‘Aquarium’: Bak met ruimte voor creativiteit

Gezien: Vrijdag 4 november 2022, Theater De Verdieping, Zierikzee;  ‘Aquarium’ van Nathan Vecht; door Theatergroep Zierik; regie: Yolanda Smits; spel: Hildegard van Popering, Mels Hoogenboom, Tamara van As, Wilco de Valk.

Auteur Nathan Vecht biedt met het toneelstuk ‘Aquarium’ aan regisseurs een bak met ruimte voor creativiteit. Regisseur Yolanda Smits weet die ruimte prima te gebruiken in haar versie van dit stuk bij Theatergroep Zierik. Vecht legt lekker veel op het bordje van de regisseur. Het verhaal speelt zich af in wisselende ruimtes. Ga daar maar aan staan als je maar een bescheiden speelvloer tot je beschikking hebt. Bovendien maakt de auteur het extra moeilijk door het spel zo te verweven dat het op die verschillende locaties ook gewoon doorgaat.

,,In de eenvoud schuilt de oplossing’’, blijkt in de voorstelling bij Zierik. En de toeschouwer moet ook zijn fantasie een beetje laten werken, maar wordt daartoe stevig gestimuleerd door het overtuigende spel van de acteurs.  Ook inhoudelijk biedt ‘Aquarium’ alle ruimte. Ook hier laat de auteur weer de keus aan de regisseur. Het stuk kan immers veel kanten op. Is het een komedie waarin de humor de boventoon moet voeren, of krijgen de zwarte kanten de meeste aandacht, of wordt het publiek een thriller ingezogen?

Ook hierin getuigt deze voorstelling van duidelijke regiekeuzes. De nadruk ligt op ‘zwarte komedie’ waarmee een cynische knipoog wordt gegeven naar de huidige samenleving, waarin alles en iedereen in de gaten wordt gehouden. Dat voert soms tot absurditeit, maar een waarschuwing daarvoor is best op z’n plek. De praktijk levert immers talrijke bewijzen van onterechte behandeling en beschuldigingen op basis van algoritmen, afluisterpraktijken, foute aannames, privacy schendingen. Beklemmend eng soms.

In deze voorstelling komt dat allemaal tot uiting. Op een lollige manier, mede dankzij de heerlijk bekkende teksten van Nathan Vecht. Naar mate de voorstelling vordert wordt de beklemming drukkender en vraag je je als toeschouwer af hoe dit moet eindigen en wat er allemaal achter zit.

De vier acteurs weten die ontwikkeling in hun spel heel fijn tot uiting te brengen. De optimistische Walter bijvoorbeeld verandert geleidelijk van vrolijke, stevige aanpakker tot een verwarde kwezel. Zijn vrouw Birgit valt langzaam in brokjes uiteen van een wat ijdele vrouw tot een totaal ontredderde ‘kip zonder kop’.

En dan zijn daar dus nog ‘de buren’: Rudi en Doris. Hij oogt met zijn stijve nek, stramme houding en slappe armen bijna als een karikatuur, maar zo eng, ‘lekker eng’ in feite, want hij weet zoveel lach op te wekken. Totdat Rudi ‘Stoel!’ roept, want dan begint het echt aan de ribben te komen. Doris is juist weer veel vileiner met een kostelijke mimiek en uitstekende timing. Mede die mix van spelingangen maken het zien van ‘Aquarium’ tot een waar toneelfeestje.

Voor meer informatie en ticketverkoop: www.theatergroepzierik.nl

Scène uit ‘Aquarium’ met Mels Hoogenboom als Rudi en Hildegard van Popering als Doris (foto: Peter Kouijzer)

‘Holy Spider’: Geen feel-good, maar absolute must

De film ‘Holy Spider’ komt op 10 november uit in de Nederlandse bioscopen en is in de dagen daarvoor al te zien in diverse Zeeuwse filmhuizen en in Cinecity in Vlissingen en Terneuzen. Het is bepaald geen ‘feel-good’ film wel een absolute must.  ‘Holy Spider’ mag een actuele en urgente film genoemd worden in relatie met de huidige onvrede over de situatie voor vrouwen in Iran. Je kunt vanuit betrokkenheid je haren (of een stuk daarvan) afknippen. Je kunt demonstreren en uit volle borst massaal ‘Vrouw, Leven, Vrijheid’ scanderen. Dat gebeurt allemaal en het getuigt van solidariteit met vrouwen in Iran. Het zien van de film ‘Holy Spider’ zal de overtuiging voeden dat het inderdaad nodig is pogingen te ondernemen verbetering te brengen in de leefomstandigheden van deze vrouwen en vooral in de manier waarop zij door mannen worden beschouwd, behandeld en benaderd.

Het verhaal in ‘Holy Spider’ speelt zich af  in  Mashad. Deze in grootte de tweede stad van Iran, is anno 2001 in de ban van een reeks moorden op prostituees. De dader is kort in het begin van de film al direct bekend: Saheed. Hij is een ogenschijnlijk brave bouwvakker en huisvader.  Hij is ervan overtuigd dat hij de van god gegeven taak heeft de straten van Mashad te zuiveren van ‘sletten’. Veel gewone burgers blijken het met hem eens.

‘Spider killer’ Saheed heeft echt bestaan. De journaliste Rahimi is een fictief personage, maar haar rol maakt duidelijk waarom de moordenaar lange tijd ongestoord zijn gang kon gaan. Hooggeplaatste geestelijken en politie laten de zaak aanslepen, en wanneer Saheed eenmaal is gepakt, schreeuwt buiten het politiebureau een menigte om zijn vrijlating. Het verhaal biedt een brede context van hoe een streng-islamitische maatschappij voortdurend zijn naargeestige schaduw over de gebeurtenissen werpt.

De film is gedraaid  in Jordanië en schuwt het brute geweld niet, maar woelt vooral ook intens besef op dat er meer zal moeten gebeuren dan dit soort zaken alleen aanzien en aanhoren. De hoofdrol van de journaliste Rahimi wordt vertolkt door de van origine Iraanse Zar Amir Ebrahimi. Zij won tijdens het Filmfestival in Cannes de prijs voor Beste Actrice.

Op naar het derde ‘Aquarium’

Wat een fijn vooruitzicht: Vrijdagavond 4 november 2022 ga ik naar de première van het toneelstuk ‘Aquarium’ bij Theatergroep Zierik in Theater De Verdieping in Zierikzee. Dat is voor mij het derde ‘Aquarium’ dat ik dit jaar ga zien. De eerste voorstelling van dit stuk zag ik eind april bij het Middelburgs Theater onder regie van Willem Huijbreghs, de tweede versie zag ik  eind september zelfs twee keer in het Vaillant Theater in Den Haag, want ja…onder regie van mijn eigen dochter. En nu dus nog de voorstelling onder regie van Yolanda Smits bij Zierik, die ik ook twee keer op mijn lijstje heb staan. Wellicht ben ik dan best een beetje een ‘Aquarium kenner’.

Is de verrassing er dan nu nog niet af? Nee, natuurlijk niet! Voor een ware toneelliefhebber blijft het immers enorm spannend om de verschillende interpretaties en vondsten van de diverse regisseurs te zien. Hoe de wisselende casts aan spelers omgaan met de teksten en hoe de thema’s tot uiting worden gebracht. Ik benadruk het nog maar eens een keer: Het gaat me niet om ‘goed, beter, best’, maar om verrast te worden hoe regisseurs ieder op eigen wijze zo’n stuk kunnen aanpakken en hoe ze daartoe zijn geïnspireerd. Bovendien hoe krijg je het als regisseur met de vormgeving  voor elkaar: een toneelstuk dat zich in drie verschillende ruimtes afspeelt?

‘Aquarium’ van Nathan Vecht is een stuk bij uitstek om dit als regisseur vanuit een persoonlijke interpretatie aan te vliegen. Je zou het een ‘geestige komedie’ kunnen noemen. Of is de omschrijving ‘zwarte komedie’ beter op z’n plek? Of is het in eerste instantie veel meer een ‘thriller’? Daar zijn keuzes in te maken en discussies over te voeren.

Nou is het niet de bedoeling om het voor de onbevangen toeschouwer onnodig ingewikkeld te maken. Dat zou ook niet terecht zijn, want ‘Aquarium’ is juist een zeer toegankelijk toneelstuk met een eigentijds verhaal en heerlijk bekkende teksten, waarbij veel te lachen valt. Bovendien word je als publiek een paar keer lekker op het verkeerde been gezet.

De toeschouwers maken kennis met Birgit en Walter die net hun nieuwe appartement hebben betrokken. De verhuisdozen staan nog her en der verspreid. Het aquarium is al wel geïnstalleerd, alleen het lampje ervan nog even fixen. Plotseling staan de buren Doris en Rudi in huis om Birgit en Walter welkom te heten. Is dat wel een goede timing? Nou ja….de koffie is gereed, dus de buren krijgen een warm onthaal? Maar daarna…..??

De rollen worden gespeeld door: Hildegard van Popering, Mels Hoogenboom, Tamara van As, Wilco de Valk. De voorstellingen zijn op: 4, 5, 6 (matinee), 11, 12, 18, 19 en 20 (matinee) november. Voor ticketverkoop: www.theatergroepzierik.nl

Cast van ‘Aquarium’ vlnr.: Hildegard van Popering, Mels Hoogenboom, Wilco de Valk, Tamara van As (foto: Peter Kouijzer)

Nog één keer een wolkje van geluk

‘Geluk kun je beter niet najagen, grijpen en vasthouden. Geluk is zo broos. Voor je het weet, knijp je het dood. Geluk manifesteert zich soms vluchtig als een wit wolkje dat langs de hemel voorbij drijft. Het beste wat je kunt doen, is er even blij naar zwaaien en beseffen. Dat is een wolkje geluk. Een optreden van Ensemble Alteklein is voor mij zo’n wolkje geluk’.

Met die persoonlijke ontboezeming begon ik  de tekst bij de CD ‘Alteklein’ die in 1995 werd uitgebracht en waarvoor muzikant en spil van dit Schouwen-Duivelandse ensemble mij had uitgenodigd. Een uitnodiging die ik vereerd en enthousiast aannam. Ik was oprecht fan van die buitenissige groep van soms wel achttien muzikanten. Waar ze optraden ontstond spontaan een feestje.  Het ongebreidelde uit de beginperiode maakte plaats voor een serieuzere aanpak. Naast humor begonnen ook melancholie en levenswijsheid zich een plek te verwerven in de composities van Harry van der Wekken.

Het is alweer lang geleden: 1995, maar nu zaterdag 10 september 2022 wordt de kans geboden nog één keer een  wit wolkje van geluk van voorbij te laten drijven. Op deze dag om 16.00 uur onder de Beuze aan het Havenplein in Zierikzee zal Alteklein 2.0 zich laten horen. Dat is een geheel ander ensemble dan ruim 25 jaar geleden. Geen nostalgie dus, maar wel ontstaan uit de rijke muzikale voedingsbodem van die toen. Een concert dat met een mooie stap naar de toekomst een eerbetoon brengt aan die muzikanten van toen.

Bedenker van dit nieuwe project Alteklein 2.0 is Wim Bakker. Hij speelde destijds als drummer mee in dit ensemble. Nu als bestuurslid van het Eindeloos Eiland Festival  op Noord-Beveland (EEF) opperde hij het idee voor een hedendaags muziekproject op basis van de cd die Alteklein in 1995 uitbracht.

,,Ik vond het wel leuk, maar zei dat ik me er verder helemaal niet mee wilde bemoeien. Ik ben heel blij dat het geen remake betreft, want ik houd niet van ouwe koeien, ik ben veel benieuwder naar nieuwe koeien’’, luidde de reactie van Harry van der Wekken. Bij het creëren van die ‘nieuwe koeien’ is Harry’s neef Mischa van der Wekken nauw betrokken. Hij speelde als puber mee in Ensemble Alteklein op de tenorsax, genoot van alle ervaringen daar en van de concerten waar oom Harry hem mee naar toe nam. ,,Dat alles heeft mij zeer gestimuleerd om voor het Conservatorium te kiezen’’, zegt Mischa die nu al jaren professioneel musicus en muziekdocent is. Mischa wist de juiste professionele musici ervoor bijeen te krijgen en het project Alteklein 2.0 beleefde een spetterende uitvoering tijdens het EEF-Festival op 19 juni dit jaar. Maar ja, dat was dus wel op Noord-Beveland. Terwijl Ensemble Alteklein vrijwel letterlijk vanuit de klei op Schouwen-Duiveland is ontstaan. Hoe terecht is het dan ook dat dit project zaterdagmiddag 10 september een tweede uitvoering krijgt in Zierikzee.

En hoe mooi is het dat juist dit concert geldt als slotact van de organisatie Muziek Monumentaal, die (voorlopig) ophoudt te bestaan en de Open Monumenten Dag op Schouwen-Duiveland hiermee een bijzondere afsluiting biedt. Vanaf 16.00 uur dus op Het Havenplein, gratis toegankelijk.

Duizenden vluchtelingen overspoelen Vlissingen

Bizar, verbijsterend, overrompelend….er zijn nauwelijks woorden voor te vinden voor de hartbrekende taferelen van de ellende van tienduizenden mensen die in Vlissingen zijn aangekomen. Het zijn Belgische vluchtelingen die huis en haard hebben verlaten. Ze zijn op drift geraakt door de wrede Duitsers. In Vlissingen en in de rest van Walcheren wacht deze mensen een hartverwarmende opvang.

Ja….echt waar! Maar dan heb ik het natuurlijk niet over nu, maar over 1914: de Eerste Wereldoorlog. Toen was er nog medemenselijkheid en bestond het begrip ‘populisme’ hier nog niet of werden de extreme kanten ervan in elk geval nog niet openlijk in de praktijk gebracht.  In 1914 werd er op alle fronten hulp verleend in de vorm van onderdak en voedselvoorziening. Er werd zelfs een Belgische school opgericht.

Nu varen er cruiseschepen aan Vlissingen voorbij. Nou ja, niet de cruiseschepen natuurlijk die rijke toeristen voor even aan wal zetten, want het zou zonde zijn als de Scheldestad een deeltje van hun duiten niet zou meepikken. Maar dat ene cruiseschip ‘Silja Europa’ gaat niet afmeren in Vlissingen. Het college van burgemeester en wethouders ziet af van het plan in dat schip elfhonderd vluchtelingen voor een half jaar onderdak te bieden. Die stumpers kunnen immers best op stoeltjes of buiten in het gras voor het aanmeldcentrum in Ter Apel slapen? Dat zijn ze inmiddels toch wel gewend?

Anno 2022  blijkt medemenselijkheid het af te gaan leggen tegen populisme. Het ware te hopen dat het nooit en te nimmer nog eens heel hard gaat stormen in Vlissingen. Zo hard dat de Westerschelde een deel van de stad overspoelt. Een hulpactie als ‘Beurzen open, Dijken dicht’, lijkt ondenkbaar te worden. Dat was in 1953 , maar de tijden zijn veranderd, heel erg veranderd.

Tienduizenden Belgen op de vlucht voor de Duitsers togen naar Zeeland

Kunstschouw Award, en de winnaar is: Natalia Grezin

De jury, bestaande uit Marjolijn van den Adel, Anna Blom en Bert Coenen, koos uit de vele getalenteerde jonge deelnemers aan de Kunstschouw van dit jaar Natalia Grezin als winnaar van de Kunstschouw Award voor haar beeldend werk River with thin skin.

De jury prijst haar hoogwaardige vakmanschap in haar zorgvuldig gemaakte kunst die opvalt door de vele verschillende materialen, op verfijnde wijze verwerkt. Eigentijds plastic, polyethyleen, wol, draad, fluweel en piepkleine kraaltjes.

,,Ieder onderdeeltje, hoe klein ook, met een eigen doel, als het perfecte ‘taalgebruik’ om de bedoelde symboliek van de werken uit te drukken. Gevlochten tranen die stromen en uiteen vallen, rauwe wonden met een bloederig effect. Een thematiek die onder de huid van de beschouwer kruipt’’, aldus het juryrapport.

De jury was onder de indruk van haar conceptuele uitdrukkingskracht die het verleden met het heden verbindt, alles wordt in haar werk opnieuw gerangschikt. De symboliek verleent het werk grote kracht.   

Het winnende kunstwerk: River with thin skin.

Wie verdient dit jaar de Kunstschouw Award?

