via:

https://www.welingelichtekringen.nl/beroemd-2/2145037/corona-carnavalshits-van-lubach-met-gommers-op-de-waterbrommer-en-mien-waar-is-mijn-loopneus.html

In aanloop naar ‘Slag om de Schelde’

Op initiatief van Film-a-Lot, Omroep Zeeland, de Zeeuwse filmhuizen, de Zeeland film comission, Film by the Sea en het Bevrijdingsmuseum Zeeland zijn in aanloop naar het uitkomen van de grote speelfilm ‘De Slag om de Schelde’ vijf Zeeuwse filmmakers uitgenodigd een bijdrage te leveren aan een kortfilmproject ook onder de naam ‘De slag om de Schelde’. Het betreft de historische bevrijdingsoperatie uit 1944. Een complexe militaire operatie met grote gevolgen voor de inwoners van Zeeland en de grensgebieden. Iedere filmmaker heeft een eigen invalshoek weten te vinden. In Filmtheater fiZi in Zierikzee worden de vijf korte films op zaterdagmiddag 5 september om 14.00 uur en op donderdagmiddag 17 september om 16.00 uur vertoond in een tijdsbestek van ruim een uur.

Het programma ziet er als volgt uit:

DE KLEINE PIANIST Filmmaker: Raimond van Soest

De film ‘De Kleine Pianist’ speelt zich af rond het begin van de Slag om de Schelde in september 1944. Waarbij de Duitsers Antwerpen en omgeving bestookten met vliegende V2 bommen om de geallieerden tegen te houden. Dit gezien door de ogen van een 11 jarig muzikaal kind, Boy, die vanaf Rilland-Bath geïnspireerd door de bombardementen en het afweergeschut, een melodie ontdekt en hoort.

BARRIER Filmmaker: Niels Bourgonje

28 september, 1944. Terwijl de geallieerden op het punt staan om Zeeland te bevrijden van de Duitse bezetting, vinden twee Canadese soldaten een aangespoelde jongen op het strand van Terneuzen. De soldaten twijfelen of ze de jongen kunnen vertrouwen en de paranoia neemt toe. Als de jongen een metalen koker met zich mee blijkt te dragen, ontstaat er al snel een gewelddadige confrontatie waarbij de taalbarrière dreigt de situatie uit de hand te laten lopen.

HET PAMFLET Filmmaker: Justin Heyl

Tweede Wereldoorlog, bezet Westkapelle, 2 oktober 1944. Wanneer de verliefde Janna en Willem tijdens een geheime ontmoeting overvallen worden door pamfletten met een onheilspellende boodschap, vluchten ze naar huis om alarm te slaan. Janna probeert haar vader te overtuigen van de ernst van de situatie, maar het lijkt tevergeefs. Na het overlijden van haar moeder, is de communicatie tussen vader en dochter verslechterd. In de ban van de oorlog probeert haar vader Janna krampachtig bij zich te houden en weigert op basis van een pamflet te vluchten. Door hun angst voor wat gaat komen, maken Janna en haar vader een keuze die een kettingreactie aan gevolgen in werking zet. Wanneer haar vader eindelijk beseft hoe ingrijpend de situatie is, is het gevaar al te dichtbij.

GRIT Filmmaker: Matthias Hoekman

Grit is het duistere verhaal over het verdriet van een moeder in oorlogstijd. Deze surrealistische oorlogsfilm is gebaseerd op waargebeurde verhalen, tijdens de Slag om de Schelde. Geschreven en geregisseerd door Matthias Hoekman met Astrid van Eck in een beklemmende hoofdrol.

T WATER MOGE STIJGEN Filmmakers: Chris de Krijger en Sven Peetoom

‘T Water moge stijgen vertelt het verhaal van het echtpaar Jan en Marie tijdens hun vlucht voor het water gedurende de inundatie van Walcheren (De Slag om de Schelde in 1944). Het eiland Walcheren is één binnenzee. Wegen zijn bedekt met slib en zand of zijn verwoest. Huizen staan onder water en op instorten. Bewoners van Walcheren zoeken een veilig heenkomen. Jan en Marie zitten met hun belangrijkste eigendommen en huisraad op een bootje op weg naar Middelburg. Op weg naar droge voeten. Tijdens deze tocht wordt de relatie van Jan en Marie op de proef gesteld. Het verhaal belicht de kwetsbare kant van het echtpaar binnen een grootscheepse gebeurtenis.

Jeugdtheaterschool Zeeland pakt breed uit

De leerlingen van Jeugdtheater Zeeland pakt van vrijdag 4 t/m zondag 6 september met vier premières en een minifestival onder de titel ‘Bijzondere Verhalen’.  De voorstellingen worden allemaal gegeven in Theater De Mythe in Goes. Daar kunnen alle coronavoorschriften met onder meer de anderhalve meter afstand beter worden gevolgd dan in Podium ’t Beest, de thuisbasis van de Jeugdtheaterschool Zeeland (JTSZ).

Het gevarieerde theaterweekend begint vrijdag 4 september om 20.00 uur met de voorstelling ‘Peer Gynt’ door leerlingen van de Talentengroep Middelburg, o.l.v Roos Zwigtman.

Peer Gynt, een gewone boerenjongen, opgegroeid zonder vader in een dorpje in Noorwegen. Maar gewoon zijn, dat wil hij niet. Hij wil rijk worden, beroemd zijn. Daarom vertelt hij verhalen, grootse spannende verhalen. Peer wil Keizer worden. Hij heeft er alles voor over. Wie of wat hem ook in de weg staat. Ooit zal hij keizer zijn.

Het verdere programma voor dit theaterweekend ziet er als volgt uit:

5 september 14.00 uur: PRINS ROEL (Productie 9+ Middelburg)

5 september 20.00 uur CAROLIEN (talentenjaar Goes)

6 september 14.00 uur GROEIEN (talentenjaar 2 Middelburg)

6 september 16.00 uur MINIFESTIVAL BIJZONDERE VERHALEN  (met oa. fototentoonstelling, een hoorspel, theatermonoloog, theatervoorstelling en muziek).

Reserveren kan via de website: jeugdtheaterschool.nl

TheateR TzT: voorstelling over troost, herinnering, verlies en vasthouden

Tamara van As speelt de rol van de dochter (foto: Peter Koujzer)

ZIERIKZEE – TheateR TzT uit Zierikzee speelt de voorstelling ‘Met mijn vader in bed (wegens omstandigheden)’ van Magne van den Berg.  Het is een voorstelling over troost, herinnering, verlies en vasthouden. Een vader en een dochter zijn ondanks hun hechte band niet in staat een grote kloof tussen hen te overbruggen. TheateR TzT toont hoe moeilijk deze twee het hebben om elkaar te troosten na het overlijden van hun vrouw en moeder. In 28 telefoongesprekken zoeken vader en dochter daarvoor de juiste toon. Hun pogingen zijn ontroerend, soms lachwekkend en altijd zeer herkenbaar.

De première betreft een buitenvoorstelling op zondagmiddag 2 augustus 2020 in de tuin van Cultuurhuis ZierikC aan het Lange Pad in Zierikzee, aanvang 15.00 uur.

Spel:  Dochter: Tamara van As

Vader:     Mels Hoogenboom

Regie: Ali Pankow

Sounddesign: Floris Hoogenboom

Fotografie: Peter Kouijzer

Met dank aan: Marian Pankow

Duur van de voorstelling: circa 55 minuten.

Kaartverkoop/reserveringen: theatergroeptzt@gmail.com /tel. 06-42066991

Verdere (buiten)opvoeringen op:

Zaterdag 15 augustus: Lange Weide 26, Kloetinge, 20.00 uur

Vrijdag 21 augustus: Mosselbank 21, Goes, 20.00 uur

Mels Hoogenboom speelt de rol van de vader (foto: Peter Kouijzer

Voorstelling om stem van ouderen te laten horen

Dichter/toneelspeelster Anna de Bruyckere, initiatiefneemster van de voorstelling ‘Rimpelingen’.

,,Wat werd en wordt er veel over ouderen gesproken in tijden van corona. ‘Over’ ouderen en veel minder ‘door’ en ‘met’ ouderen’’, constateert de Zeeuwse dichter en toneelspeelster Anna de Bruyckere. Volgens haar worden  juist de stemmen van 70-plussers veel te weinig gehoord in beleid, debat en discussie rond het coronavirus.

