Maarten Floreins ontmoet zijn Engel ook in fiZi

De Engel van de Kuiperspoort (Illustratie: Cees van de Kop).

Hoe neem je moeilijke beslissingen in je leven? Welke ‘voors’ en ‘tegens’ moet je afwegen om tot het beste besluit te kunnen komen? Dilemma’s daarover zijn van alle tijden, daar en toen, maar ook hier en nu. In de Zeeuwse muziektheaterproductie ‘De Engel van de Kuiperspoort’ wordt dit thema, verpakt in een boeiend verhaal, met muziek en spel gepresenteerd. Deze voorstelling maakt een tourneetje door Zeeland en is zondagmiddag 29 oktober 2017 te zien bij Filmtheater fiZi (Podium De Weverij) in Zierikzee, aanvang 14.30 uur.

Het idee voor ‘De Engel van de Kuiperspoort’ komt van zanger/muzikant/tekstschrijver Tiemen Goossens uit Middelburg. Hij heeft meerdere producties op zijn naam staan. ,,De viering van 800 jaar stadsrechten voor Middelburg was voor mij aanleiding een wat breder project op te zetten met een gelegenheidsband, twee acteurs en met een boekje met het hele verhaal, de liedteksten en met illustraties van Cees van de Kop’’, vertelt Tiemen. Hij schreef de teksten voor de 18 Nederlandstalige liedjes in de voorstelling evenals de monologen en dialogen voor de acteurs. Hij deed dat in nauwe samenwerking met zijn dochter Narhea Goossens. Zij is professioneel theatermaakster en heeft ook de spelers geregisseerd. Die spelers zijn vader en dochter Jan en Emma van Berkel.

Spelfragment met Emma en Jan van Berkel.

Het verhaal speelt zich af halverwege de 17e eeuw in Middelburg en draait om Maarten Floreins. Hij is de opvliegende zoon van een al even opvliegende VOC-bewindhebber. Het publiek wordt meegenomen op een muzikale reis door het avontuurlijke leven van Maarten. Hij is nog maar een jaar of tien als hij zich in het schuurtje achter de patriciërswoning soms terug trekt om even uit het gezichtsveld van zijn vader te blijven. Daar aan de Kuiperspoort aan de achterzijde van zijn woning ontmoet Maarten voor het eerst zijn Engel, die uitsluitend voor hem zichtbaar is. Die Engel wordt een vertrouwde verschijning en dient vanaf dat moment als Maartens persoonlijke klankbord op moeilijke momenten in zijn leven. Die komen nogal eens voor. De jongen doorloopt de Latijnse School, treedt vervolgens in dienst van de VOC, neemt deel aan de eerste Engelse oorlog, sticht een gezin met zijn geliefde Jacolien en wordt uiteindelijk kapitein van een VOC-schip waarmee hij schipbreuk lijdt. Hij belandt als enige overlevende op een onbekend eiland in de Indische Oceaan en raakt daar thuis. Na een langdurig verblijf begint toch de heimwee te knagen. Maarten besluit het paradijs te verlaten. Hij weet na een maandenlange zeereis op een zelfgemaakt vlot Java te bereiken. Vanaf daar keert hij uiteindelijk terug in Middelburg. Het publiek maakt deze levensreis én de maatschappelijke ontwikkelingen halverwege de Gouden Eeuw mee door middel van de liedjes en gesproken teksten. De gelegenheidsband voor deze voorstelling bestaat uit: Anthony Burgers (slagwerk), Ferenc Hannewijk (toetsen), Henk van Hoven (bas), Patrick Martens (gitaar), Johanneke Baaijens (vocalen en fluit), Tiemen Goossens (vocalen).

Kaarten à 10 euro voor de voorstelling zondagmiddag 29 oktober kunnen besteld worden via: www.fizi.nl

‘De Engel van de Kuiperspoort’ is verder nog te zien op vrijdag 10 november in Theater De Wegwijzer in Nieuw- en St. Joosland en op zaterdag 18 november in de Oude Katholieke Kerk aan de Zuidsingel 70 in Middelburg.

 

Advertenties

COLUMN: Ophelia

Ophelia verdronk zichzelf in een meer om eindelijk rust te vinden.