Een onafhankelijke jury heeft, zoals voorgaande jaren, weer veel werken van  getalenteerde jonge kunstenaars die meedoen  aan de Kunstschouw op Schouwen-Duiveland grondig bekeken en besproken. De genomineerden voor de Kunstschouw Award 2022 voor jonge kunstenaars zijn, in willekeurige volgorde:

Pien Vroonland

Genomineerd voor haar film Beter een duif.

Een kwalitatief hoogstaand product, waarin Pien zelf de hoofdrol  speelt en Mels Hoogeboom de andere. Pien Vroonland verzorgde ook de productie en heeft zelf gefilmd. En last but not least komen het idee en het concept van haar.

Natalia Grezin.

Genomineerd voor haar beeldend werk River with thin skin.

Gevlochten tranen die stromen en uiteen vallen, rauwe wonden met een bloederig effect. Een thematiek die onder de huid van de beschouwer kruipt.

Haar conceptuele uitdrukkingskracht verbindt het verleden met het heden, alles wordt opnieuw gerangschikt. De symboliek maakt het werk krachtig.

Arjen Witteveen

Genomineerd voor het werk Antroporosion.

Dit is werk met een knipoog. Maar wel met speelse ernst. Want het getuigt ook van een diepere laag, een diepere betekenis.

Dit werk markeert een spanningsveld tussen natuurlijke en en kunstmatige erosie. Tussen het effect van de overmachtige natuur op materiaal en de wereld maar tevens op de rol van de manipulerende mensheid daarin. Een doordacht concept in een prachtige en krachtige beeldtaal.

Een eervolle vermelding

Voor Amber houtzager. Voor  haarzelf als ‘levend kunstwerk’ met de titel Gelabeld.

Volwassen eigentijdse kunst van een 17-jarige, waarmee Amber  tot nadenken aan wil zetten over het (zelf)labelen. Over welke labels op jou geplakt zitten. En of gewoon jezelf zijn niet het enige label is dat ertoe doet. Originele conceptueel sterke kunst, de jury vindt haar een belofte voor de toekomst.

De prijsuitreiking vindt zaterdagavond 18 juni om 20.30 plaats in restaurant De Daleboutshoeve in Burgh-Haamstede.

Pien Vroonland, een van de genomineerden voor de Kunstschouw Award 2022 voor haar korte film ‘Beter een duif’.

Ach arme Jacques, pootje gelicht door Marjolein

Wat een droevige ontwikkelingen toch in de gemeente Reimerswaal. Hadden ze het college-akkoord tussen SGP, Leefbaar en PvdA eindelijk rond, blijkt één zinnetje het grote struikelblok te zijn. Dat zinnetje luidt: ,,We gaan niet mee met de trend om alle inwoners genderneutraal te benaderen.’’

Dat zinnetje klinkt op zichzelf staand natuurlijk absoluut niet aardig, maar de eerlijkheid gebiedt te vermelden dat het de slotzin is van een korte passage die eraan vooraf gaat: ,,Al onze medewerkers mogen rekenen op gelijke behandeling, ongeacht hun achtergrond en maatschappelijke status. We gaan respectvol om met diversiteit. Ook verschillen tussen man en vrouw mogen er zijn.’’

Nou in zijn totaliteit denk ik dan: ‘’Aardig compromis gevonden tussen drie partijen die met hun principes best ver uit elkaar liggen.’’ Maar ja, ik ben in feite geen maatstaf, want ik ben inwoner van de gemeente Schouwen-Duiveland. Een gemeente die pretendeert een zogeheten ‘inclusieve gemeente’ te zijn, maar waar het hijsen van de regenboogvlag absoluut niet mogelijk is. Dat is nou eenmaal de knieval die de college partijen hier moeten maken naar in elk geval de SGP.

,,Dan zijn ze in Reimerswaal wel een stapje verder met het vinden van een compromis’’, bedacht ik me. Daar wordt de regenboogvlag wel gehesen en daar is de subsidie aan Podium Reimerswaal voorlopig weer veilig gesteld. Wat fijn voor programmeur Jacques Boonman, want dat is ook wel eens anders geweest door toedoen van vooral SGP en Leefbaar Reimerswaal. Blijkbaar kunnen die partijen toch ook over hun eigen schaduw heen springen. Dat bedacht ik me dus allemaal, maar uiteindelijk ten onrechte!!

Maar ja, hoe kon ik ook bedenken dat PvdA raadslid Marjolein Sinke zou zwelgen in haar principes en daarmee in elk geval Jacques Boonman en dus Podium Reimerswaal weer pootje licht? Regeren is vooruitzien, heeft een legendarische PvdA-politicus ooit gezegd, maar die les lijkt Sinke zich niet ter harte te hebben genomen bij haar besluit de beoogde coalitie op te blazen.

Natuurlijk kreeg Sinke veel bijval van betrokkenen die zich gekwetst voelden door dat gewraakte zinnetje over genderneutraal. Zij blijkt prat te gaan op haar principes en draagt dat met trots uit. Dat is haar goed recht, maar of star vasthouden aan principes je tot een goede politicus maakt, is zeer de vraag. De kunst van water bij de wijn doen en compromissen sluiten zonder wezenlijk je ziel te verkopen, kan vaak van groter belang zijn.

Voor mij dreigt programmeur Jacques Boonman in dit drama een van de grootste verliezers te worden. De PvdA is dus door de onwrikbare houding van Sinke uit het te vormen college in Reimerswaal gestapt. Grote kans dat SGP en Leefbaar nu samen verder gaan. Met 12 van de 19 zetels hebben ze tenslotte een meerderheid. Dat er dan alsnog een streep door de subsidie aan Podium Reimerswaal gaat, is niet ondenkbaar. Zij hebben dat culturele pareltje al eens eerder om zeep geholpen.

Dreigt de programmering van Jacques Boonman voor Podium Reimerswaal het slachtoffer te worden van de principiële keuze van PvdA-raadslid Marjolein Sinke?

Oorlogsleed valt niet te ontvluchten

Gezien: Zondag 1 mei 2022; Theater De Verdieping, Zierikzee; marathonvoorstelling ‘Struisvogels op de Coolsingel’ door Theatergroep Zierik; tekst: Anna Enquist, Anne Vegter, Antoine Uitdehaag; regie: Nelleke Tamerus (vier voorstellingen), Yolanda Smits (voorstelling ‘ANNA’); spel: Grietje Gerami, Cora Hoogstrate, Justin Troost, Renée van der Hulle-Ossendrijver, Tamara van As, Wilco de Valk, Diane Nijweide, Nadine van der Hulle.

‘Rusland schendt het Zweedse luchtruim’ pik ik uit het laatste nieuws op internet nog net even mee voordat ik me verder zondag voor het overgrote deel van de dag onderdompel in vijf voorstellingen van Theatergroep Zierik. Vijf voorstellingen waarin zeven monologen van slachtoffers van het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940. Dat is best lang geleden. Dat bericht over het agressieve Rusland is heel actueel. Je kunt je ogen en oren ervoor sluiten voor die oorlog toen en voor de dreiging nu. Maar laten we maar eerlijk zijn: oorlogsleed valt niet te ontvluchten.  En wie is er op dit moment niet bang voor wat ons te wachten staat?

Ongeloof en verbijstering overheersten 82 jaar geleden. Maar hoe zijn we nu voorbereid? Hebben we nu wel de kracht om de wereldvrede te bewaren? Deze gedachten en emoties woelen door m’n lijf tijdens het kijken naar ‘Struisvogels over de Coolsingel’. Ik zie en hoor gewone mensen, die vooral bezig zijn met hun dromen, verwachtingen en verlangens. Mensen die dat alles plotseling doorkruist zien worden door totale vernietiging.

De prille, lieve, mooie Rita zal haar rol van ‘Ophelia’ nooit spelen en zal de eerste liefdeskus in haar leven niet krijgen. Adelheid heeft zich als vrouw en moeder altijd netjes ‘aangepast aan de omstandigheden’, maar wist niet dat ze onder puin van de bommen van haar eigen landgenoten zou sterven. Ook haar eigenzinnige zoon Helmut had andere levensverwachtingen. Hij is niet van plan zichzelf te verloochenen, maar zijn moed wordt vroegtijdig gesmoord. Hedy mag haar stille geheimen nog één keer delen met Arie, haar kanarie, maar dan zullen ook zij voor altijd zwijgen. Cato en Leendert zullen hun opbloeiende liefde nooit kunnen consumeren. Haar hunkering naar hem doet Cato nauwelijks beseffen van wat er om haar heen gebeurt en Leendert opent de kooi van zijn leeuw voordat hijzelf zal bezwijken. ,,Ik had hem kunnen vermoorden’’, schrijft Anna in haar dagboek over de hulp die zij als chirurg bood aan die gewonde Duitse generaal. Haar alter ego toont de worsteling tussen gevoelens en beroepsethiek.

Zeven levens van gewone mensen verteld in vijf voorstellingen. Dat is veel, maar vooral ook heel goed dat Theatergroep Zierik dit doet: Een met veel bezieling gemaakte totaalproductie met over de hele linie een verrassend hoog spelniveau. Na het zien van vijf voorstellingen op één dag voel ik de beklemming stevig optrekken. Aan het slot een verplicht aanhoren van John Lennons ‘Imagine’ ervaar ik dan als een overkill. Die ‘voorstelling’ maak ik zelf liever in m’n eentje.

Overigens behoeven alle delen van ‘Struisvogels op de Coolsingel’ niet in één dag te worden bezocht. De komende weken worden ook steeds twee voorstellingen op één dagdeel opgevoerd. Voor speelschema en kaartverkoop zie: www.theatergroepzierik.nl

Grietje Gerami als ‘Rita’ in Struisvogels op de Coolsingel (foto: Peter Kouijzer)

Zwarte komedie met vette knipoog én waarschuwing

Gezien: Zat. 30 april 2022, Minitheater Middelburg: ‘Aquarium’- het Middelburgs Theater; tekst: Nathan Vecht; regie: Willem Huijbreghs; spel: Rein Borcheld, Astrid de Buck, Koen Mijnheer, Ploneke Scholtsz.

‘Heb ik de afgelopen tijd websites bezocht, die als dubieus aangemerkt kunnen worden?’, schiet er door mijn hoofd op de terugweg na het zien van de première van ‘Aquarium’. Beetje benauwende gedachte, want met m’n eigen naam tref ik het natuurlijk ook al niet. Die doet immers niet in eerste instantie een gewone, puur Nederlandse, witte vrouw vermoeden. Ik grinnik even, want wat een toneelstuk al niet te weeg kan brengen. Ja…, maar toch!

‘Aquarium’ gaat over meerdere dingen, maar vooral over de gekten in het huidige digitale tijdperk. Laat dat maar aan Nathan Vecht over. Hij manifesteert zich steeds vaker als getalenteerd tekstschrijver die actuele thema’s met lekker aangedikte taal kan duiden. Dat levert in dit geval een heerlijke zwarte komedie op. Een toneelstuk met veel humor en een vette knipoog maar toch ook met een waarschuwing. Er valt heel veel te lachen, maar het verhaal roept ook enige compassie op met een machteloze dromer als Walter. Wat een stumper en wat raakt hij onterecht verward in een  web van abstracte dreigingen. Want ja, dat krijg je ervan als je dingen doet die opvallen bij de ‘inlichtingendienst’. En vooral als ‘die dingen’, die in feite niks met elkaar te maken hebben, dan ook nog eens worden gecombineerd. ,,Zo werken nou eenmaal de algoritmes’’, krijgt Walter te horen.

Regisseur Willem Huijbreghs heeft gekozen voor een uitvergrote speelstijl en lekker veel vaart in het spel, waar de spelers prima mee uit de voeten kunnen. Die uitvergroting levert personages met dik omlijnde contouren op. Al gaat die uitvergroting wat mij betreft soms wat ver, is het een goed te motiveren keus, want alle vier op zich staan  ze voor een herkenbare tik, afwijking, angst of onhebbelijkheid. Walter blijkt een  wat al te bevlogen poëtische kunstzinnige kerel. Zijn wat oudere vrouw Birgit twijfelt aan eigen talent zowel in haar beroep als in haar relatie en zou zo graag door anderen ‘als belangrijk’ beschouwd willen worden. De buren Doris en Rudi  zijn wat schimmiger, lijken klem te zitten in hun eigen leven, maar weten op  bombastische wijze binnen te dringen in het leven van Walter en Birgit, die letterlijk niet de kans krijgen hun leven in hun nieuwe huis op poten te zetten. De verhuisdozen blijven onuitgepakt.

Het aquarium staat al wel vrolijk te stralen en gaat lekker bubbelen als het pompje eenmaal hersteld is.  Maar dat geldt dan ook als heerlijke metafoor voor een samenleving waarin de één zich in graaft om ongezien te blijven en de ander vrolijk rond spartelend het gevaar loopt ‘gepakt’ te worden.

Het publiek krijgt een ruime inkijk in de woning waar het zich allemaal afspeelt en mag daarbij zelf de camera voeren. Want als in de keuken de dialoog wordt gevoerd, kan ook meegekeken worden met wat er boven gebeurt en andersom. Dus wat ‘Aquarium’ betreft: Veel te zien, veel te horen, veel te lachen en best aardig wat om nog even over na te denken na afloop.

Voor de verdere speellijst zie: www.middelburgsminitheater.nl

Cast van ‘Aquarium’: Koen Mijnheer, Astrid de Buck, Ploneke Scholtsz, Rein Borcheld (foto Marja van Noort)

Aquarium – Aquaria

Met meer dan gewone belangstelling kijk ik uit naar de première van de toneelproductie ‘Aquarium’ zaterdag 30 april  2022 van het Middelburgs Theater in het Minitheater aan de Verwerijstraat in Middelburg, aanvang 20.00 uur.

Daar zijn meerdere redenen voor. De belangrijkste is dat ik voor dit jaar drie ‘Aquaria’ in mijn agenda heb staan. Drie verschillende versies van hetzelfde stuk. Sommige mensen vinden het raar dat ik daar dan gretig naar uitzie. ,,Na één keer weet je dan toch waar zo’n stuk over gaat?’’, vragen ze dan. Nou ja, dat zijn natuurlijk mensen die geen bal verstand hebben van toneel. Want wat is er nou leuker dan een en hetzelfde stuk in drie verschillende regies en met drie verschillende casts opgevoerd te zien? En dan gaat het beslist niet om de vraag: goed?, beter?, best?  Tuurlijk niet. Het gaat om de verschillen in aanpak, interpretaties, vondsten en spelopvatting en zo meer. Na de productie van het Middelburgs Theater volgen voor mij later dit jaar de versie van Theatergroep Zierik onder regie van Yolanda Smits en daarna nog ‘Aquarium’ van Toneellab in Den Haag onder regie van m’n dochter Marian.

Ik wil graag weten wat die theatermakers in mijn directe omgeving zo gretig maakt om ‘Aquarium’, een eigentijdse, zwarte komedie van Nathan Vecht op het repertoire te nemen.

Volgens de flyer van het Middelburgs Theater betreft het een duistere én hilarische toneeltekst die toont hoe we in het digitale tijdperk onze privégegevens uit handen geven, hoe we onder het mom van abstracte dreigingen onze vrijheden inleveren. Een actuele thematiek: we willen allemaal gezien en gevolgd worden op sociale media en via klantenkaarten en nemen daarbij de risico’s met graagte op de koop toe.

De regie hier is in handen van Willem Huijbreghs en de spelers zijn: Rein Borcheld, Astrid de Buck, Koen Mijnheer en Ploneke Scholtsz.  Voor de volledige speellijst en kaartverkoop zie: www.middelburgsminitheater.nl

Cast van ‘Aquarium’vlnr: Koen Mijnheer, Astrid de Buck, Ploneke Scholtsz en Rein Borcheld. (foto: Marja van Noort)

‘Impersant’:  Lekkere cabareteske voorstelling

Gezien: ‘Impersant’ door Zeeuwse Komedie; zondag 17 april 2022 in Muziekkazerne, Vlissingen; oorspronkelijke tekst Marc-Marie Huijbregts en Macel Musters; bewerking en regie: Hans Puik; spel: Anneke van Jaarsveld en Jolanda Kasse.

Wekelijks komen ze bij elkaar, de zussen Riet van de Biggelaar-Van Oosterhout en Sjan van Oosterhout. Ze zijn nogal verschillend van karakter, maar dat staat hun verbondenheid niet in de weg. Ze zijn het niet altijd eens, maar van ruzie is nauwelijks sprake. Ze kunnen niet zonder elkaar. Vooral nu niet, net nu hun zus Ger is overleden en er nog veel geregeld moet worden voor de crematie. ‘Onze Ger’, wat zullen Riet en Sjan haar missen.