Anna broedde op de mogelijkheid daar in de vorm van een voorstelling iets aan te gaan doen. Zij ging in overleg met drie kompanen in de kunstsector: componist/dirigent Christian Blaha, beeldend kunstenares/vormgeefster Liesbeth Labeur en regisseur Josien de Graaf, tevens artistiek leidster van Jeugdtheaterschool Zeeland (JTSZ). Dit leidde tot ‘Rimpelingen’, een project dat verhalen van 70-plussers in corona-tijden verzamelt, onderzoekt en vertaalt naar een vertelvoorstelling die in december 2020 in première zal gaan in het Zeeuws Archief. Aansluitend hopen de makers er op tournee mee door de provincie te trekken.

Het viertal heeft een voorstelling met muziek, woord en spel voor ogen om daarmee het contact tussen de jongere en oudere generatie te stimuleren. ,,Met liedjes, scènes en verhalen willen we de ervaringen tijdens coronatijd zichtbaar maken en verbinding leggen tussen jong en oud als het gaat om grote levensvragen als ouderdom, ziekte, leven en dood’’, laten de makers weten. Zij hebben daar wel de verhalen van ouderen voor nodig en doen dan ook een beroep op mensen om in een verhaal eens te vertellen hoe zij de afgelopen maanden hebben beleefd. Hoe zagen de dagen eruit? Wat was het dieptepunt? Wie of wat werd gemist? Wat was onverwacht toch fijn of waar was er sprake van ergernis en waarom is dit nu wel of niet een bijzondere periode in de geschiedenis? Dit alles zijn slechts voorbeelden van thema’s waar de theatermakers graag verhalen over wil ontvangen in de vorm van een brief. Alle brieven bijeen kunnen dan en uniek tijdsdocument vormen voor in het Zeeuws Archief.  Wie overigens niet wil dat zijn brief in zo’n corona-archief wordt opgenomen, kan dat uiteraard vooraf kenbaar maken.

Op basis van de ingestuurde verhalen zullen de theatermakers een selectie maken voor de voorstelling. Daartoe zullen enkele brievenschrijvers vrijblijvend worden uitgenodigd om nader in gesprek te gaan.

De brieven met verhalen kunnen gestuurd worden naar:

Rimpelingen, p/a Zusterstraat 7, 4331 KG Middelburg.

Mensen die wel hun verhaal kwijt willen, maar liever anoniem blijven, kunnen hun brief onder alleen voornaam of schuilnaam insturen.

 

 

Wiebe Radstake: ‘Thuisvaarder/Thuisvader’

Wiebe Radstake uit Zierikzee is een jonge kapitein op een groot zeilschip. Hij is opgegroeid tussen de boeken en houdt van lezen, hij is muzikant en tekstschrijver. Hij laat zich inspireren door zijn tochten over de wereldzeeën en over zijn ervaringen aan de wal bij het dwalen door steden en het struinen over stranden. Hij werkt aan een brieven/reisboek. Met korte fragmenten daaruit debuteert hij deze maand in het literaire blad ‘Tirade’ van uitgeverij Van Oorschot.

‘Ahoy Pan’ luidt de titel boven het artikel in ‘Tirade’. Een veelzeggende titel. Wiebe richt zijn zeepost aan zijn wachtende Pan aan de andere kant van de oceaan. Brieven die zij later kan voorlezen als hun baby geboren zal zijn. Als ‘Thuisvaarder’ vertelt Wiebe specifiek over hoe het is als jonge kapitein op het zeilschip van ‘Tres Hombres’  zonder motor op weg van de Dominicaanse Republiek naar Amsterdam in tijden van Corona.

,, Het nieuws in de wereld volgde elkaar snel op. Een voor een werden de grenzen dichtgegooid: voor zeilschepen geen toegang op Bermuda, de Azoren sloten hun havens. Macron besloot doodleuk heel Schengen dicht te gooien. Wat te doen? Blijven of zee verkiezen?  Vogels vlogen laag over, een disco in de verte zette de boomba-muziek maar weer aan. Het was kiezen tussen de vlucht naar huis zoals de vogels of blijven in dit treurige vakantieoord.

Afwegingen en berekeningen. Kon ik in een keer naar Nederland zeilen? Met veertien mensen, zonder motor, zonder koelkasten, 4000 liter water en helemaal afhankelijk van het weer?  Het zeezeilen zonder motor was nu in mijn nadeel. Als ik in een windstilte zou komen te zitten, ergens midden op de oceaan, zou er geen hulpmotor zijn om ons door de windflauwte heen te duwen. Normaal omzeil ik de depressies om niet in al te heftige stormen te komen. Nu zou  ik ze wellicht opzoeken voor een snelle oceaanoversteek. Moest ik de noordelijke route nemen om meer in het pad van de Westerlies te komen of toch de normale zuidelijke weg tussen Azoren-hoog en de depressies in blijven navigeren?  Nog nooit in mijn bestaan als kapitein had ik me zo alleen gevoeld.’’

Wiebe vertelt beeldend verder over de berekeningen en keuzes die hij moest maken over het inslaan van voedsel voor een bemanning van veertien mensen op een schip volgepakt ook met balen biologische cacao, koffie en vaten rum bestemd voor Amsterdam. Alles uitladen en laten verrotten op de kades van Boca Chica was geen optie. De nacht voor het vertrek kon Wiebe niet slapen. Alles ging door zijn hoofd: hoe zal het zijn buitengaats, is het niet te ver 6000 mijl varen in één keer? Komt het allemaal wel goed? Het enige wat hem kon helpen was het van zich afschrijven. En hij schreef wat flarden totdat het licht werd:

,,Drinkt een bakkie met de bootsman

‘t tuigage nagekeken, de lieren ingevet?

zijn gereedschap en reserveonderdelen

zeevast gezet?

Op de brug: stuurmannen aan het werk, weerberichten worden vergeleken, uitklaarpapieren ingevuld, zeekaarten gladgestreken, de barograaf constant? De roerinrichting nagekeken?’’

Wiebe keerde met de ‘Tres Hombres’ begin mei terug in Amsterdam, waar hij zijn hand op de zwangere buik van zijn vrouw kon leggen. In het tweede deel van zijn brieven/reisboek zal het gaan over het krijgen van een kind en het als zeeman op de wal leven.

https://www.vanoorschot.nl/tirade-blog/

Dag van de Zeeuwse Film 2020

Met het verheugende bericht dat het festival Film by the Sea 2020 in Vlissingen door kan gaan, kan in één adem vermeld worden dat tijdens dit festival ook weer de Dag van de Zeeuwse Film wordt gehouden. Dat gebeurt zoals vanouds op de laatste zaterdag van het festival, dus dit keer op zaterdag 19 september.

Films voor dit programmaonderdeel kunnen worden aangemeld tot 20 juli 2020 op zeeuwsefilms@filmbythesea.nl

 Zoals elk jaar worden er ook prijzen uitgereikt voor beste film in de desbetreffende categorie.

Zeeuwse filmmakers kunnen hun films aanmelden in de volgende categorieën:

  • Korte fictiefilm (max. 20 minuten)
  • Lange fictiefilm (min. 60 minuten)
  • Korte documentaire (max. 20 minuten)
  • Lange documentaire (min. 60 minuten)

Na aanmelding ontvangen de inzenders een bevestiging van ontvangst en begin augustus zal worden bekend gemaakt welke films geselecteerd zijn.

De Kazematten in Vlissingen gaan weer open

VLISSINGEN – Niet ondenkbaar de Michiel de Ruyter op zijn sokkel op de Boulevard in Vlissingen de grond onder zijn voeten even voelde trillen de afgelopen week. Zeehelden van weleer zijn nou eenmaal niet onaantastbaar. In het kader van de talrijke anti racisme demonstraties komen hun kwalijke daden in het verleden in een huidig kwalijk daglicht te staan.

Voorlopig lijkt De Ruyter de trillingen te doorstaan en kan hij zich als beeld voorbereiden op weer groeiend bekijks vanaf zaterdag 20 juni aanstaande. Dan gaan namelijk de kazematten in Vlissingen weer open voor bezoekers en voor inwoners van Vlissingen is gedurende de eerste week dat bezoek zelfs gratis. Het is wel verplicht daarvoor een zogeheten tijdslot te reserveren. Dat kan uiterlijk vanaf donderdag 18 juni via Muzeeum.nl

De Kazematten uit 1811 liggen op de grens van land en water. Eigenlijk is dit bouwwerk een monument in een monument: Deze kazematten zijn namelijk te vinden in het hart van het Keizersbolwerk, een onderdeel van de Vlissingse vestingwerken uit 1548. Het is niet verwonderlijk dat historische beroemdheden zoals Karel V, Michiel de Ruyter en Napoleon telkens weer voor deze plek kiezen. De strategische ligging ten opzichte van Antwerpen en het diepe vaarwater maken dit tot een bijzondere locatie. Al eeuwenlang een plek van komen en gaan.