Al een poosje lijken de exoten op te rukken in Zeeland: Een nest Hoornaars in Dreischor, een Dikkopschildpad in de netten van een mosselvisser op de Oosterschelde nabij Burghsluis en nu weer een giftige Hazenkopvis aan het strand bij Renesse. Toeval of klimaatverandering? Daar blijken de meningen over verdeeld. Natuurlijk kan er wel eens een exootje als zo’n paardenwesp (Hoornaar) meeliften in het ruim van een vliegtuig of een schip, maar het besluit om zich dan ook maar in het struweel van Dreischor te nestelen, zal toch wel te maken hebben met de aangename temperatuur, ofwel: met de opwarming van de aarde.

Die Dikkopschildpad zwemt normaliter rond in subtropische wateren, maar misschien  is hij per ongeluk uit koers geraakt en heeft hij in verwarring een verkeerde afslag genomen bij de Golf van Biskaje. Maar ook dan geldt dat hij wel rechtsomkeer had gemaakt als hij het water te koud had gevonden. De komst van die giftige Hazenkopvis is een iets ander verhaal. Volgens kenners is dat de schuld van Ophelia, de orkaan die tot Europa is opgerukt en stevige schade aanricht Ierland. Ophelia is wellicht ook de oorzaak van het Saharazand dat de lucht boven ons land vandaag geel of – met wat zon erachter – opvallend rood kleurt. Maar goed van een orkaan in Europa naar het begrip ‘klimaatsverandering’ is ook maar een klein stapje, al moet dat nog wel wetenschappelijk worden bekrachtigd. En dan nog zal een zekere oranje-harige dikkop in de VS daar niet door overtuigd raken dat de klimaatakkoorden misschien toch maar uitgevoerd moeten worden.

Orkanen krijgen, meen ik, willekeurig een naam toebedeeld. Maar waarom nou Ophelia? Het leven gaat die jonge vrouw toch bepaald niet voor de wind in de Shakespeare tragedie ‘Hamlet’.  Niet zo verwonderlijk toch dat zij tot waanzin wordt gedreven als zij grof wordt afgewezen door haar geliefde en haar vader in koelen bloede vermoord ziet worden door diezelfde Hamlet? Nou ja, misschien is er toch enige overeenkomst tussen de orkaan en het toneelpersonage.  De orkaan zal vandaag op haar doortocht naar Noord-Ierland en Schotland snel in kracht afnemen en Shakespeare’s Ophelia verdronk zichzelf in een meer om eindelijk rust te vinden. ‘What’s in a name?’

Brug tussen Barok en Klassiek

Combattimento treedt zaterdagavond 21 oktober op in de Zeeuwse Concertzaal in Middelburg. (foto: Maurice-Lammerts-van-Bueren).

MIDDELBURG – Johann Sebastian Bach wist in 1747 met zijn improvisaties op een thema de grenzen te bereiken van wat op instrumentaal gebied haalbaar is. Hij combineerde zijn ‘Musikalisches Opfer’ met nieuwe stijlelementen en wist zo een brug te slaan tussen Barok en Klassiek. Dat dit werk een maximale uitdaging betekent voor zowel de uitvoerders als voor de toehoorders is zaterdagavond 21 oktober 2017 te ervaren in de Zeeuwse Concertzaal in Middelburg met een concert van het orkest Combattimento.

J.S. Bach was hij 62 jaar toen hij van de zeer muzikaal ingestelde koning Frederik de Grote van Pruisen de opdracht kreeg tot het maken van verrassende improvisaties op een thema. Bach ging aan de slag en werkte zijn clavecimbel improvisaties en raadselcanons uit tot zijn onvolprezen ‘Musikalisches Opfer’.

Pieter Dirksen van Combattimento is clavecinist en musicoloog. Hij kan niet alleen prima improviseren, maar licht tussendoor ook de werken toe en weet het publiek de bijzondere plekjes te laten zien in deze mooie muzikale geschiedenis-reis.