Dit doet meer tragiek vermoeden dan de voorstelling te bieden heeft. Hier en daar golft er  best een vleugje ontroering  door de zaal, maar ‘Impersant’ is toch vooral heel komisch. Het publiek krijgt een lekkere cabareteske voorstelling gepresenteerd, waarin de personages met vette contouren worden geschetst. Dat blijkt een bewuste keuze van de regie en de twee speelsters kunnen daar uitstekend mee uit de voeten.

De vette contouren komen tot uiting in de felle kleuren van de kleding, de uitbundige pruiken, de mise-en-scène en de tekstbehandeling. Alles lekker uitvergroot en de keus om met name door Riet de zogeheten ‘vierde wand’ te doorbreken, dus de tekst vaak recht op het publiek te richten.  Is dat geloofwaardig? Dat vroeg ik me in de eerste minuten heel even af, maar liet de twijfel daarover daarna snel  varen.  Het gaat hier immers niet om geloofwaardig toneel, maar veeleer om humorrijk cabaret en het is als toeschouwer heel fijn om je daaraan over te geven.

Bovendien wekken de lekkere dialogen niet alleen de lach, maar ook veel herkenning op. Te veel prijsgeven van de talrijke grappen die in de tekst verpakt zitten, zou zonde zijn.  Anneke van Jaarsveld en Jolanda Kasse weten de contrasten tussen hun personages prima uit te spelen. De eerste vrij snibbig en direct, de andere veel zachter en bereid veel met de mantel der liefde te bedekken. Met hun intonatie, mimiek en lichaamstaal weten zij hun karakters lekker over de top in te kleuren.

Sjan weet compassie op te wekken met de wijze waarop ze dapper stand houdt ondanks haar onwillige knie en Riet vertedert met haar nauwelijks te bedwingen trots over haar vermeende dichterstalent. Met hun presentatie van circa 70 minuten weten de zusjes Van Oosterhout het publiek geheel voor zich in te nemen. ‘Impersant’ (het woord komt als ik goed heb geluisterd in de hele voorstelling niet voor) betekent ‘ondertussen’. Dat klopt ook wel, want ‘impersant’ wordt toch ook veel duidelijk over Sjan en Riet.

De voorstelling is nog te zien in de Muziekkazerne aan de Marconiweg 4 in Vlissingen op wo. 20 en do. 21, 22, 30 april om 20.00 uu, zo 1 mei om 14.30 uur, do. 12 , vrij 13 mei om 20.00 uur en in de bioscoopzaal van Scheldehof (voormalige Plaatwerkerij) in Vlissingen op za 14 en zon 15 mei om 14.30 uur. Info en kaartverkoop: www.zeeuwsekomedie.nl

Onderschrift: Riet van de Biggelaar-Van Oosterhout (Jolanda Kasse) en Sjan van Oosterhout (Anneke van Jaarsveld) (foto: Bianca de Blok)

Succesvolle start literair café De Geestgronden

Met een ‘uitverkocht huis’, een gevarieerd programma en een tot in de puntjes verzorgde organisatie beleefde  Literair café De Geestgronden in de voormalige bollenschuur aan de Noordstraat in Burgh-Haamstede deze week een succesvolle start. Initiatiefnemers Martin van Rossum en Cathrien Berghout kunnen terugzien op een mooie eerste editie.

Het moet een geweldige uitdaging voor dit duo zijn in deze sinds jaren leegstaande accommodatie zo’n sfeervolle en goed verzorgde bijeenkomst te organiseren. In feite moest alles van buitenaf worden ‘aangesleept’: banken, tafels, belichting, geluidstechniek, projectiemateriaal, catering.  En dat zijn dan alleen nog maar de basisvoorwaarden.  Daarnaast draait het natuurlijk vooral ook om een aantrekkelijk en divers programma.  Ook daarin was voorzien met een geluidskunstenaar (Roger van der Veken),  een videomaker (Tom America), een documentairemaker en regisseirr  (Pat van Boekel) en de bekende dichter Ester Naomi Perquin.

De optredens van deze kunstenaars werden gelardeerd met het genot van exquise gerechtjes die op vriendelijke en zeer vaardige wijze werden uitgeserveerd. Kortom alle ingrediënten van het programma droegen bij aan een genoeglijke beleving van dit literaire café.

Wellicht echter dat de spanning voor het organiseren van zo’n eerste sessie wat te veel druk legde op de initiatiefnemers, hetgeen ten koste ging van de spontaniteit. Aan het draaiboek van de avond lag een strak schema ten grondslag. Cathrien Berghout verdient waardering voor haar zeer gedegen voorbereiding als gesprekleidster, maar dichtgetimmerde presentaties met brede citaten en persoonlijke conclusies lieten soms wat te weinig ruimte voor de kunstenaars zelf. Wellicht had het aardig geweest als Tom America wat meer had kunnen vertellen over zijn inspiratie voor zijn filmpjes  ‘Licht van mijn leven’ en ‘Lamento’.  Ook Pat van Boeckel had wat meer tijd mogen krijgen om zelf te vertellen over het waarom van zijn visuele verbeelding van gedichten.

Esther Naomi Perquin bleek in staat het gesprek meer naar eigen hand te zetten. Ze sprak haar waardering uit voor de doorwrochte analyses van Berghout en erkende dat een gedicht vaak ruimte biedt voor meerdere uitleg, maar vertelde toch vooral ook over haar eigen inspiratie waaruit zij put voor haar werk. Zij schroomde niet daarin ook wat humor te verweven, hetgeen het programma een welkome luchtigheid gaf.

De tweede aflevering van Literair Café De Geestgronden in Burgh-Haamstede staat voor vrijdag 20 mei op de planning. Dan met optredens van de dichters/schrijvers: Maureen Ghazai, Arnoud Rigter en Wout Waanders.

Ester Naomi Perquin (r) in gesprek met Cathrien Berghout (foto: Jaap Verseput)

Eén vrouw schetst een eeuw

Gezien: Zondag 3 april 2022, Theater De Verwachting, Ritthem;  ‘Eeuw van de Leeuw’;  tekst en regie: Willem Huijbreghs; spel: Barbara Kouwijzer; productiebegeleiding: Brigitte van Klinken.

Foto’s, tijd, liefde, de Grieken en Brecht zijn de bronnen waaraan theatermaker Willem Huijbreghs zich laafde voor het schrijven van zijn nieuwe toneelstuk ‘Eeuw van de Leeuw’. Ook van invloed was psychiater Dirk de Wachter met ‘Mijn boodschap is de gewonigheid’ en natuurlijk ook Willems eigen levenservaring.  ,,De belangrijkste dingen in mijn leven hebben in de vorige eeuw plaats gevonden. De tijd gaat door, maar wij verdwijnen. Uiteindelijk verdampen we allemaal.’’ Dit soort overpeinzingen deelt hij met het publiek in zijn inleiding voorafgaand aan de voorstelling en die het publiek in passende sfeer brengt van vergankelijkheid en levens die voorbij gaan.

Deze theatermonoloog geldt als eerbetoon aan die levens van gewone mensen, die gewoon hun levens hebben geleefd met geluk en verdriet, met passie en teleurstelling, met hard werken en tegenslag, met hoop en doorzettingsvermogen. Gewone mensen, die niks wereldschokkends hebben verricht en die nooit in de krant hebben gestaan.

Het resultaat is een imponerend rijke voorstelling. In ‘Eeuw van De Leeuw’ speelt Barbara Kouwijzer vier vrouwen: Marie, Jo, Anna en Lily. Het zijn vier generaties vrouwen uit één familie, één eeuw. Vier maar ’n Leeuw. Zij doet dat op amper twee meter afstand van het publiek met minimale middelen: een houten kruk, een sjaal, een elastiekje, een briefje en een mobieltje. Eén vrouw schets in feite een eeuw vol familie.  Ik leer Marie in 1933 kennen en hoor hoe kranig zij altijd heeft gewerkt ook in de jaren dat haar man Kras in Duitsland aan een kerk aan het bouwen was en ze niet wist of hij ooit terug zou komen. Hoe liefdevol ze was voor haar kinderen.

Ik worstel mee met de keus die Jo in 1952 moet maken tussen een diploma halen, een fijne baan bemachtigen en een gezin opbouwen of nog heel lang blijven zorgen voor haar zieke moeder en zwakke broertje. Geluk en verdriet meanderen altijd ineen gestrengeld  door je leven, schiet er door m’n hoofd. 

Ik zou Anna willen troosten in 1995 in haar schrijnend verdriet om het verlies van haar man Sander. Laat de wereld maar een mening over haar hebben, ik begrijp haar en hoop zo dat er nog een nieuwe liefde op haar wacht ergens verderop in haar leven. Ik hoop ook dat Lily in 1999 inderdaad een geweldige wereldreis gaat maken tijdens haar tussenjaar en dat ze daarna echt gelukkig zal worden tijdens haar studie, dat ze de juiste richting zal vinden.

Zo zit ik dus een uur lang in de ban van vier vrouwen, die leven worden ingeblazen door één vrouw, één actrice met zoveel speltalent dat ik het spontaan als ‘buiten categorie’ omschrijf. De regiekeus om haar voortdurend in en uit de rol te laten stappen werkt perfect, want houdt me voortdurend bij de les. Het voelt aan het einde van de voorstelling of ik even tijd moet nemen om weer in m’n eigen leven in de huidige eeuw te stappen.

‘Eeuw van De Leeuw’: wat een imponerend rijke voorstelling; gemaakt voor huiskamers, kleine theater en bijzondere locaties. Info en boekingen: http://www.facebook.com/willemproducties2015.

Barbara Kouwijzer als Marie, Jo, Anna en Lily (foto: Brigitte van Klinken)

Heerlijk toneel met kots over Kokoschka

Heerlijk toneel met kots over Kokoschka

GEZIEN: Vrijdag 18 maart 2022; Theater De Verdieping, Zierikzee:  ‘God van de slachting’ (tekst: Yasmina Reza); Theatergroep Zierik; Regie: Mels Hoogenboom; spel: Tamara van As, Jeffrey Limburg, Ylva Spiekerman van Weezelenburg, Wilco de Valk. (fotografie: Peter Kouijzer).

Lekker toekijken hoe het andere mensen niet lukt om de schijn van beschaving in stand te houden, wetend dat je zelf ook weleens ongemanierd uit je slof kunt schieten. Niet zo uitvergroot als op de speelvloer natuurlijk, maar toch….herkenning. En als het ondanks dappere pogingen om wellevend te zijn dan toch  steeds verder uit de hand loopt op die speelvloer en zelfs de kots over een kunstboek van Kokoschka wordt uitgespuugd, dan…beleef je een heerlijke toneelavond. Met in de eerste plaats dank aan Yasmina Reza die met ‘God van de slachting’ kostelijke teksten schreef, die voor de acteurs een feest zijn om ze te spelen. Een kolfje naar de hand ook voor een regisseur met veel liefde voor taal.

Voor Mels Hoogenboom geldt dat beslist en zijn keus om aan dit stuk zijn eerste avondvullende regie te wijden, blijkt dan ook een zeer gelukkige.  Als je dan ook nog vier spelers tot je beschikking hebt die zich lekker willen vastbijten in die teksten is succes vrijwel verzekerd. Vrijwel, want achter die kostelijke teksten, schuilt ook nog een wereld van emoties, die tot uitdrukking moet komen met stiltes, wendingen, mimiek, houding en timing. Een prima voorstelling dus, heel goed zelfs, maar die hier en daar nog kan groeien met meer nuances en intonaties. Wie zich daar het sterkste in toont,  is Jeffrey Limburg in zijn rol van Michel. Hij is de man van Véronique (Tamara van As). Zij hebben het echtpaar Annette en Alain Reille op bezoek om een knokpartij tussen hun kinderen Bruno en Ferdinand uit te praten. De inzet is dat dit gesprek op een nette, beschaafde manier zal verlopen.  Tot de koffie met clafoutis lijkt dat te gaan lukken, afgezien wat kleine, venijnige steekjes.

Gestaag echter komen er steeds meer barsten in het beschaafde gedrag en komen de personages heerlijk op stoom. Tamara van As maakt een boeiende ontwikkeling door van fatsoensmuts  tot krijsende kenau en Ylva Spiekerman van Weezelenburg verrast door van ingetogenheid naar ongegeneerde dronkenschap te groeien. Wilco de Valk mag het als Alain met wat minder gelaagdheid doen. Hij is niet zo van valse schijn en manifesteert zich direct als de wat louche jurist. Al blijkt ook hij een verrassend breekpunt te hebben.

Wat betreft vormgeving stelt ‘God van de slachting’ weinig eisen. Een simpel, maar functioneel  decor van een huiskamer volstaat. Het gaat immers om de confrontatie tussen vier boeiende personages, om lekker bekkende teksten, om het ophouden van de schijn en vooral wat daar achter schuilgaat.

De toeschouwers mogen als voyeurs toezien hoe het laagje vernis aan beschaving wordt afgepeld tot chaos. Maar als dan de kots al lang van Kokoschka is afgeveegd, blijf je als publiek wel achter met vraag: ‘Hoe zou het nou verder gaan met hamster Knabbelknauw?’

Zuur? Nee hoor, alleen teleurgesteld en murw

Daar zit ik nou met mijn stempas in de ene hand en de kandidatenlijst voor mij op tafel. Natuurlijk ga ik stemmen, democratisch recht en zo en zeker in deze tijd. Ik ken de argumenten en ben zelf ook volkomen overtuigd van de noodzaak om mijn stem te gaan uitbrengen. Maar toch…. Wat heeft het voor zin? Wat heeft het specifiek voor zin om op Schouwen-Duiveland je stem uit te brengen bij de gemeenteraadsverkiezingen?

De kaarten zijn hier immers al bij voorbaat geschud. Misschien is hier en daar een kleine verschuiving mogelijk en wordt er hier en daar een zeteltje gewonnen en daar een zeteltje verloren. Maar de grootste partij zal wel de grootste blijven en ook de komende vier jaar de dienst blijven uitmaken. Nou hoeft dat niet per se een probleem te zijn, want ook kleinere partijen kunnen je soms danig teleurstellen.

,,Ze schrijft soms zo zuur’’, is me via, via weleens ter ore gekomen. Is dat zo? Ben ik inderdaad zuur? Nou ooit misschien, toen ik nog hoop had dat je met cynisme zaken in beweging kon krijgen, maar ik ben wijzer geworden en weet dat strijd en inzet op Schouwen-Duiveland vrijwel geen zin hebben. In elk geval niet om het gemeentebestuur ook van inzicht te doen veranderen of ergens enthousiast voor te krijgen. Dus ben ik nu alleen nog maar teleurgesteld en murw.

Teleurgesteld bijvoorbeeld omdat de Gemeente Schouwen-Duiveland alleen op papier beweert dat ze een ‘inclusief beleid’ voert. Dus een beleid waarbij alle mensen volwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen, ongeacht beperking, leeftijd, etnische herkomst, seksuele oriëntatie, armoede, laaggeletterdheid.  Alleen op papier, niet in de praktijk, want de Regenboogvlag zal niet wapperen bij het gemeentehuis in Zierikzee. Dat dealtje zal nou eenmaal gesloten moeten zijn binnen een college met de SGP daarin.

Maar de vlag van ‘Orange the World’ bij de actie van geweld tegen vrouwen wil het gemeentestuur ook niet hijsen, maar dat dan juist weer wel op basis van dat ‘Inclusiviteitsbeleid’.

Met een soort satanisch genoegen werd er door de voltallige gemeenteraad een nieuw parkeerbeleid doorgevoerd in Zierikzee. Nu daar veel over wordt geklaagd, werden er in aanloop naar de verkiezingen plots verbeteringen beloofd.  Verbeteringen die echter niet zullen leiden tot het feit dat een voorziening als Filmtheater fiZi weer toegankelijker zal worden, zoals voorheen.

Want ach, Filmtheater fiZi dankt zijn bestaansrecht nou niet direct aan het gemeentelijk beleid. Want fiZi behoort tot de sector ‘Cultuur’ en die heeft maar een heel bescheiden plekje. 