 

Oh Lidewij, oh Lidewij

Lidewij Edelkoort in het VPRO programma Meet Up.

Hoe elitair kun je als rijke, wereldwijd bekende trendvoorspeller zijn? Heel erg elitair. Tot die conclusie kom ik als ik kijk en luister naar Lidewij Edelkoort. Deze dame kan bogen op een enorme status, want is al meer dan 45 jaar toonaangevend in het voorspellen van trends en staat wijd en zijd bekend in de modewereld en in het bedrijfsleven. Lidewij gaf me al eerder de kriebels door haar eenzijdige inzichten, maar deze week laaide mijn ergernis nog eens in alle hevigheid op. Dat gebeurde aan het begin van de online versie van de Zeeuwse Meet Up van VPRO Tegenlicht.

Presentator Ron Lubbersen had daarin een gesprek met directeur Henk Schoute  van Zeeland Nazomerfestival en Theaterproductiehuis Zeelandia. Ron begon met de vertoning van een fragment waarin Lidewij verzucht dat zij in feite heel gelukkig is geworden door het coronavirus. ,,Ik ben blij dat het virus mij leert veel minder te doen. Dat de ratrace plotseling tot stilstand is gekomen.’’ Terwijl Lidewij deze verzuchting slaakte, vertoefde zij samen met haar collega in een riante hotel in Kaapstad. Zij hadden heel bewust gekozen daar voorlopig te blijven in plaats van naar New York te gaan, zoals aanvankelijk hun plan was. Maar in New York dreigde het coronavirus een ware veldslag te gaan aanrichten, dus dat leek niet ‘the place to be’. Wat moet het heerlijk zijn om dan te kunnen besluiten op een betere plek te blijven en te genieten van de plotselinge rust die op je neerdaalt. Ineens niks meer te moeten, zonder je blijkbaar maar een seconde druk te hoeven maken over je inkomen. Prima natuurlijk, het is  Lidewij gegund. Ze zal er als vermaard trendvoorspeller keihard voor gewerkt hebben om deze riante status te bereiken.

Maar misschien zou zij er dan ook beter aan doen verder haar mond te houden en om maar echt van haar rust te gaan genieten en van het feit dat de lucht in China zoveel beter is geworden en dat het water in Venetië in twee maanden al veel schoner is dan voorheen. Allemaal dankzij de coronamaatregelen, volgens Lidewij. Natuurlijk heeft zij gelijk met haar constatering dat de wereld nu met haar neus op de feiten wordt gedrukt wat betreft overproductie, klimaatvervuiling en nog veel meer dingen die niet goed zijn voor onze planeet. Maar haar conclusie over hoe het na de coronacrisis verder zou moeten, getuigt van elitair egoïsme.  Volgens Lidewij kunnen we voortaan wel zonder winkels, café’s en restaurants. Tijden de lock down konden we daar ook niet naar toe en dus kunnen we zonder, volgens Lidewij. En nieuwe kleren kopen hoeft al helemaal niet meer, want er zijn kleren genoeg op de wereld en hoe leuk is het niet om de kleren met elkaar te ruilen.

Oh, oh Lidewij, denk ik dan: ga je dat zelf ook doen: die door jou voorspelde trendy kleren uitwisselen?  Van mij mag ze. Maar wat ze niet mag: Is op haar  risicoloze hoge rots als een Messias voorspellen hoe goed het allemaal verder zal gaan in de wereld van de rijken, zonder ook maar één moment oog te hebben voor de armoede en enorme kaalslag die de coronacrisis tot gevolg zal hebben.

Ballustrada presenteert voorjaarsdubbeluitgave

Het Zeeuws literair tijdschrift ‘Ballustrada’ heeft zojuist een voorjaarsdubbelnummer uitgebracht. Daarin keert het blad terug naar zijn geografische oorsprong: Zeeuws-Vlaanderen. Voor de vaste rubriek Laaglandse Poëzie heeft de Aardenburgse stadsdichter Rogier de Jong Zeeuws-Vlaamse dichters verzameld. Vijftien dichters werkten mee, onder wie de bekende nestor: Jacques Hamelink. Als eerbetoon heeft Rogier de Jong ook gedichten van drie, inmiddels gestorven dichters toegevoegd: Ira Bart, Kees Francke en Michel Huisman.

Kees Klok brengt in de rubriek Taal Ver Taal een vertaling van gedichten van de Britse dichteres Joanne Limburg. Poëzie is er van onder anderen Hendrik Carette, Philip Hoorne, Patrick Auwelaert, Jacob Peereboom en Jabik Veenbaas. Bij de afdeling proza duikt een oude bekende op: San Bos, die met een verhaal voor Ballustrada in 2015 de Nieuw Proza Prijs won. Verder in dit nummer Proza van Pieter Drift, Yorgos Dalman, Johan Everaers, Gert Kuipers en Jeroen Follens. Andreas van Rompaey verhaalt over de Brugse auteur-uitgever Johan Sonneville.

Columnist Minor gaat in op de status van de (schrijnende) lach. Ko de Jonge toont pagina’s van kunstenaarsboekjes uit het archief ARTisSTARTplus. De art stamp van Jan Verschoore vormt een eerbetoon aan de onlangs overleden Johan van Geluwe, een van de bekendste mail-artists van België.

Komt cultuur de coronaklap te boven?

Directeur Henk Schoute van het Zeeland Nazomerfestival (foto: Lex de Meester)

Komt de cultuursector de corona-klap ooit te boven? Die vraag staat dinsdagavond centraal in  VPRO Meet Up Zeeland. Wie er actief over van gedachten wil wisselen, doet er goed aan dinsdagavond 9 juni 2020 vanaf 19.30 uur mee te doen aan die eerste virtuele VPRO Tegenlicht Meet Up Zeeland, die live te volgen is via onderstaande link. Kijkers kunnen direct vragen stellen, opmerkingen maken en meedoen aan een poll via een live chatbox. Moderator Ron Lubbersen gaat in gesprek met directeur Henk Schoute, directeur van het Zeeland Nazomerfestival  over de toekomst van cultuur en de  cultuursector.

Schoute is tevens adviseur van de Raad voor Cultuur en voorzitter van het Zeeuws Cultuuroverleg. Hij was in Amsterdam oprichter van Festival Over het IJ en hij was verantwoordelijk voor The International Youth Theatre Festivals in Noord-Holland en het jaarlijkse zomerfestival Karavaan.

Deze virtuele Meet Up is een Zeeuwse uitwerking van de aflevering ‘Virus vergezichten’ van VPRO Tegenlicht. Daarin zijn interviews te zien met trendwatcher Lidewij Edelkoort en de Vlaamse psychiater Dirk de Wachter over de betekenis van de Covid-19 pandemie voor maatschappij en individu en welke toekomstige beelden dit kan opleveren.

Wie deze aflevering van VPRO Tegenlicht wil terugkijken, zie link: https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2019-2020/virus-vergezichten.html

Wie dinsdagavond 9 juni de Zeeuwse Meet Up vanaf 19.30 uur wil volgen, kan dat doen via de link: https://www.dezb.nl/wat-we-doen/livestream/virus-vergezichten-toekomst-van-cultuur.html

 

 

Koning Midas is niet meer…..

Onze Koning Midas is niet meer. De wereld wordt er niet door geschokt. Het is een klein gezinsverdriet. Maar zo schrijnend dat het toch even al het wezenlijke leed doet verbleken.

Kater Midas kwam 16 jaar geleden ons kleine kringetje binnen en is vandaag heen gegaan na een spuitje bij de dierenarts. Zijn naam gold als eerbetoon aan Midas Dekker en het feit dat hij de kans kreeg 16 jaar bij ons in opperste kattenweelde te leven dankt hij aan Ester Naomi Perquin, destijds nog ambitieuze poëzie-studente en Dichter des Vaderlands in spe. Zij vond op een camping in Oegsgeest een verlaten nest jonge katten en bekommerde zich over hun lot. ,,Voor de moederpoes wordt gezorgd en ik heb voor vier van de vijf kittens al een thuis gevonden. Er is nog één zwart/wit katertje over. Als ik voor vrijdag niemand voor hem vindt, dan…….’’,liet ze me gejaagd door de telefoon weten. Toen ik toehapte dat het katertje vanuit Oegstgeest naar Zierikzee mocht komen, beloofde ze mij dat ik ooit een plekje in de hemel zou krijgen. Zes weken later bezorgde ze zelf, rood hoestend wegens haar eigen kattenallergie, de kleine Midas bij ons thuis. Het werd onvoorwaardelijke liefde van beide kanten.