Het concert van Combattimento zaterdag 21 oktober in de Zeeuwse Concertzaal in Middelburg begint om 20.00 uur. Voor meer informatie: tel. 0118-637777 (op werkdagen va 09.00 – 12.00 uur) of www.zeeuwseconcertzaal.nl

 

Mooi optreden Dichter des Vaderlands in middag der misverstanden

PZC-verslaggever Marcel Modde (l) trof Dichter des Vaderlands Ester Naomi Perquin en haar partner Michaël Stoker op het terras van strandpaviljoen Corazon. 

,,Het is een middag der misverstanden’’, constateerde presentator Lukas Meijsen zaterdag in strandpaviljoen Corazon bij Ellemeet  tijdens het eerste poëziefestival van de Stichting Korreltje Zeezout. De dingen verliepen in het begin van het programma nogal anders dan gepland,  maar dat werd later ruimschoots goed gemaakt met vooral een sprankelend optreden van Ester Naomi Perquin, Dichter des Vaderlands.

Wat mis liep was onder meer het optreden van leerlingen van Scholengemeenschap Pontes Pieter Zeeman uit Zierikzee. Zij zouden voordragen uit eigen werk, dat gepubliceerd is in de bundel ‘Korreltje Zeezout’, maar zij waren – zonder opgaaf van reden – niet aanwezig. Jammer voor het publiek en voor de presentator. ,,Ik zie dat Pontes Pieter Zeeman zich afficheert als ‘een actieve school die zich inzet voor modern onderwijs’. Daar had ik graag iets meer over willen weten’’, aldus Lukas Meijsen. Een gemiste kans dus voor Pontes Pieter Zeeman. Uiteraard wel aanwezig was Anne-Marie Maartens, samen met Desirée Voulon, initiatiefneemster van de Stichting Korreltje Zeezout. Beide vrouwen wonen sinds anderhalf jaar op Schouwen-Duiveland en vinden dat er hier wel eens wat meer mag gebeuren op het gebied van literaire activiteiten. Met steun van fondsen en sponsors is het Maartens en Voulon gelukt genoemde poëziebundel uit te geven en deze middag in het strandpaviljoen te organiseren. Gastvrouw Marieke Frank van Corazon mocht het eerst exemplaar van ‘Korreltje Zeezout’ in ontvangst nemen. De voordracht uit eigen werk van Anne-Marie Maartens kwam in eerste instantie niet zo goed uit de verf wegens de slechte geluidskwaliteit, maar aan het einde van de middag kreeg zij nog een herkansing. Bij de verdere optredens was dat microfoon-euvel overigens al weer verholpen. Dichter Hanny den Haan vulde het hiaat,  dat door de Pontes-leerlingen was ontstaan,  met een gedicht over haar jeugdherinneringen aan Zeeland.

Bas Jongenelen houdt zich naast het schrijven van gedichten ook bezig met een onderzoek naar de humor in 1561. ,,Wat onderscheidt die van de humor in 1560?’’, wilde presentator Meijsen weten. Jongelenen liet weten dat niet exact te kunnen aangeven, omdat van de voorbeelden van humor uit 1560 niks bewaard is gebleven. De dichter vermaakte het publiek vervolgens met voordracht van eigen gedichten waarbij hij zich laat inspireren door een enkele regel uit werk van bijvoorbeeld Jacques Perk en Willem Kloos.

Dichter Frank Fabian van Keeren presenteerde zich vervolgens als beloftevol talent in light verse met onder meer het gedicht ‘Staatsgreep in Terneuzen’.  Martijn Eggers nam ruim de tijd om voor te lezen uit eigen werk met onder meer een gedicht over ‘De meisjes van ooit uit Renesse’ en vooral uit zijn verhalen over ‘Café Den Bingo’ en uit zijn nieuwste boek ‘Spoetnik’.