Nou ja, een filmtheater heeft dan inderdaad nog een plekje in Zierikzee. Dat kun je van de Bridgevereniging Zierikzee al jaren niet meer zeggen. Die moet met haar tientallen oudere leden uitwijken naar een dorpshuis in Nieuwerkerk.  Zo zijn er zoveel trieste voorbeelden van een vrij harteloos beleid te noemen in deze gemeente.  En toch…..ga ik stemmen!. Maar op wat en op wie? Laat ik eens beginnen met van de al  de zittende raadsleden de namen door te strepen van degenen die tegen het verwerven van het Cultuurhuis ZierikC hebben gestemd. Of is dat toch een beetje zuur?

Theatergroep Zierik speelt ‘God van de slachting’

Theatergroep Zierik speelt vanaf vrijdag 18 maart de hilarische voorstelling God van de Slachting van de vermaarde Franse schrijfster Yasmina Reza. Het stuk is inmiddels over de gehele wereld met succes gespeeld en door Roman Polanski verfilmd onder de titel Carnage.

In God van de Slachting komen twee echtparen bijeen om een verklaring voor de schadeverzekering op te stellen: de zoon van het ene stel heeft ‘gewapend’ met een stok de zoon van het andere paar twee tanden uitgeslagen. Een uit de hand gelopen kinderruzie, meer is het niet, zo lijken de ouders aanvankelijk overeen te komen. Er wordt koffie gedronken, en is heerlijke clafoutis en er staan tulpen. Beide echtparen, gegoede middenklasse, intellectueel onderlegd en welgemanierd, willen het beschaafd oplossen met een open gesprek, maar gaandeweg blijken woorden – en vooral woordkeuzes – de laagjes vernis van de beschaving grondig af te schuren tot er alleen nog een verbaal slagveld overblijft.

In de regie van Mels Hoogenboom is de voorstelling een snelle en grappige komedie geworden, die na 90 minuten eindigt in een heerlijke chaos, waarin de vier ouders hun onderlinge strijd vermoeid opgeven. Kaarten à € 13,50 (inclusief koffie/thee vooraf) zijn te reserveren via http://www.theatergroepzierik.nlVoorstellingen op vrijdag 18, zaterdag 19, vrijdag 25, zaterdag 26 maart en zaterdag 2 april aanvang 20.00 uur.

NOODKREET: Lieve, lieve DigiD vergeef mij!!

Lieve, lieve DigiD het is volledig misgelopen tussen ons en dat spijt me zo verschrikkelijk. Gun mij een laatste poging om het goed te maken. Ik ben tot inkeer en besef gekomen nadat ik een negatieve beoordeling over de klantvriendelijkheid van uw organisatie heb ingezonden

Mea Culpa!  Mea Culpa! Vergeef mij!

Inmiddels heb ik volkomen begrepen dat ik voor de kwaliteit van leven volledig afhankelijk ben van de genade van u: grote DigiD!!

Ik heb twee simpele vragen die ik ook na meer dan honderd pogingen niet beantwoord krijg:

-Hoe kan ik mijn boostervaccinatie (van 21 december 2021) toegevoegd krijgen bij de twee eerdere vaccinaties (begin april en eind mei) op de coronacheck op mijn smartphone?

-En indien – zoal steeds maar blijkt – dat niet lukt via inloggen bij DigiD hoe kan ik dan doordringen via de SMS-controle van DigiD. Hoe vaak krijg ik nog een zes-cijferige sms-code toegestuurd, nadat ik er inmiddels vijftien!!! heb ontvangen? Terwijl ik steeds een nieuwe krijg zodra ik mijn gebruikersnaam en wachtwoord van DigiD heb ingetikt?

Gistermiddag gaf u mij via de telefoon te kennen me niet te woord te kunnen staan, omdat de wachttijd veel langer was dan wat de klanten normaal gewend zijn van DigiD.

Nou ben ik best op dat gebied wel wat gewend. De dag ervoor immers stond ik veertig minuten in de wachtstand om daarna te horen te krijgen dat mijn probleem die dag niet opgelost kon worden omdat er een storing was bij de GGD. Einde verhaal!  En of ik via een mail wilde laten weten of ik tevreden was de behandeling van de helpdesk?

NEEEE!! Dat was ik niet. Maar……ik wil niet klagen, echt niet, echt niet. Lieve DigiD ik onderwerp mij volledig aan uw folteringen. Ik erken uw oneindige macht en ik smeek u: Help mij, help mij. Gun mij toch die digitale  registratie van de boosterprik op mijn QR-code. U kunt dat toch? U bent machtig en groot?

Wat rest mij als u mijn noodkreet afwijst? Verbanning uit de samenleving! Overal gesloten deuren om uiteindelijk eenzaam en verlaten maar een wanhoopsdaad te begaan? Of….is dat misschien ook het uiteindelijk streven van DigiD?

Trek een blik mongolen open!

Hoe zou zo’n overleg aan de redactietafel nou gaan bij SBS6? Hoe komt zo’n voorstel tot het maken van een programma als ‘Down the road’ nou tot stand? Gaat dat echt zo gevoelloos als ik denk dat het zal gaan? Roept er dan eigentijdse programmabedenker bijvoorbeeld: ‘Laten we een blik mongolen opentrekken, want dat werkt altijd!’

Hij of zij wil aandacht en dan moet je natuurlijk een beetje shockeren. Misschien bedoelt die eigentijdse programmabedenker zonder greintje eigen fantasie het niet eens zo cru, maar hij/zij wil natuurlijk wel scoren en dan  moet je lef tonen. Bovendien: succes verzekerd met een programma waarin mensen met een downsyndroom centraal staan. Lichtende voorbeelden genoeg. De eigentijdse programmamaker zonder enig moreel besef heeft zijn huiswerk gedaan en weet dat Paul de Leeuw zijn imago ook altijd glans wist te geven met het onthalen van mensen met downsyndroom in zijn programma’s. Die mensen waardeerden hem zo en knuffelden hem zo lekker. Zelfs als De Leeuw over hun rug heen platte grappen over hen maakte richting de kijkers. Dat hadden ze immers zelf toch niet door.  Doe ik De Leeuw tekort? Was hij juist altijd oprecht betrokken bij deze specifieke gasten? Ik wil, kan en zal dat nooit geloven. Daarvoor heeft hij te veel, te vaak en te ongegeneerd mongolen gebruikt ter meerdere eigen eer en glorie.

Maar een lichtend voorbeeld op dit gebied is hij inderdaad wel. Ook voor Johnny de Mol, die bij SBS6 het programma ‘Down met Johnny’ maakte. Ook zo’n succesformule, waarbij getracht werd dromen en wensen van mensen met downsyndroom in vervulling te laten gaan. Maar waarbij het toch vooral ging om valse sentimenten en kijkcijfers.

Ja, die eigentijdse programmabedenker wist waar hij het over had met zijn kreet: ‘Trek gewoon een blik mongolen open!’ Een titel had hij ook al bedacht: ‘Down the road’. En de presentator moest natuurlijk Gordon worden. Diens imago kon ook wel weer wat extra glans gebruiken. Ik stel me zo voor dat de eigentijdse programmabedenker dankbaar is afgelebberd voor zijn idee.

Zo zielig!!!  En wat kun je nog wensen???

Hij woont in een smalle straat in de binnenstad van Amsterdam. Hij had zich er zo op verheugd binnenkort dat benauwende aanzien voor even te verruilen voor de weidse aanblik van besneeuwde skipistes. Maar…. Zo zielig: Hij kan niet gaan, want Oostenrijk laat alleen buitenlanders toe die al een boosterprik hebben. En die heeft hij nog niet, want nog net te jong om voor de kerst die pepprik te ontvangen. En om nou toch naar de wintersport te gaan en daar dan tien dagen in quarantaine te gaan zitten? Dat is natuurlijk ook geen optie. Zo zielig!! Nou ja, misschien zou hij wat troost kunnen putten uit het feit dat hij blijkbaar WEL  een huis heeft en dan nog wel een huis in de binnenstad van Amsterdam. In een vrij nauwe straat dat dan weer wel, maar toch: een huis. Dat kan lang niet iedereen zeggen tegenwoordig. Maar dat besef helpt niet genoeg. De teleurstelling van geen wintersport lijkt te groot. Hij zal de kerstdagen moeten doorworstelen met zijn zieligheid.

Een heel ander probleem waar ik zelf mee worstel in deze tijd betreft de twijfel wat je nou eigenlijk je medemensen nog kunt toewensen. ‘Prettige Kerstdagen’ klinkt zo cynisch tegenwoordig om over ‘een gelukkig nieuwjaar’ helemaal maar te zwijgen. Vorig jaar was er ondanks het coronavirus nog volop hoop op betere tijden. De lockdown en zeker de vaccinaties zouden ons uiteindelijk de uitweg bieden. ,,Een gelukkig, gezond en veel beter 2021’’ durfden we toen nog te wensen. Nu weten we beter. Het coronavirus zal onder ons blijven en zal zijn tol blijven eisen. De samenleving zal anders ingericht moeten worden om enig verweer te kunnen bieden. Dus al met al lijkt maar één woord gepast voor het uitspreken van een wens op de drempel van het nieuwe jaar: STERKTE !

Reacher in de was: slechte combi

Een opmerkelijk kenmerk van het boekpersonage Jack Reacher uit de boeken van Lee Child is dat hij zijn kleren nooit wast. Reacher trekt in zijn eentje door de Verenigde Staten met als enige bagage zijn tandenborstel. Bij de aanschaf van kleding, altijd goedkope confectiekleding, gooit hij de vuile oude kleren weg. Verder weet ik nauwelijks iets van deze thrillerreeks. Nou ja dat de meeste boeken ervan dus zijn geschreven door Lee Child en dat tegenwoordig ook zijn broer Andrew Child er een bijdrage aan levert. Zo ook aan het recente, zesentwintigste deel dat kort geleden is verschenen.

Jack Reacher ligt vaak op het nachtkastje van mijn man, die de carrière van deze dappere strijder tegen geboefte al jaren gretig volgt. ‘Ter ontspanning’, luidt zijn motivatie voor die keuze. Even gretig als voorheen begon hij dus onlangs in dat recent uitgekomen deel met als titel ‘Liever dood dan levend’. Meestal heeft hij zo’n thriller dan in twee, hooguit drie dagen uit.

Dit keer liep het anders. Manlief heeft al jaren zijn bedenkingen over mijn wasmachinebeleid sinds de mouwen van z’n overhemden steeds maar te kort werden. Hij verzorgt dan ook liever zijn eigen was. Prima! Een huwelijk vereist niet per definitie dat de ene partner de vuile kleren van de andere partner wast. Dus propte hij op zaterdagochtend, net uit bed en nog niet echt wakker,  zijn stapeltje was in de machine. Wat draaide het sopje soepel schuimig terwijl hij tijdens het ontbijt lekker in de kranten dook.

Pas veel later bij het openen van het deurtje nadat de machine zijn werk had gedaan, staarde hij verbijsterd naar zijn wasje. Daarin bevond zich ook het verpulpte boek van de gebroeders Child. Ach, een  vergissing is menselijk, maar om nou net Jack Reacher in de wasmachine te stoppen !!!! Dat zou ik nou nooit gedaan hebben.

Ballustrada, 35 jaar: Uitzonderlijk! Opmerkelijk!

Het zette kwaad bloed bij de redactie toen de Provincie tien jaar geleden besloot de subsidie voor het Zeeuws literair tijdschrift Ballustrada stop te zetten. Zulke vrolijke Fransen toonden de redactieleden zich toch al niet. Cynisme en ironie waren altijd trefwoorden die beter bij hen pasten. Dat was in 1986 zo en dat geldt in feite nu bij het 35 jarig jubileum van het blad nog steeds. Toch moet gezegd dat er wat dieper onder de oppervlakte ook best humor schuilt. Al wordt dit bij voorkeur nog steeds met venijn en tegendraadsheid afgedekt.

Ballustrada, 35 jaar. Het jubileum wordt gevierd met een feestelijke uitgave waarin de eigen geschiedenis van dit periodiek centraal staat. Hoewel de verbittering over dat stopzetten van de provinciale subsidie nog steeds voort leeft, constateert de redactie vol trots dat het vooral heel uitzonderlijk mag heten dat Ballustrada de provinciale overheid helemaal niet nodig heeft. Dankzij de steun van abonnees, de Vrienden van Ballustrada en acties van solidaire kunstenaars kon het blad tot nu toe overleven.

Een jubileum van 35 jaar acht de redactie zelf ook opmerkelijk daar de gemiddelde levensduur van een literair tijdschrift volgens haar  meestal in dagen en niet in jaren wordt uitgedrukt. Die lange levensduur wordt naast de steun van de lezers en medewerkers (altijd belangeloos) vooral ook toegeschreven aan het dwarse karakter van het tijdschrift. ,,Al sinds de aanvang staat het garant voor eigenzinnige literaire en politiek-maatschappelijke opvattingen. De redactie heeft altijd min of meer als anarchistisch collectief gefunctioneerd: taakgericht en in vrijheid. De minimale eis was en is dat een redactie bezeten van literatuur moet zijn’’, aldus het begeleidend persbericht bij dit jubileumnummer.

De huidige redactie bestaat uit: André van der Veeke, Jan J. B. Kuipers, Johan Everaers en Ko de Jonge. Eerstgenoemde nam eind 1986 het initiatief tot oprichting van het blad. ,,Hoe naïef en vol hoop waren we toen en overigens: ook venijnig al’’, constateert hij in het voorwoord.  In zijn terugblik ‘Door de eeuwen heen’, vertelt Van der Veeke over hoe de naam van het blad  is ontstaan. Voorstellen  als De Beuk, Bunker, Laagland, De Witte Luis deden de harten niet sneller kloppen. De aanblik van het ferme balkon bij de flatwoning waar drie mannen van die eerste redactie toen bijeen waren, leidde naar het woord ‘balustrade’, maar besloten werd dat ‘op te leuken’ met een quasi-Italiaanse verhaspeling  tot ‘BALLUSTRADA’.  Al lijkt de omschrijving ‘op te leuken’ weinig passend bij de redacties ‘door de eeuwen heen’.

Het jubileumnummer mag met recht ‘een feestelijke uitgave’ worden genoemd met anekdotes en literaire onderwerpen en tal van terugblikken. In het hart van het ruim 100 pagina’s tellende blad is uit de eerste jaargang een compilatie samengesteld van gedichten, artikelen en mail-art bijdragen. Om de terugblik compleet te maken is zelfs de originele centerfold aanwezig die beeldend kunstenaar Jan Verschoore destijds maakte, zij het op een iets kleine formaat.

Het laatste artikel in de uitgave onder de titel ‘De worsteling naar boven 35 jaar Ballustrada’ is van Wim van Til. Hij sluit af met een juichkreet: ,,Ballustrada leeft, beweegt en stroomt door naar de top tien van langst levende  gedrukte literaire bladen. Van harte hiep hiep!’’  Dit sluit aan op het besluit van de redactie zelf: ‘Doorgaan tot het einde der tijden’.

Foto-onderschrift: redactie van Ballustrade vlnr. Johan Everaers, André van der Veeke, Jan J. B. Kuipers, Ko de Jonge. (foto: Heleen Dekker).

Eef laat van zich zien en horen

Filmmaakster en beeldend kunstenaar Eef de Graaf uit Zierikzee timmert stevig aan de weg met verschillende projecten en bezigheden. Zij is een van de vijf Zeeuwse professionele filmmakers die betrokken zijn bij het project ‘Ik Ben’ op initiatief van het Centrum voor Beeldende Kunst Zeeland (CBK). Eef gaf deze week de aftrap met haar mini documentaire over beeldend kunstenares Gwen van den Bout uit Burgh-Haamstede.

In het kader van ‘Ik Ben’ zijn twintig professionele Zeeuwse kunstenaars/vormgevers uit de vijf regio’s in Zeeland geïnterviewd en gefilmd over hun werk in de praktijk. Deze interviews zijn afgenomen en gefilmd door vijf professionele, Zeeuwse filmmakers die van elk interview een mini documentaire hebben gemaakt van circa 5 minuten. De korte film over Gwen van den Bout van Eef de Graaf is dus de eerste en is te zien via:

Klik hier om de mini documentaire te bekijken via YouTube!

Een ander project waar Eef de Graaf druk mee bezig is betreft haar film ‘Duurzame Eilanden’. Nadat de wereldexpo in Dubai eerder werd uitgesteld wegens corona, kon deze manifestatie begin oktober eindelijk van start gaan. Daar wordt in het Holland Paviljoen ook de film ‘Duurzame Eilanden’ vertoond. Eef en haar man Kianoosh Gerami waren aanwezig bij een van de eerste vertoningen. Zij kregen zelf de kans even in gesprek daarover met Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima.