En nu is daar vandaag een einde aan gekomen. Geen wereldleed, maar het doet allemachtig veel zeer. Ester, nog steeds trots op haar toenmalige rol als bemiddelend voogd, deelt ons verdriet. Meteen wist zij uit haar rijke archief ons ook een gedicht van collega-dichter Nicolaas Matsier als troost aan te reiken:

 

Hoe een kat te gaan missen.

 

Doe alles voor het eerst nu zonder hem. Kom thuis en hoor hoe hij daar niet achter de voordeur klaar staat.

Loop onverwacht de trap af en zie nog net de streng verboden sprong van ’t aanrecht maar geen springer.

Laat vlees en vis voortaan gerust op tafel staan. Zet alle deuren  van voorheen vlovrij gehouden ruimtes open.

Zuig de weer vuil geworden vloer zonder de vlokjes van zijn vacht, ruik hoe het in zijn bak nog steeds niet stinken gaat.

Met achter voordeur,

Tuinmuur,  Radiator.

Mand met wasgoed. Juist geleegde wijndoos.

Het is op al zijn plekken dat hij weg is.

 

 

Uit de bundel: Druppel (2016)

 

Een jaartje later voor Michiel

Muziektheater Zeeland moet voor ‘Michiel de Ruyter, de musical’ de blik voorlopig op een onzekere toekomst richten (foto Peter Kouijzer) 

‘Het bestuur van Muziektheater Zeeland heeft vanwege de coronaproblemen besloten de jubileumvoorstelling “Michiel de Ruyter, de musical” te verplaatsen naar het theaterseizoen 2020- 2021. De exacte data voor de nieuwe serie voorstellingen worden vastgesteld in overleg met Zeeland Theaters en worden later bekend gemaakt.’

Dit bericht van Muziektheater Zeeland zat er natuurlijk al een beetje aan te komen. Eerst mocht ik een enthousiast verhaal optekenen uit de monden van twee hoofdrolspelers Peter Reinders (Michiel de Ruyter) en Amber de Vrieze (Michiels echtgenote Anna van Gelder). Dat was aan de vooravond van de geplande premièreweek rond 20 maart. Daarna was er de bittere teleurstelling, maar vooral het begrip dat de opvoeringsreeks voorlopig niet door kon gaan en natuurlijk ook de hoop dat de musical dan eind juni/begin juli nog in de Zeeuwse theaters kon staan. Maar ook dat kan dus niet doorgaan. Alle betrokkenen krijgen deze zware tegenslag dus in verschillende fasen te verwerken. Of om het in andere woorden te zeggen: ‘Een olifant eet je hapje voor hapje’.

Maar goed, de roem van zeeheld  Michiel de Ruyter houdt al eeuwen stand, dus een jaartje extra kan Michiel wel hebben, maar voor Muziektheater Zeeland blijft het een stevige domper, ook in financieel opzicht. Immers dit jaar bestaat het Muziektheater Zeeland 75 jaar. Ter gelegenheid van dit heuglijke feit produceerde het gezelschap deze eigen musical waarin de geschiedenis van Zeeland nadrukkelijk aan de orde komt. Het is niet verrassend dat Michiel de Ruyter daarin een prominente rol kreeg toebedeeld.

Hoofdrolspelers Amber de  Vrieze en Peter Reinders (foto Peter Kouijzer)

Na het creatieve proces rondom het schrijven van het script (de Zeeuw Rini de Koster) en het componeren van de muziek (de Vlaming Hans Laureyn) stortten de ruim 50 leden van de vereniging zich, onder leiding van regisseur Hugo Segers en choreograaf Iris Veekens, een jaar lang op de muziek en op de teksten. Ondertussen werd er gebouwd aan de bijzondere decors en werden digitale beelden klaargezet om de decorstukken te ondersteunen. De door Michiel de Ruyter uitgevochten zeeslagen stonden klaar om op een grote ledwall te worden geprojecteerd. Het professionele orkest had de eerste repetities achter de rug en ook was de laatste hand gelegd aan de ongeveer 150 kledingstukken en de ruim 125 pruiken.

“Michiel de Ruyter, de musical” zal dus in principe, mits de theaters weer voor een groot publiek toegankelijk worden, in het volgende theaterseizoen voor het voetlicht worden gebracht. Muziektheater Zeeland volgt op gebied van planning en kaartverkoop het beleid van Zeeland Theaters.

De vereniging hoopt dat het Zeeuwse publiek te zijner tijd de uitgestelde voorstellingen massaal zal komen bezoeken, waarmee de opgelopen fikse financiële schade ten dele kan worden weggewerkt.

Hoera verruiming, hallo valkuil!

De voorstellingsreeks van ‘Familie’ door Theatergroep Zierik moest na twee voorstellingen worden stop gezet door de coronacrisis (foto Peter Kouijzer). 

Wat een emotionele veranderingen kun je toch doormaken in tien weken tijd en dan doel ik natuurlijk op de coronatijd. Eerst was er – wat mij betreft – het ongeloof. Moest dat nou echt? De theaters, bioscopen en musea dicht? En direct daarop zelfs ook alle horeca en de scholen? Was het echt zo ernstig? In 2018 had de griep toch ook heel wat slachtoffers geëist, maar was de maatschappij toch ook niet stil gelegd?

Verbijstering maakte al snel plaats tot beter besef en berusting. Ja, er was wel degelijk iets meer aan de hand dan twee jaar geleden. De cijfers van besmettingen, ziekenhuisopnamen en patiënten op de IC-afdelingen logen er niet om. Vervolgens greep de angst me bij  de strot bij het zien van die vrachtwagens met lijkkisten in Italië. De noodzaak van een lock down begreep ik volkomen. Persoonlijk prees ik me gelukkig dat in Nederland voor de ‘intelligente’ variant was gekozen. In feite kon ik zonder toestemmingsbewijs nog gewoon het huis uitgaan om boodschappen te doen, lekker buiten te zijn of zelfs met twee gelijkgestemden op gepaste afstand alvast te repeteren voor een toneelstuk ter opvoering in betere tijden.

Onder de angst voor de toekomst van de wereld borrelde toch langzaam ook het verlangen op naar die ‘betere tijden’ of in elk geval naar enige verruiming van de maatregelen. Wat zou ik toch graag weer eens een film gaan zien in fiZi in Zierikzee. Wat zou het fijn zijn om Cultuurhuis ZierikC volledig ‘in bedrijf’ te zien met dansende, spelende, muziek en kunst makende mensen. Wat zou het heerlijk zijn om de voorstellingen van Theatergroep Zierik alvast in mijn agenda te kunnen schrijven. Wat zou het gezellig zijn om met vrienden weer eens te kunnen bijpraten op een terras of in een restaurant.

In filmtheater fiZi gaan op 1 juni de lichten weer aan.

Het verlangen werd vervolgens overstemd door verdriet over alles wat het coronavirus aanricht. In de eerste plaats de dodelijke slachtoffers, maar ook de mensen die nog heel lang moeten worstelen om de gevolgen van deze ziekte ooit te boven te komen. En daarnaast is er het verdriet over de instorting van de maatschappij, over de financiële worsteling die velen moeten doormaken wegens faillissementen, ontslagen, stopzetting van contracten en ook door het simpelweg verdwijnen van banen. Binnen de kunst- en cultuursector wacht een enorme kaalslag. Theaters vallen om als kaartenhuisjes, want met de 1,5 m samenleving in het ‘nieuwe normaal’ is deze sector niet meer rendabel te maken.

De Titanic zinkt, maar het orkest speelt door.

Dus… wil de emotie ‘blij’ over de aanstaande verruiming van de coronamaatregelen maar niet echt doorzetten. Blij dat ik weer even naar de kapper kon, dat wel. Blij dat in Filmtheater fiZi op 1 juni de lichten weer aangaan, dat ook wel, maar bij alles denk ik ook: ,,Maar voor hoe lang nog?’’, want rendabel zal het niet worden. En de steunmaatregelen van het Rijk zullen opdrogen met als argument dat de nood toch wat minder wordt juist omdat er nu ‘verruiming’ is toegestaan. Dus als ondernemer en organisatie investeer je je arm in veiligheidsmaatregelen om op armetierige wijze nog een beetje te kunnen gaan draaien. Met als gevolg dat je geen verantwoorde exploitatie bereikt, maar ook geen meer steun zult krijgen. Kort samengevat: ‘Hoera verruiming, hallo valkuil’.

Maar eerst zullen we nog wel met z’n allen breeduit Hemelvaartsweekend en Pinksteren gaan vieren. Dat doet me denken aan de ‘Titanic’: Het schip zinkt, maar het orkest speelt nog en we dansen gewoon even door.