Een prettige impuls kreeg het programma tenslotte met het gesprek tussen Lukas Meijsen en Ester Naomi Perquin. Zij vertelde hem desgevraagd hoe dat nou was gegaan toen ze gevraagd werd de nieuwe Dichter des Vaderlands te worden. Om diverse redenen had ze een weekje bedenktijd gevraagd. ,,Dat lijkt een beetje van ‘hard to get’ en eigenlijk was ik dat ook’’,erkende ze.  Op de vraag hoe het ooit allemaal was begonnen, vertelde Ester dat zij als 8-jarige bij het overlijden van haar vader al is begonnen met dingen op te schrijven. ,,Ik deed dat vanuit behoudzucht, tegen het vergeten, omdat ik zoveel mogelijk wilde onthouden.’’  Verder ging Ester in op het feit dat zij groot voorstander is van poëzie in de openbare ruimte. Zo toont zij zich enthousiast over dichtregels op vuilniswagens in Rotterdam, de stad waar zij sinds haar Zeeuwse periode, nu al weer jaren woont. Jawel, ook van haarzelf prijkt er zo’n poëzieregel op een vuilnisauto: ‘Dingen gebeuren in huizen waar je nooit bent geweest’.

Het gesprek ging verder over opdrachten en taken als Dichter des Vaderlands. Ester liet weten dat soms zijzelf onderwerpen voor een gedicht aandraagt en dat soms de NRC met voorstellen komt. Het besluit tot een gedicht naar aanleiding van de dood van Anne Faber omschreef zij als ‘heel ingewikkeld’. Overwegingen als ‘moet ik dit doen?’ en ‘Voegt het iets toe?’ spelen daarbij een rol. In goed overleg en op advies van de NRC besloot zij het gedicht te schrijven, mede in het besef dat er in dit geval ook geen lange bedenktijd mogelijk is. Ester koos ervoor het betreffende gedicht deze middag niet zelf voor te dragen, maar liet het achter op de presentatietafel zodat ieder die dat wilde, er kennis van kon nemen. Wel gaf zij een mooi gevarieerde bloemlezing van andere gedichten uit haar diverse bundels. Zij koos onder meer voor gedichten waarin zee, strand en Zeeland een rol spelen, maar ook een gedicht waarin haar ervaringen destijds opgedaan als cipier in de gevangenis een plek krijgen.

 

Extra voorstelling ‘Howards End’

Emma Thompson als Margaret Schlegel en Anthony Hopkins als Henry Wilcox in ‘Howards End’.

ZIERIKZEE – De grote belangstelling voor de eerdere twee vertoningen is aanleiding voor Filmtheater fiZi in Zierikzee een extra voorstelling van de film ‘Howards End’ te programmeren op woensdagavond 25 oktober, aanvang 20.00 uur.  Deze film van regisseur James Ivory werd 25 jaar geleden voor het eerst uitgebracht. Het EYE Filmmuseum heeft ter ere van dat zilveren jubileum nu een fraai gerestaureerde, gedigitaliseerde kopie in roulatie gebracht.

De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van E. M. Forsters uit 1910. Het verhaal speelt zich af in het Edwardiaanse tijdperk in Engeland. Dat is een periode vol verandering en sociale onrust. Het publiek wordt deelgenoot gemaakt van de grote verschillen tussen de lagere standen en de rijke klasse, die van geen wijken wil weten.  De verschillen worden belicht vanuit twee families: de zeer welgestelde Wilcoxes en de ruimdenkende Schlegels uit de middenklasse. De titel ‘Howards End’ verwijst naar een schitterend landhuis dat eigendom is van de stervende Ruth Wilcox. De vrouw is goed bevriend met de vrijgevochten Margaret Schlegel (een fraaie rol van Emma Thompson). Op haar sterfbed schrijft Ruth Wilcox nog snel een briefje, waarin zij mededeelt dat zij ‘Howards End’ aan Margaret Schlegel nalaat. Dit tot woede van de familie Wilcox, die vindt dat hun moeder niet meer goed bij zinnen was en het bewijs van overdracht daarom maar vernietigt. Het lot neemt echter een frappante wending als blijkt dat weduwnaar Henry Wilcox (onderkoeld en trefzeker gespeeld door Anthony Hopkins) en Margaret Schlegel het heel goed met elkaar kunnen vinden en hij haar tot ieders verrassing zelfs ten huwelijk vraagt. Wellicht is er zeker bij Margaret aanvankelijk geen sprake van ware liefde voor deze man, maar haar genegenheid voor Henry groeit wel in de loop van het verhaal. Ondanks dat zij diverse malen felle discussies met hem voert over de diverse maatschappelijke standen. Zij hebben daar verschillende meningen over. Margaret zou de minder bedeelden tot bepaalde grenzen een helpende hand willen bieden, maar Henry benadert het ijzig en kil met: ,,Er zijn nou eenmaal arme mensen. Dat is natuurlijk niet leuk voor die mensen zelf, maar dat is nou eenmaal zo in de maatschappij.’’