De film krijgt een vervolg met een educatieproject. Eef de Graaf schrijft daarover op haar website:  ,,De transitie naar een duurzame samenleving wordt urgent, we hebben nog zo’n tien jaar om de energietransitie te realiseren en opwarming van het klimaat met 1,5 graad, tegen te gaan. Dit betekent dat we diverse sociale groepen moeten bereiken en kinderen en jongeren meer moeten onderwijzen over wat er gaande is met betrekking tot de aanpassingen die we moeten doen om klimaatverandering tegen te gaan. Met een positieve insteek en met speelse interactieve lespakketten kunnen we inzicht bieden in wat er al gaande is op en rondom de Nederlandse eilanden met duurzame proeftuinen en kunnen we veel bereiken door hard te werken aan positief inzicht en educatie. Zo sneller bewustwording te creëren en gezamenlijk te werken en te zoeken naar creatieve oplossingen voor een duurzame samenleving.’’

De Moatenaoaiers: ‘Awiemaweh’, ‘Awiemaweh’!

Soms kan een kort bericht je plotseling een lollige herinnering opleveren. Dat overkwam mij deze week met de op zich droevige  melding over het overlijden van Philip Margo (79) van de Amerikaanse band The Tokens. Die groep scoorde in 1961 een wereldhit met ‘The lion sleeps tonight’. Het ging me niet zozeer om exact dat nummer, maar vooral om de parodie die het opmerkelijke gitaartrio ‘De Moatenoaiers’ uit Schouwen-Duiveland er in de jaren negentig van maakten. Liedtekstschrijver Marien Hoogerheide had het bedacht. Ze zongen:

‘In de bossen van Schuddebeurs is nog nooit een leeuw gezien..

En hoe het verder ging, weet ik niet meer, maar van dat ene zinnetje word ik nog steeds vrolijk. Soms als ik mezelf wil oppeppen, zing ik het zomaar spontaan en omdat ik dan verder geen tekst heb, voeg ik er dan er bekende ‘Awiemaweh, Awiemaweh’ uit het oorspronkelijke nummer aan toe. Dat is zo’n lekkere oorwurm die lang in je hoofd nadreunt.

De herinnering aan ‘De Moatenaoiers’ bracht een grote glimlach bij me teweeg. Wat kon dat trio een herrie maken en wat een lol hadden ze zelf in hun optredens. Muzikaal, creatief en verrassend waren ze absoluut, maar ze afficheerden zichzelf zonder pretenties onder meer als ‘Een niet semi-akoesties gebeuren’. ‘De Moatenoaiers komen uw feest verzieken! Neemt doch gerstenat in huisch’.

Wat ‘The lion sleeps tonight’ betreft: die hit wordt nog steeds beschouwd als een van de beste popsongs aller tijden. In 1961 stond het nummer drie weken lang bovenaan in The Billboard Top 100.  De melodie dateert al van 1930. De Zuid-Afrikaanse zanger Solomon Linda gebruikte het in zijn nummer ‘Mbube’, maar The Tokens maakten er dus in 1961 een hit van. Het succes vlamde in 1994 weer op toen het nummer in de Disneyfilm ‘The Lion King’ werd gebruikt.

Remake van Lang en Gelukkig

Enige basiskennis van sprookjes is wellicht mooi meegenomen bij het zien van de voorstelling ‘Lang & Gelukkig’  door het Middelburgs Theater, vanaf vrijdag 29 oktober in de Stadsschouwburg in Middelburg, aanvang 19.00 uur. Maar ja, wie heeft dat nou niet? Die basiskennis? Sprookjes zijn ons immers met de paplepel ingeven? Of betreft dat inmiddels een voorrecht voor een oudere generatie?  In dat geval: reden te meer om ‘Lang & Gelukkig’ te gaan zien.

Deze familievoorstelling (8+) betreft wel een verzameling klassieke sprookjes, waaronder Assepoester en Roodkapje, maar er wordt tevens een grote knipoog naar de actualiteit gegeven. Zo wordt Assepoester gekleineerd door haar stiefmoeder en stiefzussen Paris en Hilton, heeft Roodkapje een relatie met een boze wolf met imagoproblemen en wordt prins Roderick van Oranje Nassaukade door zijn moeder uitgehuwelijkt . Alle ontwikkelingen komen tot een climax op het grote bal.

Het script voor ‘Lang & Gelukkig’ is geschreven door Don Duyns en de liedteksten zijn van Alex Klaassen. De regie is in handen van Peter Adriaanse en voor hem betekent deze versie bij het Middelburgs Theater een remake. Eerder maakte hij met cliënten van het voormalige Duinart een bij hen passende voorstelling van dit stuk. ,,Dit keer wordt het weer heel anders met allemaal spelers van het Middelburgs Theater’’, laat Peter weten. Hij is blij met de mogelijkheid de opvoeringsreeks in de Stadsschouwburg te brengen.  De coronabeperkingen van de afgelopen anderhalf jaar maakten het onmogelijk in het eigen minitheater te repeteren en voorstellingen te geven.

De meeste spelers in de cast nemen meerdere rollen voor hun rekening. De cast bestaat uit: Simone Adriaanse, Peter Boot, Willem van der Ent, Hans Hüber, Larissa de Keijzer, Jeanet Manusama,  François Vervaet, Izaäk Wondergem, Jurgen Hoogstrate en Michiel Schrijvershof.

Na de première vrijdagavond 29 oktober is ‘Lang & Gelukkig’ verder te zien op za 30 okt om 19.00 uur, zo 31 okt om 15.00 uur, zo 7 nov om 15.00 uur, za 13 nov om 19.00 uur en zo 14 nov om 15.00 uur. Kaartverkoop: www.zeelandtheaters.nl of telefonisch: 0118-659666 (ma t/m vrij tussen 10.00 en 12.00 uur).

Irma Zonderboezem met haar Baron.(foto: Marja van Noort)

Geen hapklare brokken, maar wel lekker

GEZIEN: Toneelvoorstelling Theatergroep Zierik; vrijdag 8 oktober 2021; Theater De Verdieping Zierikzee;  twee eenakters: ‘Veel langer dan je je kunt voorstellen’ van Rebekka de Wit; regie: Mels Hoogenboom;  spel: Ylva Spiekerman van Weezelenburg en Wilco de Valk; ‘Een Progam’,  tekst en regie: Mels Hoogenboom; spel: Cora Hoogstrate, Tamara van As, Yolanda Smits.

Het begint al bijna weer een cliché te worden, maar het moet toch nog maar even gezegd: Wat fijn dat we weer gewoon bij een toneelvoorstelling van Theatergroep Zierik in het kleine theater De Verdieping kunnen zijn en met elkaar kunnen napraten in de sfeervolle foyer. Die controle van de corona QR-code moeten we voor lief nemen, maar vooruit dan maar. Die situatie zal toch ook wel eindig zijn?

De toneelavond van Zierik biedt geen hapklare brokken. Je moet  als toeschouwer wel bereid zijn er even op te kauwen. Maar daar krijg je dan wel veel voor terug, want die brokken smaken best lekker, heel lekker zelf. In ‘Veel langer dan je je kunt voorstellen’ manifesteren Ylva Spiekerman van Weezelenburg en Wilco de Valk zich als spelers vol overtuigingskracht. Ze staan op een kale speelvloer zonder decor of attributen en moeten het dus volledig van eigen inleving, fysiek, stem en tekstbehandeling hebben. De strakke hand van de regie lijkt hen daarbij een prima houvast te geven. We zien Ylva als een vrouw van dertig die nog steeds worstelt met een foute opmerking die ze als veertienjarige heeft gemaakt. Hoe anders had haar leven kunnen lopen als ze toen iets heel anders had gezegd?  Gewoon iets stoms gezegd. Jammer, heel jammer, maar zij maakt het zo zwaar dat het levensbepalend voor haar wordt. De rol van de jongen/man biedt als uitdaging dat hij in feite alleen in de fantasie van het meisje/vrouw optreedt. Beiden bieden geloofwaardig spel en de herkenbaarheid van de situatie is groot. Waar het een beetje aan schort in deze eenakter is echter dat Rebekka de Wit er wel een zeer autobiografisch verhaaltje in vertelt met wel  zeer persoonlijke gevoelens en te veel herhaling van dezelfde woorden. Als ze het wat universeler had gemaakt zou er wellicht meer verbondenheid met die jonge vrouw en haar worsteling zijn ontstaan.

Herinneringen aan/of na het leven staan ook centraal in ‘Het Program’. Ook deze eenakter biedt een lekkere uitdaging aan het publiek. Wie zijn die drie vrouwen? Wat hebben ze wel of niet met elkaar?  Waar zijn ze? Waar willen of gaan ze naar toe? Mels Hoogenboom is er als tekstschrijver in geslaagd een prima stuk te leveren waarin spanning, liefde voor het leven, afkeer van de dood en berusting fraai verwezen zijn. Wie zich in sfeer, tekst en spel laat meevoeren, wordt beloond met een brokje ontroering. Zo verging het mij in elk geval wel. Te veel vertellen over ‘Het Program’ zou een spoiler zijn. De kracht van het stuk zit vooral in de uitdaging aan de toeschouwer nieuwsgierig te worden naar die drie verschillende vrouwen. Waarom heeft de ene zoveel herinneringen en waarom kan de andere vrouw zich maar twee gebeurtenissen uit het verleden voor de geest halen? En waarom kan die derde vrouw de andere twee nou juist wel vertellen waar ze zijn? Wat is haar positie daar dan? Het wordt tijdens de opvoering allemaal duidelijk, dankzij prima teksten van Mels en het soepele spel van Cora Hoogstrate, Tamara van As en Yolanda Smits. Rest nog ook een vet compliment te geven aan de verrassende vormgeving met een inventieve belichting.

Deze toneelvoorstelling in Theater De Verdieping is verder te zien: zat 9 okt 20 u.; zon 10 okt. 15.00u, vr. 15 okt. 20 u.; zon 17 okt 15 uur. Kaarten à € 13,50 te reserveren via: www.theatergroepzierik.nl

Terecht Kalveren voor acteerprestaties

Na het zien  ‘De Veroordeling’ kort geleden bleef deze verfilming van het verhaal van journalist Bas Haan nog dagen lang in mijn hoofd nadreunen. Blijkbaar was die Deventer Moordzaak in 1999 voor een deel aan me voorbij gegaan. Bovendien had ik destijds al niet zoveel aandacht voor de pertinente uitspraken van Maurice de Hond.

Goed dus dat die film op mijn pad kwam. Goed om te zien hoe gevaarlijk beeldvorming kan werken. Goed om weer eens duidelijk uitgemeten te zien dat gedegen onderzoeksjournalistiek wel degelijk het verschil kan maken. Maar los van dit belang van deze film biedt ‘De Veroordeling’ natuurlijk vooral ook een waar genot aan fraaie acteerprestaties. Wat een geweldige vertolking van Bas Haan zet Fedja van Huêt neer in de hoofdrol. Niet alleen zijn tekstbehandeling (prima Brabantse tongval), maar vooral ook zijn stil spel en de wijze waarop je hem een kanteling in zijn gedachten ziet maken, hakken er fraai in. Een mooie man om naar te kijken? Nou….vaak wel, maar in dit geval is dat helemaal niet aan de orde. Fedja van Huêt toont als Bas Haan geen spoortje ijdelheid, maar gaat volledig bevlogen voor zijn vak en voor de doelen die hij zich gesteld heeft. Dat maakt indruk. Heel terecht dus, wat mij betreft,  dat het Gouden Kalf voor Beste Hoofdrol aan hem is toegekend.

Al even eens ben ik het met Gouden Kalf  voor Beste Bijrol voor Yorick van Wageningen voor zijn vertolking van Michael de Jong (‘de Klusjesman’).  Imponerende gebeurtenis dat Michael de Jong zelf, samen met zijn vrouw, dat Gouden Kalf in ontvangst kwam nemen, omdat Yorick van Wageningen met vakantie was. Michael de Jong bedankte Bas Haan en de filmmakers voor het feit zij hem en zijn vrouw hun leven hebben teruggegeven.  Ook dat hakte erin bij me. Dat ook de Gouden Kalveren voor Beste Scenario en Beste Film naar ‘De Veroordeling’ zijn gegaan, kan ik me helemaal in vinden.

Nou en dan die vijf Gouden Kalveren voor ‘De Slag om de Schelde’ gelden wat mij betreft ook als een terechte oogst. Niks om minnetjes over te doen dat dit alle vijf prijzen zijn in de zogeheten technische categorieën. Met Gouden Kalveren voor Sound Design, Kostuums, Production Design , Cameravoering en Montage worden de betrokken makers prima gehonoreerd.  Op het gebied van acteren reikt ‘De Slag…’nou eenmaal niet tot het niveau van ‘De Veroordeling’.

Afghanistanmoeheid??

Het is een opvallende pagina in de krant van vrijdag 10 september 2021. Het bovenste deel is gevuld met een foto van twee nog vrij jonge, mishandelde mannen. Het onderste deel opent met een lange, vette kop: ‘Mensen willen na werk ontspannen, geen zware, voorspelbare talkshows’. Rechts onderin staat nog een fotootje van Jort Kelder in een bekende pose met zijn armen over elkaar. Hij ziet er beter uit dan die twee mishandelde mannen bovenin.

Wat gebeurt er toch met me dat ik die twee nieuwsfeiten door elkaar ga zitten lezen en daardoor in een rare maalstroom terecht kom? Ik lees dat de kijkcijfers van talkshow kelderen en dat publiek behoorlijk ‘talkshowmoe’ begint te worden. Dan wordt mijn blik weer getrokken naar die foto bovenin: Die twee mishandelde mannen zijn journalisten die verslag deden van het protest van vrouwen in Kaboel. De Taliban heeft die journalisten afgeranseld. Neamat Nagdi en Taqi Daryabi heten die journalisten en ze kregen zweepslagen omdat ze hun werk deden. De foto toont de beurse plekken op hun lichamen.

Wat de talkshows in Nederland betreffen. Daar weet Jort Kelder wel een oplossing voor. Volgens hem moeten ze zich meer gaan onderscheiden in onderwerpkeuze en ervoor zorgen dat ze meer van elkaar gaan verschillen. Ook Bert van der Veer, voormalig regisseur en programmadirecteur weet hoe het beter kan: wat vrolijker, want volgens hem is er bij het Nederlandse tv-publiek sprake van ‘coronamoeheid’, van kabinetscrisismoeheid en van ‘Afghanistanmoeheid’.

Weer gaat mijn blik naar boven naar die foto van die gewonde lijven van Neamat Nagdi en Taqi Daryabi. De wanhopige blik in hun ogen zegt me genoeg. Ja hoor, die mannen hebben ook last van ‘Afghanistanmoeheid’ vrees ik. Die hebben na hun werk ook vast behoefte aan een luchtige, vrolijke show met Johnny de Mol bijvoorbeeld.

Film by the Sea gaat provincie-breed



Film by the Sea gaat dit jaar opnieuw provincie-breed in Zeeland en zelfs een beetje daarbuiten. Vijf satellietsteden in Zeeland en eentje net over de grens met Noord-Brabant doen mee van donderdag 17 tot en met zondag 19 september. In Oostburg, Terneuzen, Middelburg, Goes, Zierikzee en Bergen op Zoom (makkelijk bereikbaar voor inwoners van Tholen) is een selectie van voorpremières uit het festivalprogramma te zien.

Programma
Alle satellietlocaties hebben een eigen selectie gemaakt uit de voorpremières die ook te zien zijn op de hoofdlocatie. Er zijn een aantal films die op Zeeland-breed te zien zijn: Openingsfilm Ninjababy en Slotfilm The Duke.

Deelnemende locaties
CineCity Terneuzen: Nieuwstraat 41, Terneuzen – cinecity.nl
Cinema Paradiso / C-Cinema Kiek in de Pot: Burgemeester van de Laarstraat 25, Bergen op Zoom –
c-cinema.nl
Cinema Middelburg: Achter de Houttuinen 30, Middelburg – cinemamiddelburg.nl
fiZi:– Kerkhof 3, Zierikzee – fizi.nl
Ledeltheater:– Ledelplein 7, Oostburg – ledeltheater.nl
Podium ’t Beest: Beestenmarkt 8, Goes – tbeest.nl

Ik had een droom…..