Jan Beuving: Vervolg op De Troubadour

Zanger Jan Beuving

Wellicht ben ik er wat ontvankelijker voor in deze coronacrisis: Teksten over het einde van de wereld. Kort geleden immers schreef ik over mijn herinnering aan het toneelstuk ‘Een slok aarde’ van Heinrich Böll en zojuist trof ik mezelf weer met ogen vol tranen achter de laptop bij het zien en horen van Jan Beuving. Niks actueels, het betreft een terugblik op de ‘Avond van de Kleinkunst’ die vorig jaar december al werd gehouden in De Kleine Komedie in Amsterdam. De registratie daarvan had ik tot nu toe gemist, maar een door mij geliefd persoon maakte me er dit weekend attent op. ,,Je zult er ontroerd door raken’’, voorspelde zij me. En daar had ze gelijk in.

Het programma bood een samensmelting van generaties in de kleinkunst. Oudere artiesten zongen een van hun bekende nummers en talentvolle kleinkunstenaars maakten een vervolglied op zo’n bestaande hit. Het gaat me niet om het volledige programma, maar om het pareltje dat Jan Beuving biedt met zijn vervolglied op het bekende ‘De Troubadour’ van Lenny Kuhr. Wat is die Beuving een geweldig fijne zanger en een prachtig ingetogen performer en – boven alles – wat een razend mooie en knappe tekst heeft hij gemaakt. Met een vooruitziende blik, want op die ‘Avond van de Kleinkunst’ kon niemand zich nog voorstellen hoe de wereld er enkele maanden later uit zou zien.

Onderstaande link leidt direct naar eerst Lenny Kuhr die haar bekende Troubadour laat horen en vanaf 3.50 min treedt Beuving aan met zijn vervolglied daarop. Aan het einde daarvan verschijnt links in beeld de mogelijkheid door te klikken naar het volgende nummer. Ook dat is zeker een aanbeveling waard: Jenny Arean zingt: ‘Het is over’ en aansluitend zingen Yentl en De Boer een vervolg daarop: ‘Het is begonnen’.

https://www.youtube.com/watch?v=-1ryRkb7wG8

 

‘Meidagen’ te zien bij Omroep Zeeland

Aankomend filmmaker Juri Ferri had gehoopt met zijn korte film ‘Meidagen’ een lange reis langs veel festivals te kunnen maken. De film betreft zijn afstudeerproject aan de London Film School en de opnamen ervoor zijn op diverse locaties in Zeeland gemaakt vorig jaar rond deze periode. De film ging in september 2019 in première tijdens Film by the Sea in Vlissingen. De verdere reis langs filmfestivals is  nu echter tijdelijk gestopt vanwege de coronacrisis. Veel festivals over de gehele wereld zijn immers geannuleerd of uitgesteld.  Omroep Zeeland heeft echter besloten om ‘Meidagen’ zondagavond 3 mei  2020 vanaf 18.10 uur uit te zenden in het kader van ’75 jaar Bevrijding’.

De film vertelt het verhaal van een Nederlandse soldaat die de eerste dagen van de Tweede Wereldoorlog aan de Zeeuws-Vlaamse kust beleeft. Het verhaal is gebaseerd op de waargebeurde belevenissen van Jan Hendrik Smit, de overgrootvader van de regisseur. In maart dit jaar, nog net voordat de coronamaatregelen van kracht werden, won Juri Ferri de prijs voor Beste Historische Korte Film op het New Renaissance Film Festival in Amsterdam. Hij betreurt het dat ‘Meidagen’ nu tijdelijk niet voor een publiek in de filmhuizen kan worden vertoond. Maar hij is heel blij dat dankzij Omroep Zeeland nu veel Zeeuwen toch de kans krijgen om de film direct in eigen huis te zien.

‘Het nieuwe normaal’: Uitzichtloos!

Poster uit 2002 van de voorstelling ‘Een slok aarde’ door Theatergroep Zierik.

De 1,5 meter samenleving wordt het nieuwe normaal. Dat liet premier Rutte ons een week geleden weten. Zo’n mededeling komt via je oren naar binnen en neemt vervolgens in de loop van de volgende dagen steeds meer bezit van je lijf en je brein. Dat is maar goed ook, want de klap is te hard om direct in één keer te kunnen verwerken. Zelf had ik vooral de analyse van Kustaw Bessems in de Volkskrant van vrijdag 10 april nodig om volledig te beseffen wat die mededeling inhoudt.

Bessems legt uit dat Rutte met dat ‘nieuwe normaal’ klip en klaar aangeeft dat de coronasituatie uitzichtloos is. Tot vorige week werden nog vaak termen als ‘bizarre’ en ‘extreme’ situatie gebruikt, maar daar schuilt dan nog wel het troostrijke begrip ‘tijdelijk’ in. Sinds Ruttes uitspraak dat de 1,5 meter samenleving ‘het nieuwe normaal’ moet worden, is die troost van ‘tijdelijkheid’ eruit. De premier dringt er immers ook op aan dat bedrijven, verenigingen, organisaties zich inventief gaan voorbereiden op die 1,5 meter samenleving. Afstand houden van elkaar, minstens anderhalve meter. Afstand houden bij zoveel mogelijk alles en in alle gevallen waar dat nu nog onmogelijk lijkt, moeten oplossingen worden gevonden. Of….gewoontes worden geschrapt. Gewoontes én beroepen.  Daarvan zijn legio voorbeelden te noemen: nooit meer bij elkaar in kleine zaaltjes, nooit meer presentaties/voorstellingen met fysiek contact, nooit meer de troost van een knuffel, een kneepje in de arm van een klopje op de schouder. Zijn mensen in staat tot een 1,5 meter samenleving? Kunnen emoties in ‘het nieuwe normaal’ genegeerd, onderdrukt en vermorzeld worden? Kan de samenleving veranderen tot een gemeenschap waarin we meer robotachtig functioneren? Of: zouden er mensen zijn die dan liever onderduiken om zich aan het ‘nieuwe normaal’ te onttrekken? Mensen die in ondergrondse kelders nog bij elkaar komen om kunst en cultuur te maken en te beleven bijvoorbeeld en om de emoties daarvan wezenlijk te delen? Als dat deze mensen al zou lukken natuurlijk. Met een perfect functionerende virus-app zouden ze immers zo opgespoord zijn.

Boeken als ‘De Pest’ van Camus en ‘De stad der blinden’ van Saramago worden tegenwoordig nogal vaak genoemd als voorbeelden voor de tijd hoe we nu leven. Zelf denk ik de laatste dagen, waarin ‘het nieuwe normaal’ begint door te dringen vooral aan het toneelstuk ‘Een slok aarde’ van Heinrich Böll. Theatergroep Zierik speelde het in 2002 onder regie van Lies Hanse. Het stuk schetst het povere restantje van een door een atoomramp vernietigde planeet ‘Aarde’. Ergens in een blikje is een slokje melk bewaard gebleven. Als een van de personages daar een druppel van proeft, roept hij: ‘Mamma’, zonder zelf nog te weten wat het woord betekent……

Te gretige Ilse doet best zeer

Still uit de tv-serie ‘Nieuw Zeer’ met Ilse Warringa

Jammer, jammer, jammer, dat die nieuwe sketchserie ‘Nieuw Zeer’ van Ilse Warringa zondagavond op NPO3 zo tegenvalt. Zij lijkt veel te gretig haar grote succes met ‘De Luizenmoeder’ snel voort te zetten met iets nieuws. Maar ‘iets nieuws’ kun je misschien wel even uit je mouw schudden, maar ‘iets goeds’ vereist wat meer tijd.  Een creatief productieteam dat met een kritische blik naar zichzelf kijkt, lijkt daarbij ook van belang. Maar daar ontbreekt het aan bij ‘Nieuw Zeer’.

Echt jammer, want Warringa had me zo verrast met in elk geval de eerste serie van ‘De Luizenmoeder’ dat ik haar graag beter had gegund. De tweede serie was over het geheel genomen ook nog best leuk, maar vertoonde toen toch al wat barstjes. Te veel van hetzelfde bijvoorbeeld. Heel goed dat Diederik Ebbinge besloot dat er zeker geen derde serie moest volgen.