Een belangrijke verhaallijn in de film betreft verder Helen Schlegel, de onstuimige jongere zus van Margaret. Zij ontpopt zich als een soort linkse activiste. Zij vormt een boeiend contrast met de rijke, bekakte familieleden van de Wilcoxen. Voor elk personage in dit verhaal geldt overigens dat ze allen een lichte, maar zeker ook een schaduwkant hebben, zij het in wisselende mate. De film duurt 142 minuten. Dat is lang, een beetje te lang, want het verhaal had best wat compacter verteld kunnen worden. Maar toch, als je van tevoren weet dat het een lange zit wordt, kun je je daarop instellen. En dan word je toch maar mooi onthaald op een heerlijke klassieker met bijzonder mooie beelden, prachtige decors, fantastische kostuums en kostelijke acteerprestaties.

‘Howards End’ dus, extra voorstelling in fiZi, woensdagavond 25 oktober 2017, 20.00 uur. Voor reserveringen: www.fizi.nl

 

Filmmakers blij met steun voor ‘Duurzame Eilanden’

Met de Flakkeese spuisluis werd de verbinding tussen Oosterschelde en De Grevelingen heropend. 

Filmmaakster Eef de Graaf uit Zierikzee weet dat er vaak een lange adem nodig is om voldoende budget bijeen te vergaren voor het maken van een film. Vaak ook loont het echter wel veel geduld op te brengen en dat heeft zij in de loop der jaren dan ook geleerd. Op dit moment is zij nauw betrokken bij de productie van ‘Duurzame Eilanden’. In samenwerking met de Stichting View richt zij zich intensief op de fondsenwerving, die tot haar grote vreugde, tot nu toe vrij succesvol verloopt.

Naast de Provincie Zeeland, de gemeenten Schouwen-Duiveland en Goeree-Overflakkee die al eerder financiële steun hadden toegezegd, hebben nu ook de gemeenten Noord-Beveland, Veere en Borsele laten weten te willen bijdragen. ,,Duurzame Eilanden wordt een film waarin wij met een team voor een bepaalde tijd bijzondere duurzame projecten met bijzonder kartrekkers gaan volgen op en rondom de Nederlandse eilanden en Zuidwestelijke Delta. Onder de Nederlandse Eilanden verstaan wij: de Wadden, de Zuid-Hollandse eilanden en de Zeeuwse Eilanden’’, aldus de toelichting van Eef. Tevens  geeft zij aan wat nou precies wordt bedoeld met het begrip ‘duurzame ontwikkeling’. ,,Het is de ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van de toekomstige generaties in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen.’’

Eef benadrukt dat de invloed van het vele water en de mogelijkheden met dit water op en rondom die eilanden de rode draad in de film zullen vormen. De filmmakers nemen ter voorbereiding ruim de tijd voor onderzoek naar ambitieuze projecten voor de komende jaren. Zo hebben zij een kijkje genomen bij een innovatieve waterhouderij op Walcheren. In tijden van droogte wordt er veel gebruik gemaakt van opgeslagen water in een brak gebied. Binnenkort wordt ook een filmclip gemaakt over deze waterhouderij van de biologische boer Tim Moermans.

In de film zal zeker ook aandacht worden besteed aan de Grevelingen en de Oosterschelde. In de Grevelingen wil de overheid weer beperkt getij op gang brengen. Daarmee moet de kwaliteit van het water verbeteren zodat er geen zuurstofloze stukken op de bodem meer voorkomen. In de tussentijd is de Flakkeese Spuisluis heropend met een verbinding tussen Oosterschelde en de Grevelingen. Volgens de filmmakers wordt deze sluis een belangrijk centrum waar men kan experimenteren met energie uit waterkracht.