Een groot en lelijk lichtgevend matrixbord met de cijfers 1 9 3 6 dringt zich heel groot aan me op. Voor het me dreigt te vermorzelen, trekt het weer wat terug en verspringen de cijfers naar 2 0 2 1. Wat kan een mens soms toch grillig dromen. Een logisch scenario zit er meestal niet in. Het zijn vaak allemaal losse fragmenten die hier  en daar wel wat met elkaar te maken hebben, maar soms ook helemaal niet. Plotseling flitst Sifan Hassan door mijn blikveld. Dat gaat zo snel dat ik het nauwelijks besef. Iets beter zicht heb ik op Abdi Nageeye die de laatste meters van de marathon bij de Olympische Spelen aflegt. Ik voel terwijl ik slaap dat ik glimlach.

Dan begint dat matrixbord woest te trillen en verschijnt er een merkwaardig hoofd in beeld. Het is een samengesteld hoofd met herkenbare delen van onder meer: Angela Merkel, Barack Obama, Ghandi, Malala Yousafzai en van nog anderen die ik zo snel niet herken. Het samengestelde hoofd roept heel nadrukkelijk: ‘Kijken en Luisteren’, diverse keren achtereen. Het hoofd lijkt die tekst uit te spuwen over twee mannen die samen zitten vast gebonden op een tribune. Die mannen lijken op Geert Wilders en Thierry Baudet. Niet de eerste mannen over wie ik zou willen dromen. Fijn dat het beeld snel verandert en ik toch nog een beeld van die snelle Sifan Hassan te zien krijg. Zij staat nu stil en zegt: ,,Ik ben gewoon een mens die haar hart volgt. Ik wil gewoon laten zien en zeggen: iets wat moeilijk is, is moeilijk, maar het kan wél. Wij kunnen meer dan we denken. Ik geloof daarin.’’

De beelden worden waziger, maar in de verte zie ik nog wel een wild gebarende Abdi Nageeye. ,,Blijf bij mij, we gaan geschiedenis schrijven’’, schreeuwt hij hard naar Bashir Abdi die voor België de marathon loopt. De droom vervliegt, langzaam word ik wakker en merk dat ik nog steeds glimlach én dat ik een traan op m’n snuit moet afvegen. Rare ervaring, maar een dromenduider heb ik niet nodig.

Vrijbuiter: festivalhart in kleine setting

‘Kun jij me in contact brengen met iemand van het Zeeland Nazomerfestival?’, vroeg schipper Wiebe Radstake van de tjalk ‘Vrijbuiter’ mij enkele maanden geleden. Dat kon ik en wat fijn is het dan om te horen dat het festivaldirecteur Sylvie Dees en Wiebe veel creatieve raakvlakken hebben. Zoveel zelfs dat dit heeft geresulteerd in een aantal prachtige projecten op de korte en de wat langere termijn.  Wat die korte termijn betreft: Dat prachtige schip ‘Vrijbuiter’ wordt dit jaar het festivalhart in kleine setting van het Zeeland Nazomerfestival 2021.

Wat een bijzonder alternatief nu door corona maatregelen een druk bezet Abdijplein in Middelburg nog steeds niet mogelijk zal zijn. Vrijbuiter biedt van 24 augustus t/m 1 september tien dagen lang een drijvend podium dat langs de Zeeuwse eilanden vaart met elke keer een andere Zeeuwse haven als bestemming. De muzikale programmering aan boord van de tjalk is in handen van Peter Slager en Broeder Dieleman.  Muzikant ‘Winterdagen’ en spoken-word artiest M werken vanuit het festivalhart aan een ode voor Zeeland en delen elke avond hun overpeinzingen met het publiek aan de kade in de havens.

Het programma is nu nog in voorbereiding, maar zodra het gereed is, wordt dit kenbaar gemaakt op de website:  https://www.theaterzeelandia.nl/evenement/vrijbuiter en via de media. Dan start meteen ook de kaartverkoop.

De thuishaven van ‘Vrijbuiter’ is Zierikzee. Schipper Wiebe Radstake en zijn vrouw Suzan Damen varen een groene en creatieve koers. Zij willen genieten van het zeilen en de schoonheid van de natuur op het water. Daarnaast zetten zij hun schip in om te verbinden, gezelligheid te bieden en om samen op een creatieve manier tot duurzame oplossingen te komen.

Zwoele stem verzacht zure zaken

Het is de toon die de muziek maakt, hebben de Fransen ons geleerd: ‘C’est le ton qui fait la musique’. Dat blijkt in de praktijk te kloppen. Een zwoele stem verzacht zure zaken. Geen wonder dat de NS uiterst nauwkeurig heeft laten onderzoeken welke nieuwe stem het beste alle informatie op de stations in Nederland kan gaan uitspreken. Dat blijkt de stem van Karin van As uit Zierikzee te zijn.

Karin is professioneel stemactrice, leidt talkshows en doet interviews en coacht anderen bij hun presentaties. In Zeeland is zij vooral bekend door haar interviews en talkshows tijdens Film by the Sea in Vlissingen. En bezoekers aan Filmtheater fiZi in Zierikzee zien haar mild glimlachend gezicht altijd voorbij komen tijdens de reclames voorafgaand aan een voorstelling. Karin oogt en klinkt zeer vriendelijk. Dat is maar goed ook want de NS heeft vaak geen vrolijke zaken te melden:  Vertragingen, treinstoringen, wisselproblemen, blaadjes op de rails, bevroren bovenleidingen en nog heel veel meer.  Een professioneel bureau heeft met behulp van MRI-onderzoek in kaart gebracht dat de stem van Karin prima in het putje valt bij treinreizigers. Het blijkt dat haar stem negatieve emoties verzacht. Wat een gave!

Nou bedacht ik me: Als er nou iemand met dat talent vaak hier vertoeft – Karin heeft een tweede woning in Zierikzee – dan zou je daar als gemeentebestuur toch dankbaar gebruik van moeten maken? Ik zou me heel wat teksten kunnen voorstellen die zij wat zachter bij de bewoners zou kunnen overbrengen.

Bijvoorbeeld:

-Al komen er nog zoveel actievoerders aan de deur kloppen, er is geen denken aan de er bij het Gemeentehuis in Zierikzee een regenboogvlag zal worden gehesen.

Of:

-Het kan wel zijn dat een groep enthousiaste ouderen al drie jaar bezig is om een Knarrenhof in Zierikzee gerealiseerd te krijgen. Maar het komt er niet, want dat is veel te duur.

En voor je het weet, moet Karin met zachte stem bijvoorbeeld vertellen:

-De gemeente gaat natuurlijk geen 3,5 miljoen euro uit trekken voor nieuwbouw van Poppodium Brogum. Geen denken aan.

En zo zijn er nog wel meer denkbare pijnpunten te verwerken voor de inwoners van Schouwen-Duiveland, maar als Karin ze in opdracht van het gemeentebestuur zou moeten uitspreken, komen ze misschien wat minder hard aan. Dat moet toch een heerlijk sluimerende gedachte zijn voor de bestuurders.

Aan gekwetter geen gebrek in Ballustrada

In het recent uitgekomen voorjaars-dubbelnummer van het Zeeuws literair tijdschrift Ballustrada spelen vogels een belangrijke rol. Aan gekwetter geen gebrek in deze uitgave die meteen doet denken aan de eerst bekende poëtische regel in het Nederlands die rond 1100 werd geschreven: ‘Alle vogels zijn nesten begonnen, behalve ik en jij. Waar wachten wij nu op’, ofwel verkort en in oud-Nederlands: ‘Hebban olla vogala’.

Vogels staan centraal in de rubriek ‘Laaglandse Poëzie’ in deze editie van Ballustrada. Bert Bevers stelde daarvoor de bloemlezing ‘Opgetild door de wind’ samen met 27 gedichten van onder meer Maria de Groot, Geert van Istendael en Emma Crebolder.

Ballustrada-redacteur John Everaers, tevens ervaren vogelaar, komt met een boeiend relaas over de lotgevallen van een merel-emigrant die aan de overzijde van de oceaan in Newfoundland zijn heil zocht. Of de vogel daar vond wat hij zocht, valt te lezen en te zien in het verhaal van Everaers.

De rubriek ‘Taal Ver Taal’ bevat gedichten van de in Nederland vrijwel onbekende Belgische dichter Max Elskamp. De vertaling van zijn werk is van Maarten Embrechts. ,,Als er sprake is van vogels, dan is de kat niet ver weg’’, beweert Jabik Veenbaas in een van zijn gedichten. Verder zijn er poëtische bijdragen van onder meer: Hendrik Carette, Geert Beeckman, Theo Raats en Steven Van Der Heyden.

Verder biedt Ballustrada ook proza. Zo voorziet Paul van der Velde een sluipende annexatie van zijn geboorteplaats, vraagt Jan J. B. Kuipers zich af of u nog last hebt van gezag en constateert Will van Broekhoven dat angst een slechte raadgever is om kunst te benaderen. Guido Eekhaut en Paul van Leeuwenkamp verzorgen een ‘minithema’ over ICT in heden en verleden en Ko de Jonge introduceert de ‘Papierpolitie’ van Jürgen O. Olbrich.

Ballustrada viert het 35-jarig bestaan in 2021. Een feestelijke uitgave gewijd aan dit feit, is in voorbereiding.

Rederijkers zetten weer streep door voorstellingen

De Rederijkers Zierikzee hebben evenals vorig jaar besloten een streep te zetten door hun voorstellingsreeks in september als gevolg van de coronabeperkingen. ,,Dat gaat met veel pijn in hart, maar het is niet anders’’, zegt voorzitter Anita de Munnik.

Langer uitstel maakt de tijd te kort om het stuk goed op de planken te zetten, volgens De Munnik. ,,We hoopten uiterlijk 11 mei in kleine groepjes te gaan repeteren, maar ook dat blijkt dus niet mogelijk.’’ De voorzitter memoreert dat de voorstelling van vorig jaar ook geannuleerd moest worden. De repetities waren toen al ver gevorderd, maar het probleem zat in de kleinere ruimten waar de voorstellingen stonden gepland.

De Munnik zegt dat met het oog op 2021 toen al werd besloten een nieuw script te schrijven voor opvoering volledig in de open lucht. De scriptschrijvers Anne van Hekke en Marcel Modde gingen snel aan de slag en nu liggen er dus twee stukken om te kunnen spelen bij De Rederijkers op de plank. De keus welk stuk het in 2022 wordt, zal pas later komend seizoen worden gemaakt. ,,Alle hoop is er op nu gevestigd om vanaf september weer bij elkaar te kunnen komen in onze vaste ruimte in De Driehoek. Normaal beginnen we pas in januari met het repetitieproces, maar de behoefte de draad weer op te pakken is groot. Om de motivatie erin te houden, zal  regisseur André van Hest in die eerste maanden enkele workshops geven’’, vertelt de voorzitter. Volgens haar houden De Rederijkers financieel het hoofd nog wel boven water. Mede dankzij het feit dat het afgelopen jaar alleen voor de opslag huur betaald behoefde te worden aan De Driehoek.  ,,Het leek ons dan ook niet terecht een beroep te doen op extra steun van de gemeente’’, aldus De Munnik.

Klein oponthoud bij thuisreis ‘Vrijbuiter’

Tegen de verwachting in maakt schippersechtpaar Wiebe Radstake en Suzan Damen vandaag (zaterdag 1 mei 2021) met hun tjalk ‘Vrijbuiter’ nog niet de intocht in de thuishaven Zierikzee.

Na een regenachtige donderdag waarop ze van Rotterdam naar Dordrecht voeren, kwamen ze vrijdag in Willemstad aan om vandaag van daaruit naar Zierikzee te komen. Echter de brug bij het Volkerak is het hele weekend gestremd en dus moet er nog even geduld betracht worden voordat ‘Vrijbuiter’ de thuishaven kan binnenvaren.  Op de foto: Wiebe met zijn vader Jos aan het stuur van ‘Vrijbuiter’tijdens een regenachtige tocht. En Suzan met zoon Warre.

Tjalk ‘Vrijbuiter’ op weg naar Zierikzee (2)

Wiebe Radstake en Suzan Damen vervolgen met de tjalk ‘Vrijbuiter’ hun thuisreis naar Zierikzee. Maandag liet Wiebe al weten een dagje in Amsterdam te moeten wachten tot om 23.00 uur de spoorbrug open zou gaan om de zogeheten ‘staande mast route’ doorvaart te bieden.

Die ‘staande mast route’ is een belevenis op zich. Jaren geleden, toen mijn dochter anderhalf jaar aan de Kostverloren Kade in Amsterdam  woonde,  bleef ik ervoor wakker als ik af en toe bij haar logeerde. Die uitkijk over het water was altijd fascinerend met al die binnenschepen die langs voeren, maar aan het begin van de nacht werd het een waar spektakel met die optocht aan grote schepen die tijdens ‘de staande mast route’ passeerden.

Al mijn herinneringen eraan keerden terug toen ik Wiebe hoorde vertellen over zijn tocht door Amsterdam met ‘Vrijbuiter’.  Sigrid Burg heeft daar een sfeervol filmpje van gemaakt. Zij koos er passende muziek bij: Het nummer ‘De thee trekt en de zee nog meer’ van de band Zinkzand waar Wiebe vroeger in speelde. Zaterdag vaart ‘Vrijbuiter’ de haven van Zierikzee binnen.

Tjalk ‘Vrijbuiter’op thuisreis

ZIERIKZEE – Schipper Wiebe Radstake en zijn vrouw Suzan Damen hebben zondagochtend met hun schip ‘Vrijbuiter’ de thuisreis naar Zierikzee ingezet. Ze zijn vanuit Harlingen vertrokken, voeren zondag met een noorderwind in flinke vaart over het IJsselmeer. Zij hopen zaterdag 1 mei in hun thuishaven aan te komen.

Radstake en Damen zijn sinds het najaar eigenaar van ‘Vrijbuiter’, een tjalk uit 1901. Zij hebben tal van plannen met dit schip en hebben de afgelopen maanden op diverse scheepswerven gewerkt om hun eigen ‘Vrijbuiter’ te realiseren. Eén van de plannen is deze zomer Zeeuwse streekproducten te gaan vervoeren en zo de Zeeuwse beurtvaart van weleer te laten herleven. Zij kunnen daarbij 20 mensen aan boord meenemen voor meerdaagse tochten.

Tijdens de tocht naar Zierikzee is ook Sigrid Burg aan boord. Zij maakt filmpjes tijdens de reis en laat daarmee zien hoe ‘Vrijbuiter’ steeds dichter de thuishaven nadert en daar zaterdag zijn intocht zal maken.

Marijke voor het laatst in de hoofdrol

Vrolijk veert ze overeind en roept dat er straks een feest georganiseerd moet worden waarvoor alle lieve en fijne mensen uitgenodigd moeten worden. Niet per se alleen familie en vaste vrienden, maar echt alle lieve mensen die we kennen in ons leven. Dit betreft een fragment in het toneelstuk ‘De Eetkamer’ van auteur A. R. Gurney jr. Die specifieke scène heb ik de afgelopen dagen steeds weer in gedachten als eerbetoon aan Marijke Reuser (1945-2021). Zij is zondag 21 maart overleden en vandaag (vrijdag 26 maart) wordt afscheid van haar genomen door een kleine, warme kring van familie en vrienden. Een besloten kring, wegens corona, geen groots feest met ‘alle lieve mensen’ die in Marijkes leven een rol hebben gespeeld. Dat zijn er heel veel.

Zelf zal ik  me Marijke blijven herinneren als een enthousiaste, humorvolle en bevlogen vrouw. Een ambitieus theaterdier, die velen in haar kielzog wist mee te krijgen. In die genoemde ‘Eetkamer’ getuigde ze destijds van haar sprankelend spel. Bij een latere versie van deze komedie voerde zij met evenveel sprankeling de regie.

Marijke is jarenlang met volle overgave bezig geweest met theater. In Zeeland is zij actief geweest bij diverse toneelverenigingen (Theatergroep Zierik, De Zeeuwse Komedie, Toneelvereniging Pauze) en in diverse samenwerkingsprojecten. Ook maakte zij onder de koepel van haar eigen theatergroep Las Malas enkele mooie producties.  Marijke wist ons als toeschouwers altijd te verrassen met spel, regie én met eigen teksten en visuele vondsten. En naast de talrijke voorstellingen, was er altijd ‘de nazit’ in de breedste zin van het woord. Die ‘nazit’ betreft niet alleen het napraten na een voorstelling, maar alle contacten en de fijne gesprekken over het maken van theater. Marijke getuigde altijd eerlijk van haar persoonlijke smaak, maar liet daarin ook immer ruimte voor de mening van anderen. Haar levenslust spatte er altijd vanaf en werkte aanstekelijk.