Maar goed, ik keek dus vol verwachting uit naar ‘Nieuw Zeer’. Heel nieuwsgierig was ik naar wat Warringa nu uit de hoge hoed ging toveren. Dat viel bij de eerste aflevering een beetje tegen. Maar misschien moest de boel nog op gang komen. Misschien moest mede-bedenker Niek Barendsen de juiste toon nog weten te vinden voor stevige sketchjes over hedendaags onbegrip en onvermogen, over nepnieuws en over de multiculturele samenleving.  Dus toch ook maar een tweede keer en zelfs een derde keer gekeken. Maar nu is het ook wel klaar. ‘Nieuw Zeer’ is een aaneenschakeling van flauwigheden, die je niet eens mislukte grappen kunt noemen. En dan die dodelijke herhaling van zetten: de werkster één keer Marokkaanse noemen terwijl ze van Turkse afkomst is, mag misschien nog een beetje leuk beschamend zijn, maar als je dat twee keer gaat herhalen, wordt het vervelend. Te meer daar die scènes geen enkele point hebben. Dat geldt ook voor de babbelzieke oma met kleinkind in de wachtkamer van de dokter. Wat willen de makers hier mee zeggen? Dat het niet fraai is om hardop vooroordelen over een andere patiënt te gaan zitten opsommen? En wat valt er te lachen om die irritante ‘verbindingsactie’ van Ilse als die bevoogdende Els? Of om die platte quiz-scènes of om die verstoorde uitvaartspeeches?

Ik weet het niet. Misschien ligt het wel aan mezelf en heb ik simpelweg geen gevoel voor humor. Of is dat plots aangetast door de huidige op hok plicht als gevolg van het coronavirus. Hoewel om de poep-, pis- en kotshumor in de serie Toren C heb ik ook nooit kunnen lachen. En dat was al lang voordat er een intelligente lock down werd afgekondigd. Wellicht ben ik gewoon een chagrijn. Maar toch hoop ik ooit weer eens te kunnen lachen.

 

Marian van Puyvelde laat mooie sporen na

Beeldend kunstenares Maria Antoinetta (Marian) van Puyvelde-Burg uit Nieuw-Haamstede is op 97-jarige leeftijd overleden. Zij is op 23 februari dit jaar in eigen huis heen gegaan met enkele naaste verwanten om zich heen. Pas deze week bereikte mij dit bericht. Het afscheid had in kleine kring plaats gevonden.

Het overlijden van deze krachtige, eigenzinnige, talentvolle vrouw op zo hoge leeftijd wekt berusting en enige melancholie op. Uiteindelijk heeft de tand des tijds de laatste jaren toch ook op deze onverwoestbaar lijkende vrouw grip gekregen. En wat heeft ze lang stand weten te houden en haar leven op de door haar zelf gekozen wijze geleefd. Dat hield in: ruimte bieden aan je creativiteit, kunst maken en daar voorwaarden voor scheppen, zonder toeters en bellen. Voor Marian betekende dat vooral ook: samenwerking,  andere kunstenaars stimuleren en open staan voor nieuwe impulsen.

Zo was zij vanaf het begin van de Kunstschouw Westerschouwen in 1993 lid van de werkgroep die immer op zoek was naar jong talent. Haar eigen ruime tuin aan de Torenweg in Nieuw-Haamstede bood tijdens de jaarlijkse Kunstschouw  naast haar eigen beelden, altijd plaats aan werk van diverse andere kunstenaars. Het was elk jaar ook weer een van de drukst bezochte locaties.  Ook stond Marian samen met Anita Dekker en Etienne Vindevogel destijds aan de wieg van een gezamenlijk kunstenaarsatelier in Middelburg. Dat was eerst gevestigd aan de Balans en nu al twintig jaar in een pand op het industrieterrein Arnestein. Later nam Berita Valk het aandeel als mede-eigenaar over van Etienne Vindevogel.  Dit Beeldhouders Collectief Arnestein (BCA) is nog steeds een plek om te kneden, hakken, gieten, collectief gebruik van specifieke apparatuur en om de leden te stimuleren zich verder te scholen en af en toe naar buiten te treden. Precies zoals Marian van Puyvelde altijd heeft bepleit.

Zelf is zij pas op latere leeftijd begonnen met het maken van beelden. Eerst schilderde zij lange tijd met een grote voorkeur voor iconen. Daarvoor nam zij les bij onder meer uitgeweken Russische kunstenaars. Doordat zij moeite begon te krijgen met haar ogen, kon zij dit nauwkeurige werk niet meer doen. Daarop besloot ze beelden te gaan maken en volgde daarvoor een vijfjarige opleiding boetseren en brons gieten aan de Vrije Academie in Rotterdam. Zij laat met haar werk een veelheid aan ‘mooie sporen’ na. Mensen en dieren waren voor haar een belangrijke inspiratiebron.  Zij maakte veelal figuratief werk, maar verraste af en toe ook met meer abstract werk.  Zo maakte zij voor de groepsexpositie ‘Balans’ in De Keukenhof in 2013 een installatie met platte schijven met daarop dansende figuren.

Marian beschikte over een bewonderenswaardige levenslust en vitaliteit. Zij exposeerde haar werk tot op zeer hoge leeftijd in een tiental galeries in Nederland en België. Ik herinner me nog goed een gesprek met haar te midden van heel veel poezen als haar trouwe vrienden. Zij was toen 91 en zei: ,,In de praktijk krijg ik veel te maken met betutteling hoor. De samenleving is er duidelijk op gericht mensen die wat ouder worden niet meer zo serieus te nemen en te gaan afschuiven. Maar ik werk door zo lang het kan. Wat zou ik anders moeten doen?’’

 

Broeinest vol egoïsten

Scène uit ‘Familie'(Foto: Peter Kouijzer) 

GEZIEN: Zaterdag 7 maart 2020, Theater De Verdieping Zierikzee: ‘Familie’, tragikomedie van Maria Goos; Theatergroep Zierik; regie: Cees Möhlmann; Spel: Hildegard van Popering, Joost de Oude, Carina Bartels, Jeffrey Limburg, Tamara van As, Mels Hoogenboom.

Dat die zes leden van de familie Tegenkamp tot elkaar behoren, is in feite te wijten aan ‘toeval’, tenminste als je huwelijken en geboorten zo wilt noemen. Het is hen min of meer overkomen, ze hebben er in elk geval niet zelf voor gekozen. Maar het feit ligt er nou eenmaal: vader en moeder Jan en Els Tegenkamp zijn getrouwd en hebben ooit twee kinderen op de wereld gezet: zoon Nico en dochter Bibi. Die zoon en dochter zijn op hun beurt ook weer getrouwd, met Sandra en Von. Bij elkaar zijn het zes zeer egoïstische individuen die het in de eerste plaats moeilijk hebben met zichzelf. Zoon Nico zwelgt in zijn woede en verongelijktheid dat hij nooit een liefhebbende moeder heeft ervaren in Els. Dochter Bibi manifesteert zich als drammerige zweefteef die alles naar haar hand wil zetten. Schoondochter Sandra voelt zich behoorlijk verheven boven haar aangetrouwde familieleden en wil vooral tonen dat zij WEL een moeder is die zich om haar kinderen bekommert. Schoonzoon Von moet vroeger ooit ambities hebben gehad, maar nu hij die niet heeft kunnen waarmaken is hij een alcoholische cynicus geworden. Vader Jan is minder warmhartig dan hij zich voordoet. Hij blikt met enige gretigheid vooruit op het aanstaande overlijden van zijn vrouw. Dat moet allemaal netjes worden afgewikkeld, maar daarna kan hij eindelijk aan zijn nieuwe, gedroomde leven beginnen. En tenslotte moeder Els: Zij had ooit een andere toekomst voor zichzelf in gedachten dan dat ze heeft waargemaakt. Dat neemt ze vooral haar man en kinderen kwalijk.

Scène uit ‘Familie'( foto: Peter Kouijzer)

Zet die zes personages bij elkaar in een chalet in Zwitserland en je krijgt een broeinest vol egoïsten. Theatergroep Zierik geeft met ‘Familie’ dankzij gedegen regie en spel een boeiende impressie van wat er dan ontstaat. Schrijfster Maria Goos heeft haar talent bij dit stuk vooral ingezet op rijk taalgebruik met tal van vlijmscherpe dialogen. Die zijn vaak bijtend, maar ook doorspekt met humor waar de spelers over het algemeen goed raad mee weten dankzij prima timing en tekstbehandeling. Een stuk als ‘Familie’ vergt wel wat spelervaring om geloofwaardige personages te kunnen neerzetten. Joos de Oude heeft nog wat meer ‘vlieguren’ nodig om van vader Jan een man van vlees en bloed te maken. Hij getuigt van inzet die te gaan maken. Mels Hoogenboom is met zijn rijke spelervaring zeer wel in staat een geëmotioneerde Nico neer te zetten. Dat hij dat vooral boos en als miskende jongen doet, is wellicht een regiekeuze. Mels kan ook prima uit de voeten met heftigheid, maar heeft wel een spelregister tot zijn beschikking dat nog veel breder aangeboord zou kunnen worden. Carina Bartels trekt de rol van de zweverige Bibi aan als een jas en die zit haar als gegoten. Bovendien weet zij ook de venijnige trekkers van Bibi prima te benutten. Tamara van As kan in haar rol van Sandra laten zien dat ze veel meer kan dan een mooie, lieve vrouw spelen. Met leuk aangezette stress en vileine houding maakt zij van Sandra een hooghartig loeder, dat het in feite goed bedoelt.