Filmmaakster Eef de Graaf.

Volgens Eef is het van belang dat iedereen zijn steentje bijdraagt in de transitie naar een duurzame samenleving. Ook al zijn het soms maar kleine stappen. Zij signaleert diverse hoopvolle initiatieven: voorlichting door de gemeente Schouwen–Duiveland over duurzame bedrijfsvoering, isolatie warmtepompen, monumenten en duurzame energie. Zij somt verder op: ,,Op Noord-Beveland is een kleine showroom waar de lokale bewoners twee keer per week langs kunnen gaan om kennis te vergaren over nieuwe ontwikkelingen. Op de Wadden hebben de eilanden samen een duurzaam manifest geschreven en er wordt hard aan de weg getimmerd om zo snel mogelijk energieneutraal te worden. De havens in Zeeland en Zuid-Holland gaan meer rekening houden met de kwaliteit van lucht en water. In de documentaire komen waterkracht en energie, de vaarwegen en de ecologie van water, kreken en oevers en de natuur rondom de Zuidwestelijke Delta uitgebreid aan bod.’’

Wie de onafhankelijke filmproductie ‘Duurzame Eilanden’ wil steunen, zijn naam en logo op de aftiteling wil terugzien en zeker wil zijn van twee kaartjes voor de feestelijke première, kan een financiële schenking doen. Stichting View heeft een zogeheten ANBI Status, zodat een bijdrage fiscaal aftrekbaar is. Voor meer informatie: ww.stichtingview.nl

 

COLUMN: Bodemonderzoek

In de bodem onder de vroegere Concertzaal resoneren nog de klanken van theater van voorheen.

Bodemonderzoek is zo’n heerlijk woord dat de fantasie doet stromen. Wat wordt er bloot gelegd? Welke sporen uit het verleden worden er gevonden? Want ik doel natuurlijk wel op archeologisch onderzoek: heel voorzichtig lekker diep wroeten in de grond en dan bijvoorbeeld een eeuwen oude pelgrimsinsigne vinden met een beeltenis van Sint-Nicolaas bijvoorbeeld. In het gemeentehuis in Zierikzee krijgen sommige betrokkenen van toen daar wellicht nog het zuur van. Met die vondst  – heel toevallig precies op 5 december 2003 – raakte de in de volksmond  als ‘Nobelgate omschreven affaire aan het rollen. Enkele maanden later struikelden vier wethouders en enkele ambtenaren daarover.

Anno nu wacht Zierikzee een nieuw boeiend archeologisch bodemonderzoek in de grond onder het voormalig stadstheater: De Concertzaal aan het Paardenstraatje, een van de oudste locaties in deze monumentenstad. Zou daar ook een beeldje van ‘de Sint’ gevonden worden? Het zou zo maar kunnen. Voor je het weet is het 5 december. Bovendien:  in het verleden zijn Sint-Nicolaas en zijn Zwarte Pieten talloze keren feestelijk onthaald in die Concertzaal. Daarvan moet toch iets in grond zijn achter gebleven? Je weet het niet.

Wat ik wel zeker weet is dat er nog talrijke klanken in de bodem daar resoneren. Klanken die de archeologen niet zullen waarnemen en door bulldozers overstemd zullen worden. De volle lach van Mary Dresselhuys bijvoorbeeld, een vileine krijs van Kitty Jansen als Martha in ‘Who is afraid of Virginia Woolf?’, een giechel van Pleuni Touw als Malou in ‘Suiker’ van Hugo Claus, een toonladder van Jacco van Renesse bij de Hoofdstadoperette, een snoeiharde typering van Youp van ’t Hek. Er zingen nog veel en veel meer klanken van weleer rond daar op die plek, natrillend van ooit heerlijke voorstellingen, maar ongrijpbaar en dus niet te consolideren en dus ook niet het pakkie an van huidige wethouders. Over de teloorgang  van kunst en cultuur struikelen bovendien vrijwel nooit bestuurders of ambtenaren. Dat wordt hen niet of nauwelijks aangerekend. Dat wordt gewoon voor lief genomen. Voorbeelden genoeg, zeker in Zeeland.