Vandaag staat Marijke voor het laatst in de hoofdrol binnen een besloten kring, maar op de achtergrond klinkt het enorm krachtige applaus dat ze in haar leven heeft vergaard. Het grote feest met ‘alle lieve mensen’ kan niet plaatsvinden, maar Marijke zal in hun gedachten nog heel lang voortleven en daarbij een warme glimlach én een traan aan gemis achterlaten.

Het zal toch niet: JA21? Nee! Nee! Nee!

Al twee nachten lig ik woelend in m’n bed het nieuwe kabinet te formeren. Natuurlijk: het bed is niet de juiste plek en ik ben zeker niet de aangewezen persoon voor deze geweldige uitdaging. Wie luistert er nou naar mij?

Toch lijkt het wel een soort dwangneurose waardoor ik ben overvallen. De beklemmende angst over hoe het mis kan gaan met die formatie houdt me in de greep. De winst van Forum voor Democratie (FvD) en vooral de entree van JA21 met 3 zetels in de Tweede Kamer doet me het koude zweet uitbreken. Dat het rechts populisme groeit binnen de Nederlandse samenleving is wel bekend, maar van enig enthousiasme om met andere partijen mee te regeren was bij die rechts extreme groeperingen tot nu toe geen sprake. Maar JA21 staat wel te trappelen en koketteert nadrukkelijk met zijn acht zetels in de Eerste Kamer om zich extra aantrekkelijk te maken als deelnemer in het kabinet.

Dus vanuit het schrikbeeld dat dit zou kunnen gebeuren, ben ik me er maar mee gaan bemoeien en lig ik dus ’s nachts woelend te formeren.  Dat doe ik met alle begrip voor de huidige dilemma’s van VVD en D’66. Met het CDA erbij zouden ze 73 zetels hebben. Dat is nog geen meerderheid. Bovendien wordt dat nog een hele toer, want  het CDA lijkt liever wonden te likken dan weer vier jaar aan te schuiven.  De ChristenUnie wil wel, maar daar voelt D’66 niks voor, want dan maakt de Euthanasiewet voorlopig weer geen kans. De problemen die samenwerking met een van de linkse partijen (PvdA, GroenLinks, SP) met zich meebrengt, zijn genoegzaam bekend. Daar zou dus minstens een breekijzer aan te pas moeten komen.

En daarom…..is het gevaar van een uitnodiging aan JA21 niet ondenkbaar. Al zou je toch van fatsoenlijke staatslieden als Mark Rutte en Sigrid Kaag (of je nou wel of niet van hun kleur bent) mogen verwachten dat ze niet in zee gaan met lieden die kort geleden nog heulden met Baudet en die bootvluchtelingen betitelen als ‘Dobbernegers’? Ja, tuurlijk, ik weet het: JA21-lid Annabel Nanninga gebruikte dat woord in een column en daarin mag je altijd overdrijven. Ik zal de laatste zijn die dat zal bestrijden. Maar……er zijn duistere zaken in het menselijk bestaan, die geen satire verdragen. Al die duizenden en duizenden verdronken mensen, wiens lijken op de bodem van de Middellandse Zee liggen te vergaan en waar straks weer luxe cruiseschepen overheen varen….. Om die nou schamper als ‘Dobbernegers’ te betitelen? Laat Nanninga haar gang gaan, maar laten Rutte en Kaag haar en haar club nou niet uitnodigen voor formatiebesprekingen. Dan heb ik echt een betere oplossing voor een fatsoenlijke, solide formatie waarin klimaat, migratie, zorg, inkomensongelijkheid, economie, woningbouw volop aandacht krijgen. Daar wil ik wel voor uit m’n bed komen. Als ze zouden willen luisteren.

Old School leert verder kijken dan je neus lang is

,,Ik heb door dit project verder leren kijken dan m’n neus lang is’’, zegt de 15 jarige Binck Raats, VWO-4 leerling bij Pontes Pieter Zeeman in Zierikzee over de ervaringen bij ‘Old School’.  Bij dit project brengen Zeeuwse jongeren levensverhalen van Zeeuwse ouderen in beeld. Bedenker is de van oorsprong Zeeuwse theatermaker Jerry Rijstenbil, directeur van Fablefactory, een productiebedrijf uit Amsterdam dat theater inzet voor maatschappelijke projecten.

Pontes Pieter Zeeman is de eerste school in Zeeland die aan het inmiddels twee jaar lopende ‘Old School’ meedoet. De eerste 24 VWO-4 leerlingen hebben het eerste deel van hun opdracht gereed. Het resultaat is een gevarieerde verzameling columns met illustraties waarmee zij de levensverhalen van ouderen trachten samen te vatten. De jongeren voerden daarvoor gesprekken met oudere mensen en deden aanvullend veldonderzoek naar aanleiding van wat zij in die interviews te horen kregen. ‘De Zee’ gold als centraal thema bij deze gesprekken. Een van de doelstellingen van ‘Old School’ is leerlingen te laten ervaren dat er vaak veel te leren valt van de ervaring van ouderen en er dikwijls onverwachte kennis kan worden aangeboord door met hen in gesprek te gaan.

Onder de 24 columns met illustraties schuilen diverse pareltjes aan creativiteit. Gezien het thema ‘De Zee’ is het voor de hand liggend dat veel verhalen gaan over zeilen, surfen, wandelen, het strand, de duinen en de natuur. Een fraai voorbeeld van hoe je zo’n thema niet als keurslijf hoeft te beschouwen, maar er een geheel eigen draai aan kunt geven, levert de 15 jarige Juliëtte van de Giessen. Zij laat weten te zijn uitgegaan van ‘de Zee van het onbekende’. Zij baseerde zich op het levensverhaal van de 83-jarige Coby van de Velde, die  is al 15-jaar weduwe is en als moeder uiteindelijk ook haar geestelijk gehandicapte zoon verloor. Juliëtte schrijft Coby van de Velde te hebben leren kennen als een vrolijke, gezellige, sterke vrouw van wie je op het eerste oog niet beseft hoeveel verdriet en eenzaamheid in een leven schuil kunnen gaan.  Zij trekt dit bewustzijn door naar haar eigen jonge leven in de huidige lastige COVID-19 tijd. Juliëtte wist haar column ook in een verrassend beeld te vangen: een kompas, dat de richting van leven niet kan aangeven, een polshorloge met gebroken wijzerplaat als symbool van alles wat voorbij en een achtergrond met fragmenten van een gedicht over een moeder en een zoon.

Als tweede deel van dit project wordt onder begeleiding van Fablefactory een eindproductie gemaakt waarin de verhalen op bijzondere wijze gepresenteerd worden. ,,Eerst krijgen de leerlingen daarvoor een presentatie-workshop. Ze zijn vrij in hoe ze dit artistiek gaan vormgeven en bepalen zelf welke rol ze aannemen. Eventueel met kostuum aan. De presentaties worden gefilmd en getoond aan de verhalenvertellers’’, laat Jerry Rijstenbil weten. Op welke wijze die presentatie gaat gebeuren, hangt af van de dan geldende corona-maatregelen.

Niet te eten! Voedsel in de kunst

‘Zittende vrouw met vishoed’ van Picasso, ‘Oude vrouw die eieren bakt’ van Velázquez, ‘Het Melkmeisje’ van Vermeer, ‘Rode Poon’ van Monet, ‘Geslachte os’ van Rembrandt, ‘Appels’ van Cézanne,  Bananen van Andy Warhol, Wayne Thiebaud en Maurizio Cattelan en een ‘Pindakaasvloer’ van Wim T. Schippers. Het zijn slechts enkele voorbeelden hoe voedsel beeldend kunstenaars vaak kan inspireren. Voedsel in de kunst is niet te eten, maar je kunt er wel van genieten.

Die boodschap lijkt de organisatie van de Kinderkunstweek Zeeland duidelijk te willen overbrengen op de doelgroep: Schoolkinderen van groep 1 t/m 8, in regulier en speciaal onderwijs. Het betreft een jaarlijks terugkerende lange week in het voorjaar. Scholen worden uitgenodigd om mee te doen en hun leerlingen de laten kennismaken met moderne en hedendaagse kunst. Dit jaar wordt de Kinderkunstweek Zeeland voor de tiende keer gehouden van 3 t/m 14 maart. Het thema is: ‘Niet te eten! Voedsel in de kunst. Een kleine honderd scholen in Zeeland doen mee.

Deze tiende editie wordt wat anders uitgevoerd dan voorgaande jaren, want corona vergt aanpassingen en dus is er dit keer een interactieve manier gevonden om kinderen met beeldende kunst in aanraking te brengen. Nieuw dit jaar is het Digitale Leslokaal, waar voor leerkrachten 55 lessen ‘kijken naar kunst’ klaarstaan die een heel jaar beschikbaar blijven. Een deel van dit leslokaal op de website is toegankelijk voor iedereen, zodat ouders met hun kinderen ook thuis aan de slag kunnen met kinderkunstopdrachten.

De Belgische kunstenaar Kasper De Vos tekent voor het specifieke kunstwerk van deze tiende Kinderkunstweek. Onder de titel ‘Het Ei van RA’ maakte hij klein formaat van zijn grote, gelijknamige sculptuur. Kinderen van de deelnemende scholen kunnen een gesigneerd exemplaar kopen voor 10 euro.

Leerkrachten kunnen weer gebruik maken van een ‘Ideeënboek’ met verwerkingsopdrachten en achtergrondinformatie. Dit creatieve en mooi vorm gegeven boek is samengesteld door Marja Geerse en Martien Luteijn. Zij tonen op talrijke manieren hoe mooi en leuk ‘voedsel in de kunst’ kan zijn. Bovendien bevat het boek allerlei wetenswaardigheden over beroemde beeldend kunstenaars. Informatie, die niet alleen voor kinderen, maar ook voor volwassenen prettige leesvoer biedt.

 Nadere info: www.kinderkunstweek.nl

DANSEN MET EEN ENGEL

Je zult toch maar door ‘een Engel’ ten dans worden gevraagd. Het klinkt sprookjesachtig, maar ook wel een beetje eng. Want ‘Engel’ klinkt wel lieflijk, maar is een Engel dat ook altijd? En hoe betrouwbaar is een Engel in werkelijkheid? Kun je je lot volledig in zijn handen leggen? Kun je er volkomen op vertrouwen dat hij je al dansend langs de juiste weg zal leiden? Hij pronkt met zijn naam voor de steun van het Opperwezen, maar kunnen alle Engelen daar echt op bogen? Zijn alle Engelen wel trouw aan het Opperwezen? Vertoeven alle Engelen nog in de Hemel, of zijn enkelen misschien ver afgedwaald? Moeilijk hoor om ‘een Engel’ te doorgronden.

Stel dat hij plotseling voor je staat met stralende ogen en brede lach. Hij nodigt alle mensen uit naar pleinen en straten te komen en met elkaar te dansen en te feesten tot diep in de nacht om zo nog het laatste restje van carnaval te vieren. Volgens hem is er immers niks dat weerhoudt ons eindelijk weer eens vrij en blij te voelen en dat met elkaar te delen. Deze ‘blije Engel’ heeft daar persoonlijk veel strijd voor geleverd, maar daar is hij goed in. Binnen zijn eigen ‘Engelen familie’ heeft hij geleerd om wraak te nemen op gemene, hooggeplaatste lieden. Hij weet hoe een harmonieuze samenleving eruit zou moeten zien.  Hij kent immers de gang van zaken in de Hemel. Zo kan het op Aarde ook, is de overtuiging van de ‘blije Engel’. Maar dan moet er hier nog wel heel wat gebeuren. ‘Weg met de politie’ bijvoorbeeld, die hij bij voorkeur ‘misdadigers’ en ‘bruinhemden’ noemt. ‘Weg met premier Rutte’, ‘Afschaffing van de Tweede Kamer’, kirt de ‘blije Engel’. Hij pleit voor een ‘fluwelen revolutie’ waardoor ‘de hele boel hier in elkaar zal storten’.

In feite klinkt dat nou ook niet zo vrolijk. Dus ik aarzel of ik wel wil dansen met ‘een Engel’. Misschien zit ik toch safer bij de Satans.

Oproep Jeugdtheaterschool Zeeland

De Jeugdtheaterschool Zeeland (JTSZ) zoekt toneelspelers in de leeftijd van 13 tot 20 jaar voor het project ‘Theater na de Dam’. Dat is een landelijke manifestatie die jaarlijks op tal van locaties in Nederland plaatsvindt  ’s avonds op 4 mei na de Nationale Dodenherdenking. De Jeugdtheaterschool Zeeland doet dit jaar voor de zesde keer mee aan deze manifestatie. Onder leiding van theatermaker Sara Zwigtman komt de voorstelling tot stand.

Gemotiveerde jongeren die aan dit project willen meedoen, dienen op twee weekenden en in de meivakantie beschikbaar te zijn. Op basis van gesprekken die de jongeren zelf voeren met ouderen die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt wordt er een theatertekst gemaakt. Die tekst geldt als basis voor het verder uitwerken van een locatievoorstelling in Middelburg. De première zal zijn op 4 mei om 21.00 uur aansluitend op de Dodenherdenking. In het kader van ‘Theater na de Dam’ wordt dan door veel jongerengroepen in Nederland door middel van theater stil gestaan bij de Tweede Wereldoorlog.

Voor de voorstelling op initiatief van de Jeugdtheaterschool Zeeland worden op de zondagen 7 en 21 maart de gesprekken met de ouderen gepland. Op zondag 18 april wordt de zogeheten jongerendag gehouden en is er contact met alle andere deelnemende jongerengroepen in Nederland. De repetities staan gepland op zaterdag 24 en zondag 25 april en tijdens meivakantie, waarin de deelnemers beschikbaar moeten zijn van 1 t/m 5 mei.  Aan de deelnemers wordt een bijdrage van € 30,– gevraagd  voor eten en drinken tijdens de repetitiedagen.

Wie belangstelling heeft om mee te doen, kan zich aanmelden door te mailen naar: theaternadedam.middelburg@gmail.com met vermelding van naam, telefoonnummer, leeftijd en een korte motivatie waarom dit project je aantrekt.  Deelname is mogelijk voor iedere jongere tussen 13 en 20 jaar.

Urk creëerde een monster

Op het moment dat jongeren in Urk een coronateststraat volledig naar de gallemiezen helpen zaterdagavond zit ik in de eindfase van het boek ‘De ontdekking van Urk’ van de Belgische auteur Matthias Declercq. Dat is een welkom toeval, dat direct antwoord biedt op de vraag: ‘Waarom toch?’

Los van de vele overige onlusten die Nederland teisteren sinds invoering van de avondklok neemt Urk wel een zeer specifieke plek in als het gaat om agressie, vernieling en criminaliteit. In Urk loopt het al veel langer uit de hand. In het geweldige boek van Matthias Declercq lees ik hoe het zover heeft kunnen komen: ,,Ik raak ervan overtuigd dat dit dorp, zonder het te beseffen, een monster heeft gecreeërd, net als Frankenstein, en het dorp heeft dat monster niet meer in de hand. Veel jongeren zitten thuis, dat klopt, en zingen psalmen of surfen op YouTube, maar er is een significant deel van de Urker jeugd die zich niks laat opleggen. Jongeren die ontsnappen aan de regels.’’

Matthias Declercq, die zelf een half jaar in Urk woonde om het dorp door en door te leren kennen, is op zich heel mild in zijn boek. Hij schetst een zo compleet mogelijk beeld van dit voormalige, eigenzinnige eiland. Natuurlijk zijn er veel rechtschapen Urkers, maar uit de talrijke verhalen in het boek blijkt toch vooral dat er veel kwaad woekert onder de oppervlakte.  Drugs, criminaliteit, racisme steken veelvuldig de kop op.  ,,Het dorp voelt zich gekleineerd, benadeeld en gemarginaliseerd bij de inpoldering van de Noordzee’’, constateert Declercq in de epiloog van zijn boek.