Scène uit ‘Familie’ (foto Peter Kouijzer) 

Jeffrey Limburg weet alleen al met zijn fraaie mimiek een mooie Von leven in te blazen. Zijn tekstbehandeling en timing dragen er toe bij dat deze loser de aandacht steeds naar zich toe weet te trekken. Met als hoogtepunt de bijtende confrontatie met schoonmoeder Els. Het is knap hoe Hildegard van Popering de moederfiguur inkleurt. Els is niet in eerste instantie een aardige vrouw, maar daar windt zij zelf ook geen doekjes om. Els doet geen krampachtige pogingen om zich als ideale moeder te manifesteren. Zij noemt de dingen bij de naam. Het is wat het is voor haar en zij toont wel haar goede bedoeling om er nog het beste van te maken. Als publiek zou je haar die kans op den duur ook gunnen.
‘Familie’ door Theatergroep Zierik in Theater De Verdieping in Zierikzee is nog te zien op: do 12, vrij 13, za 14 , do 19, vrij 20 en za 21 maart. Zie voor tijden en kaartverkoop: http://www.theatergroepzierik.nl

Filmquiz in fiZi Zierikzee

Bij de fiZi Filmquiz op zondagmiddag 8 maart 2020 draait het natuurlijk in de eerste plaats om winnen. Al kom je verlies uiteindelijk ook wel te boven. Het wordt de vijfde editie en de ervaring heeft inmiddels geleerd dat er ambitieus en soms zelfs fanatiek wordt gespeeld. In acht rondes krijgen de teams van maximaal vier leden de kans zoveel mogelijk punten te vergaren. De rondes worden afwisselend gespeeld in de foyer en in de filmzaal en variëren van algemene vragen tot het herkennen van filmposters en filmmuziek, maar ook vragen over acteurs, regisseurs of filmprijzen. Wie zich inhoudelijk wil voorbereiden zou bijvoorbeeld alle Oscarwinnaars van dit jaar in z’n hoofd kunnen prenten. Loop je wel de kans dat er niet naar winnaars, maar naar Oscar nominaties wordt gevraagd. Zo zijn die quizmasters dan ook wel weer. De filmquiz begint om 15.00 uur.  De kosten voor deelname zijn € 3,50 per persoon. Inmiddels hebben zich al 11 teams aangemeld, dus is er nog plaats voor slechts één team als late beslisser. Dat kan zich nog snel aanmelden via: filmquiz@fizi.nl

Middelburgs Theater speelt ‘De Vader’

De tragikomedie ‘De Vader’ gaat over een groeiend maatschappelijk probleem: Dementie. Dus het gaat ook over het verdriet, de angst en de verwarring. Het stuk wordt gespeeld door Het Middelburgs Theater en gaat zaterdag 14 maart 2020 in première in het Minitheater in Middelburg.

Het verhaal gaat over André. Hij is een man op leeftijd die steeds meer wegglijdt in het doolhof van alledag. Het publiek wordt meegenomen in de gedachtewereld van André, waarin steeds meer gaten ontstaan. Net als zijn dochter probeert hij wanhopig grip te krijgen op zijn ziekte. Maar wat als je herinneringen je ontglippen, gezichten vervagen en wantrouwen groeit? Langzaam verandert de wereld en niet alleen die van André.

‘De Vader’ is geschreven door de Franse auteur Florian Zeller. Eerder trok deze productie volle zalen in onder meer Parijs, Londen en New York. Het stuk werd binnen het professionele circuit ook in Nederland opgevoerd, maar niet in Zeeland. Daarin werden de hoofdrollen vertolkt door Hans Croiset en Johanna te Steege. Bij het Middelburgs Theater is ‘De Vader’ ingestudeerd onder regie van Lynn Schutter. Zij is oorspronkelijk afkomstig uit Goes en ze is net afgestudeerd aan de Toneelacademie Maastricht. Met dit stuk maakt Lynn haar debuut. De cast wordt gevormd door: Kees Baijens, Barbara Kouwijzer, Derek Meijer, Bob van Schuylenburch, Wilma Selen en Marianne Sinke.

De première op zaterdag 14 maart in het Minitheater aan de Verwerijstraat 53 in Middelburg begint om 20.00 uur. De verdere voorstellingen daar zijn op: vr 20, za 21, zondagmiddag 22, za 28 en zondagmiddag 29 maart, vr 3, za 11, za 18 en zondagmiddag 19 april. De avondvoorstellingen steeds om 20.00 uur en de matinees om 14.30 uur. Info kaartverkoop: www.middelburgsminitheater.nl

 

Theatergroep Zierik speelt ‘Familie’

Scène uit ‘Familie’ met Carina Bartels en Joost de Oude (foto Peter Kouijzer)

ZIERIKZEE – Ze horen bij elkaar, maar ze passen absoluut niet bij elkaar. Dat constateerde schrijfster Maria Goos zelf over de personages in haar eerste avondvullende toneelstuk ‘Familie’ dat zij schreef na haar succesvolle televisieseries ‘Pleidooi’ en ‘Oud Geld’.  Theatergroep Zierik speelt deze tragi-komedie onder regie van Cees Möhlmann vanaf  vrijdag 6 maart 2020 in Theater De Verdieping in Zierikzee.’

Het stuk vertelt over de familie Tegenkamp die voor een lang weekend bijeen komt in een Zwitsers chalet. De familie bestaat uit: moeder Els, vader Jan, zoon Nico en zijn vrouw Sandra, dochter Bibi en haar man Von. De aanleiding voor dit familie uitje is het feit dat moeder Els ongeneeslijk ziek en uitbehandeld is. Vader Jan wil dat de familie tijdens een korte skivakantie nog één keer bij elkaar is om op warme wijze afscheid te nemen van moeder Els. De Glühwein vloeit rijkelijk, maar dat maakt dit samenzijn nog niet gezellig. Het verleden wordt opgerakeld en er komen oude frustraties boven. Maria Goos toont zich in dit stuk een meester in het schrijven van vileine en vooral ook humoristische dialogen. Dat maakt dat er naast de rauwe, pijnlijke gebeurtenissen in dit stuk ook heel veel te lachen valt. Bovendien komt moeder Els uiteindelijk ook nog met een verrassing voor de familieleden. De rollen worden gespeeld door: Hildegard van Popering, Joost de Oude, Mels Hoogenboom, Tamara van As, Carina Bartels, Jeffrey Limburg.

Een avondje meeleven met de Tegenkampjes in en buiten hun Zwitsers chalet belooft een fijne toneelavond te worden voor een breed publiek. De première is op vrijdag 6 maart, aanvang 20.00 uur,  in Theater De Verdieping in Zierikzee, Jannewekken 19A, ingang via het Lange Pad. De verdere avondvoorstellingen zijn: za 7, do 12, vr 13, za 14, do 19, vr 20 maart, om 20.00 uur en de matinees op za 14 en za 21 maart om 14.30 uur.

Voor info en kaartverkoop: www.theatergroepzierik.nl

 

Toneel, maar dan toch net iets anders


Gezien: Vrijdag 21 februari, restaurant The Ballroom, Vlissingen; ‘Schot in de roos’, De Zeeuwse Komedie; tekst: Billy St. John, bewerking: Aris Bremer; regie: Rianne van der Feen-Kooiman; spel: Tom Roovers, Jolanda Kasse, Marike Kerklaan, Angelique Boonman, Anneke van Jaarsveld, Annet Minderhout, Bryan Plant, Jos Broeke, Addie van de Walle, Sjef van Wijnen, Tabita Goovaarts.

Via een Cold Case, Bloody Mary, Smashed Crime en Mixed Feelings word je door het verhaal van de moord op Rutger de Roos geleid om uiteindelijk uit te komen bij de dader. ‘Schot in de roos’ is in feite een gewoon toneelstuk in het thrillergenre, maar de Zeeuwse Komedie heeft er nog net iets anders van gemaakt in de vorm van een theater- en amuse avond. Dat levert een paar uurtjes ‘beleving’ op. De toeschouwers schuiven met elkaar aan enkele grote tafels aan en krijgen voor hun neus allerlei spelscènes op wisselende locaties voorgeschoteld. Naast de zeer smakelijke amuse-gerechtjes bovendien.
Politie-inspecteur Pareis leidt ons door de ‘moordzaak Rutger de Roos’. Een complexe zaak, want die rijke Rutger was geen lieverdje en alle zeven personen in zijn directe omgeving hadden een motief om hem om zeep te brengen. Maar…..waar is het moordwapen en waar zijn de bewijzen? In één op één gesprekken met deze mensen probeert Pareis dichter bij de waarheid te komen. Als toeschouwer ga je met haar mee op deze zoektocht en begin je je allerlei dingen af te vragen. Hoe het zat met het huwelijk van Rutger met Evelien? Hoe broeierig was zijn verhouding was met zuster Acacia die allemaal occulte kunstjes beheerst? Of er ooit erotiek bestond tussen Rutger en zijn advocate Emma Boogaard? Of zijn stiefkinderen Krijn en Laura Warnaar niet heel veel dingen verborgen houden en of de tuinman Felix Maas en zijn vrouw Minie wel zo toegewijd zijn als ze doen voorkomen?
De formule blijkt te werken. Het publiek toont grote betrokkenheid en lijkt zich werkelijk het hoofd te breken over de vraag: ‘Wie heeft het gedaan?’. Wat ook werkt zijn de vaak onverwachte opkomsten van de personages die soms hevig geëmotioneerd zijn of heel mysterieus doen. Hier en daar zijn er zelfs argwanende blikken van toeschouwers die wellicht niet zo vertrouwd zijn met toneel. In de zin van ‘wat hangt me nou weer boven het hoofd’? Het spel wordt vaak dicht op de huid van de bezoekers gespeeld. Dat geeft een extra dimensie.
De meetlat van wat De Zeeuwse Komedie ooit met toneel ambieerde moet je er niet naast leggen. De tijden veranderen, maar beetje melancholie blijft. De cast bestaat uit een mengeling van nog beginnende spelers en mensen met jaren ervaring. Een wisselend niveau dus, maar met elkaar weten ze er een spannende en lollige belevenis van te maken. Vooral voor iedereen die van thrillers houdt.
‘Schot in de roos’ is nog te zien op vrijdag 6 en vrijdag 13 maart. Zie: http://www.zeeuwsekomedie.nl

Solide aanpak, verrassende invalshoeken

Het toneelstuk ‘na de Aanslag’ bestaat uit vier scènes met indringende dialogen.

GEZIEN: Vrijdag 7 februari 2020, Heer Hendrikhuis, ’s Heer-Hendrikskinderen: ‘na de Aanslag’, Toneelvereniging Heer Hendrik; tekst: Robbert Jan Proos; regie: Jeannette Tierie; spel: Riet van der Weijden, Addie van de Walle, Eddie de Dreu, Everdien Vermeulen, Angelique Boonman, Maryse van de Plasse, Daniël Obbink, Rieke Goedegebuur, Danny Nieuwdorp, Jurgen Hoogstrate.

Bij de entree direct een blijk van de warmte binnen TV Heer Hendrik: Een In memoriam aan de op 6 december overleden voorzitter Ada de Feiter. Zij was 40 lid van deze vereniging en zette zich daarvoor in als speler, regisseur en vooral als voorzitter. De club zal haar missen en draagt de productie ‘na de Aanslag’ aan haar op.

Verbondenheid binnen Heer Hendrik komt ook uit tot uiting met de keuze van het stuk. Het is geschreven door Robbert Jan Proos, inmiddels professioneel theatermaker, die als jochie zijn eerste fascinatie voor toneel opdeed bij TV Heer Hendrik. Proos bewees al vaak zijn talent als cabaretier zowel in tekst als performance, maar verrast met dit stuk ook als schrijver van serieuze dialogen met een wat diepere laag. Het stuk bestaat uit vier scènes die zich afspelen nadat er in Nederland een grootscheepse terroristische aanslag met 17 dodelijke slachtoffers en vele gewonden heeft plaats gevonden. De dader, een jonge vent van 21 jaar met een Iraakse vader en Nederlandse moeder, is zelf ook omgekomen. De autoriteiten verkeren in de veronderstelling dat er binnen korte tijd meerdere aanslagen zullen volgen. De tijd dringt en er dient zo snel mogelijk antwoord te komen op talloze vragen.

Drie scènes spelen zich af voor een onderzoekscommissie waarbij steeds alleen de ondervrager en de ondervraagde op het podium in beeld zijn. Het publiek in de zaal vormt als het ware ‘de commissie’. Zo begint het ook al snel te voelen. Door het solide spel en de verrassende invalshoeken word je als toeschouwer het verhaal ingezogen, ga je jezelf ook dingen afvragen en conclusies trekken. Is de minister van Binnenlandse Zaken over de schreef gegaan met haar emotionele uitspraak over hoe extremisten gestraft moeten worden? Kun je die Nederlandse moeder verwijten dat ze in eerste instantie verschrikkelijk veel verdriet had over de dood van de dader, die nou eenmaal wel haar zoon is? Kun je begrijpen dat de ‘First responder’ ofwel de eerste hulpverlener ter plekke de rauwste herinneringen liever wegdringt en dat ze heeft gehandeld zoals ze heeft gehandeld? Is er zelfs een sprankje begrip op te brengen voor de frustraties en verbittering van de geradicaliseerde vader van de dader?

Het is knap dat spelers en regisseur die betrokkenheid bij een zeer aandachtig publiek te weeg kunnen brengen. Hulde voor de strakke aanpak in mise-en-scène en vormgeving, zodat de aandacht vooral geconcentreerd wordt op tekst en spel. Hulde voor de solide tekstkennis – altijd een eerste vereiste, maar toch vooral prettig om te ervaren dat daar volledig aan wordt voldaan- en hulde ook voor de vondst met de twee gretige journalisten vanuit de zaal terwijl op het podium snel een changement wordt uitgevoerd.

Kanttekeningen: In de eerste scène zou de ondervraagster wat meer hiërarchie mogen uitstralen. Bijvoorbeeld door minder heen en weer te lopen en minder poses aan te nemen. De vierde scène zou gebaat zijn met het rode potlood hier en daar. De tekst begint zich wat te herhalen en dat gaat ten koste van de concentratie bij de toeschouwer.

TV Heer Hendrik brengt met ‘na de Aanslag’ een stuk waar je na afloop nog wat langer over na kunt denken en nog even stevig op kunt blijven kauwen. Nog te zien: vanavond (za 8 feb) , vrij 14 en zat 15 feb, Heer Hendrikhuis, 20.00 uur.

‘Grote betrokkenheid’ van ouders

Annet Minderhout in de solovoorstelling ‘De Schelp’.

VLISSINGEN- De Zeeuwse Komedie in Vlissingen speelt sinds het vertrek uit theater Vestzak 99 op wisselende locaties. Voor de voorjaarsproductie is gekozen voor scholengemeenschap Scheldemond, Weyevlietplein 7-13 in Vlissingen als speelplek. Dat past ook naadloos bij de voorstelling ‘De Ouderavond’ die daar op vrijdag 14 februari in première gaat.

Veel mensen zullen herinneringen hebben aan die gesprekken van 10 minuten waarin vaders en moeders met leraren konden praten over de vorderingen van hun kroost. In de loop der jaren is er in de verhouding tussen docenten en ouders wel het een en ander veranderd. De mondigheid van de laatste groep is beduidend toegenomen, met soms bizarre gevolgen. ‘De Ouderavond’ laat zien waar ‘betrokkenheid van ouders’ toe kan leiden. De rollen worden gespeeld door Annet Minderhout en Jo Ubags.

Voor de pauze treedt Annet Minderhout op in de solo ‘De Schelp’. Een monoloog over genade en onbarmhartigheid. Annet vertelt als de bekende schrijfster over zichzelf. Op 17-jarige leeftijd had zij een affaire met een jonge soldaat. Zowel haar ouders als de Vlissingse gemeenschap reageerden ongelofelijk wreed op haar korte samenzijn met deze Waalse vaandrig.

Tekst en regie van beide voorstellingen zijn van Rens Schot. De voorstellingen in scholengemeenschap Scheldemond zijn te zijn op: 14, 15,16 (2x), 18 en 20 februari. Aanvang is om 19:30 uur, uitgezonderd op zondag 16 februari: 13:30 en 16:30 uur. De entree bedraagt € 12,50; reserveren kan via de website www.zeeuwsekomedie.nl.