De religie is vrijwel alles bepalend in Urk. Het dorp telt 25 kerken. Vissen en bidden zijn de kenmerken voor een echte Urker, die over het zogeheten ‘Urker Paspoort’ beschikt. Voor een buitenstaander is dat onbereikbaar. Volgens Declercq kan met dat ‘Urker Paspoort’ veel worden toegedekt, zoals het verschil tussen woord en daad.  Hij schetst een glashelder beeld van jongeren die op vrijdag- en zaterdagavond in de talrijke illegale kroegen op het industrieterrein aan De Griend alles doen wat God verboden heeft. Op zondag zit diezelfde jeugd in de Jachin Boaz-, Maranatha- of een van de 23 andere kerken. ,,Ouderen praten wat de  jongeren doen snel goed, alsof hen geen schuld treft voor dat gedrag. ‘Ach, we zijn ook jong geweest’, hoor je vaders en moeder zeggen’’, aldus Declercq.

Zijn boek is op 9 oktober 2020 officieel gepresenteerd. ,,Net te laat voor Cees van den Bos’’, denk ik bij mezelf. Hij werd acht dagen eerder geïnstalleerd als nieuwe burgemeester van Urk. Als het boek eerder was verschenen, had hij zich misschien wat langer bedacht om zijn wethouderstaak op Schouwen-Duiveland te verwisselen voor dit ambt in Urk. Misschien zijn er enkele overeenkomsten, maar Urk is geen Bru, het vertrouwde geboortedorp van Cees. In Urk kan het zomaar gebeuren dat er een baksteen door een raam van het woonhuis van de burgemeester wordt gegooid, dat de tuin van de burgemeester volledig wordt omgewoeld, dat er zware vernielingen aan het gemeentehuis worden aangericht, dat er een coronateststraat naar de gallemiezen wordt geholpen. Het dorp heeft een monster gecreëerd en heeft dat niet meer in de hand.

Bloemlegging bij watersnoodmonument

De gezamenlijke herdenking op van de slachtoffers van de watersnood van 1 februari 1953 behoort tot de grote jaarlijkse bijeenkomsten van het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk. Ten gevolge van de coronacrisis kan deze gezamenlijke herdenking dit jaar niet doorgaan. Toch willen alle betrokkenen bij  het Watersnoodmuseum dat de slachtoffers van de ramp ook dit jaar worden herdacht en wel door middel van het (laten) leggen van een bloem. De bloemen worden neergelegd bij het rampmonument van Guust Romijn.

Het museum biedt iedereen graag de mogelijkheid een bloem te laten leggen voor de slachtoffers. Belangstellenden kunnen een witte roos bestellen via de webshop van het Watersnoodmuseum. Op deze manier kunnen betrokkenen, ondanks dat ze er zelf niet bij kunnen zijn, toch stilstaan bij de herdenking. De bloem dient vóór 28 januari 2021 gereserveerd te worden. De kosten bedragen € 2,50 per bloem. Te bestellen via: : https://watersnoodmuseum.nl/…/bloem-leggen-bij-herdenking/

Slopershamer dreunt nog steeds na

Een slokje ontbijtthee schiet spontaan in het verkeerde keelgat als ik specifiek die ene zin in de krant lees: ‘In Middelburg  wordt een woonvoorziening gebouwd op het terrein van het voormalige Spiegeltheater aan de J. V. Sprengerlaan 6’ . Is dat een zin om je te verslikken? Misschien niet, maar voor mij wel.

Mooie herinnering: een volle zaal in ’t Spiegeltheater tijdens het Zeeuws Eenakterfestival.

Het is immers weer zo’n schrijnend voorbeeld hoe er van hogerhand voortdurend met mensen wordt gesold. De ene keer wordt gepredikt dat mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking maar het beste bijeen in grote woonzorglocaties kunnen vertoeven en enkele jaren later komen de beleidsmakers daar dan weer volledig van terug en vinden ze dat mensen met een beperking kleinschalig moeten wonen in huizen in reguliere stads- en dorpswijken. Dan worden de grootschalige zorglocaties simpelweg gesloopt om plaats te maken voor luxe woningen die voor stevige bedragen door particulieren gekocht zullen worden. Wordt dit soort zwalkend beleid ingegeven door menselijke of financiële overwegingen? De vraag stellen, is hem beantwoorden.

De  kogels van de slopershamer op de woningen voor de cliënten van Arduin en op het prachtige dagbestedingsproject ’t Spiegeltheater in Middelburg dreunen nog steeds na in m’n oren. In de zomer van 2017 gingen de laatste gebouwen tegen de vlakte. Wat een verdriet gaf dit verlies bij de cliënten die onder de bezielende leiding van initiator, inspirator, tekstschrijver, regisseur Peter Adriaansen zoveel mooie voorstellingen mochten maken in ’t Spiegeltheater. Voorstellingen die juist bij deze mensen zoveel kwaliteiten aanboorden en hen zoveel specifieke levensvreugde boden. Voorstellingen ook die bij de bezoekers vaak zoveel verrassing en ontroering te weeg brachten.

Het wonen en de dagbesteding binnen deze grootschalige woonzorgvoorziening ging teloor, omdat het allemaal anders moest en omdat Arduin het financieel en organisatorisch het niet kon bolwerken, nam een andere zorginstelling,  ’s Heeren Loo, het stokje over. En nu keert ’s Heeren Loo een kleine vier jaar later dus terug van de opvatting dat voor mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking  kleinschalig wonen in de wijken het beste zou zijn. Nu lanceert deze zorginstelling het plan om voor Zeeland drie centrale wooncomplexen te bouwen voor elk 75 tot 100 cliënten. Die complexen komen in Goes, Vlissingen en Middelburg en moeten in 2023 gereed zijn. In Middelburg komt die centrale woonvoorziening dus op het terrein van het voormalige Spiegeltheater. Misschien borrelen er daar uit de grond nog wel wat begraven creatieve ideeën op voor een mooi dagbestedingsproject. Een eigen theater bijvoorbeeld.  ‘Het kan verkeren’ zou dichter/toneelschrijver Gerbrand Ariaensz Bredero zeggen. Wellicht zouden de cliënten van ’s Heeren Loo dan weer een geweldige levenservaring kunnen hebben met de opvoering van Bredero’s blijspel ‘Spaanschen Brabander’.  Maar ja…. daar heb je dan wel beleidsmakers met een warm kloppend hart en weer bezielde initiatiefnemers voor nodig. En…..een overheid die beseft dat dit alles het geld waard zou zijn.

Ach, ik ben gewoon wat aan het dagdromen als tegenwicht in deze extra donkere coronatijden.

Voorstelling over liefde in macabere omgeving

Aan het prille begin van 2021 kijken velen verlangend uit naar het moment dat de theaters hun deuren weer mogen openen na de huidige lockdown wegens corona. Acteur Bram Kwekkenboom en tekstschrijver Rens Schot in Zeeland hebben hun hoop erop gevestigd dat dit vanaf woensdag 20 januari het geval zal zijn. Vanaf die dag hopen zij de theatervoorstelling ‘Naar Vuurland’ vier dagen achtereen te kunnen opvoeren in Schouwburg De Mythe in Goes, het Scheldetheater in Terneuzen en in de Schouwburg Middelburg.

‘Naar Vuurland’ is gebaseerd op de roman ‘Vuurland’ van de Zeeuwse schrijver, dichter, journalist Andreas Oosthoek, geboren in 1942 in Nieuwdorp. De auteur was dus nog maar een kleuter aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Jaren later werd hij tijdens zijn militaire diensttijd  geconfronteerd met de gruwelijke gevolgen van oorlogsgeweld. Tussen 1951 en 1972 verrichtte een kleine groep Nederlandse dienstplichtige bij de Dienst Berging en Identificatie uiterst zwaar werk. Hun taak was de lichamelijke overschotten van gesneuvelden en geliquideerde nopgraven,  identificeren en alsnog overdragen aan de nabestaanden. Andreas Oosthoek was een van deze jonge soldaten. In roman vertelt hij een verzwegen verhaal over een nagenoeg onbekend hoofdstuk uit de Nederlandse en met name Zeeuwse geschiedenis. De roman ‘Vuurland’ is uitgebracht door uitgeverij Cossee.

Rens Schot, samen met Bram Kwekkeboom initiatiefnemer van de Stichting Valreep i.o. vroeg Oosthoek toestemming ‘Vuurland’ als basis te gebruiken voor een theatervoorstelling. De auteur stemde toe en blijf enthousiast nadat hij een allereerste versie van het script van Rens Schot gelezen had. De regie is in handen van Stefan Perceval en het spel wordt uitgevoerd door Bram Kwekkeboom. De samenwerking tussen regisseur en acteur heeft in het verleden al geleid tot de voorstellingen ‘Coupure’ en ‘De Rietdekker’.

Het verhaal gaat over Alain Leonard van der Wende, 24 jaar oud, geboren en getogen in de provincie Zeeland, wordt overgeplaatst naar de Dienst Berging en Identificatie. Hij geeft daar leiding aan een dozijn jonge dienstplichtigen, dat zorg draagt voor het identificeren van gesneuvelde soldaten  uit de Tweede Wereldoorlog: zowel aan Duitse als aan geallieerde zijde. Het is geen aangenaam karwei: sommige lichamen zijn nog in takt, andere zijn nauwelijks nog als zodanig te herkennen.

In het kader van de Wiedergutmachung bezoekt een groep Duitse jongeren de begraafplaats waar ‘onbekende soldaten’ hun laatste rustplaats krijgen. Een van deze scholieren,  Manfred , vraagt Alain van der Wende om uit te zoeken hoe zijn vader, Dieter Hanau, commandant van ‘Fidelio’, onderdeel van de vesting Walcheren, in november 1944 aan zijn eind is gekomen. Gedood door de geallieerden, of neergeschoten door een kameraad ?  Heldendood  of lafhartig verraad ?

Manfred raakt onder de indruk van de oudere officier, Alain op zijn beurt wordt aangetrokken tot de onschuld van de jeugd.  Is hun verhouding  er een van begeerte of van  bescherming. Van vrijheid of bezit?

De opvoeringen van ‘Naar Vuurland’ staan gepland op: wo. 21 jan., De Mythe in Goes; do. 21 jan. Scheldetheater Terneuzen; vr. 22 en za. 23 januari Schouwburg Middelburg. Alle voorstellingen beginnen om 20.00 uur. Reserveren via: www.zeelandtheaters.nl

Ans Schilders als Tante Lena in I.M.

Zeker voor kijkers in Zeeland biedt het zien van enkele scènes in de serie ‘I. M.’ die in deze laatste week van 2020 vier avonden op NPO 1 wordt uitgezonden, een bijzonder leuke herkenning. De rol van Tante Lena daarin wordt gespeeld door Ans Schilders uit Kapelle. Ans, bekend als actrice, regisseuse, tekstschrijfster en cabaretière denkt met veel plezier terug aan de opnamen van ‘I. M.’.

Deze televisieserie is gebaseerd op het gelijknamige boek waarin schrijfster Connie Palmen zelf haar complexe liefdesrelatie met journalist Ischa Meijer beschrijft. De hoofdrollen worden vertolkt door Wende Snijders en Ramsey Nasr. De regie is van Michiel van Erp en Hugo Heinen tekent voor het scenario. De rol van Tante Lena betreft geen figuratie, maar geldt als specifiek personage, een echte rol dus, zij het met een bescheiden aandeel aan tekst.

Op 23 september 2019 ontving Ans een mailtje van castingbureau Oi Mundo met het verzoek in te gaan op de uitnodiging als Tante Lena te figureren in ‘I. M.’. ,,Ik zat daar nog steeds in het bestand nadat ik weleens vaker voor hen had gefigureerd. Nu zochten ze vooral een vrouw van korte gestalte als zus van de moeder van Connie. Bij voorkeur zou ik ook wat in Limburgs dialect moeten kunnen zeggen. Als ik belangstelling had, moest ik maar een passend filmpje insturen’’, memoreert Ans. Zij voelde wel voor deze uitdaging, maar er was haast geboden, want de voorbereiding voor de  eerste opnamen stond al een week later, op 30 september in Amsterdam,  gepland. Dus schoot Rini Schilders als immer enthousiaste echtgenoot op de achtergrond ook direct in actie voor het opnemen en het monteren van het gewenste filmpje.

Bij Oi Mundo waren ze zeer enthousiast met het resultaat en dus toog Ans op die 30ste september vorig jaar naar Amsterdam om daar eerst de passende kleding aangemeten te krijgen en vervolgens naar het dorp Huizen te worden gebracht om daar te overnachten. De volgende dag werden de opnamen gemaakt in een nog zeer authentieke boekwinkel waar Connie wordt geïnterviewd door Ischa. Op de eerste rij zitten haar moeder en Tante Lena duidelijk heel trots te zijn.

,,Ik was onder de indruk van de grote professionaliteit van de hele crew. De cameralieden en de technici toonden zich vakmensen van grote klasse. Het tussentijds volledig wisselen van camerastandpunten ging zo goed georganiseerd dat het in een vloek en een zucht gereed was’’, vertelt Ans. Zij heeft dat in haar loopbaan met rijke ervaringen op dit gebied wel eens anders meegemaakt. Dat geldt ook voor de houding van de tientallen figuranten in deze serie. Ans kan hele verhalen vertellen over hoe opdringerig mensen zich soms kunnen gedragen met zich veel te groot voor te doen, handtekeningen en selfies te vragen. ,,Daar was in dit geval helemaal geen sprake van. Iedereen bleek zich van zijn taak bewust,  hield zich voor de rest heel rustig. Niemand die de echte acteurs onnodig lastig viel.’’

Ook over de opvang van en de catering voor de figuranten is Ans vol lof. We zien haar deze week  in nog enkele volgende scènes. Voor de opnamen daarvan ging zij op 9 oktober 2019 naar het dorp Ankeveen. Daar is zij als Tante Lena betrokken bij een familiemaaltijd met zuurvlees, puree en spruitjes. ,,Ik moest zorgen dat ik tijdens de dialogen van anderen aan tafel zelf steeds die spruitjes zat te eten. Dat lukte wel hoor, al waren ze nog lang niet helemaal gaar’’, grinnikt Ans.  Zij is ook te zien in een scène tijdens de kerstmaaltijd in huize Palmen en daarna nog tijdens een scène in een kerk waar de moeder van Connie meezingt in het kerkkoor. Daarvoor werden de opnamen gemaakt in de basiliek in IJsselstein.

Natuurlijk heeft Ans het eindresultaat  al integraal gezien tijdens de voorpremière van ‘I. M.’ bij Fesitval Film by the Sea in Vlissingen dit jaar. ,,Maar in zo’n zaal word ik snel afgeleid door allerlei kuchjes en geluidjes van andere mensen. Natuurlijk neem ik deze week alle afleveringen nu thuis op om ze in alle rust hier te kunnen bekijken.’’

Nazit na de eerste opnamen in Huizen. Ans als Tante Lena (r) en links Wende Snijders als Connie Palmen.

Het onzegbare en de verontrusting in Ballustrada

Literaire reacties op de actualiteit en op het verleden. Daar pakt het Zeeuws Literair Tijdschrift Ballustrada onder meer mee in het herfst/winter  dubbelnummer. Beginnend bij het verleden: Willem G. Weststeijn vraagt in  de rubriek Taal Ver Taal aandacht voor de Litouwse dichter-schilder en componist Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (1875-1911). Het betreft hier een primeur. Voor zover bekend verschenen nooit eerder van deze dichter van het symbolisme vertalingen in het Nederlands.

In de actuele rubriek Laaglandse Poëzie hebben elf dichters gereageerd op het thema ‘Op weg naar het onzegbare’, dat redacteur Van der Veeke hun voorlegde. Alweer: nooit eerder werden zoveel woorden aan het onzegbare gewijd. Ignace Schretlen zorgt op uitnodiging van Ko de Jonge voor beelden in het kader van ‘Laagvliegers’.

Verder gaan drie auteurs in op het huidige politieke klimaat. Niet vanuit een partijpolitieke overtuiging, maar eerder namens een grote verontrusting aangaande het hedendaagse individualisme (te veel of juist te weinig), identiteitspolitiek, dreigende censuur of andere vormen van uitsluiting. Het zijn Jan J.B. Kuipers in zijn vaste rubriek De juiste verkeerde verbanden, columnist vanaf het begin van onze jaartelling Minor en Jeroen Follens met het essay ‘Ultrademocratie’. Van Follens verschijnt deze dagen i.s.m. Uitgeverij Storyland/MaryDes Designs Ltd, Wommelgem ook De treurwilg, een ‘psychologisch drama’.

Opmerkelijk proza komt van onder anderen Johan Everaers met ‘Syndroom’ (dat kan er naast het virus ook nog wel bij), Reinold Widemann, Marloes Matthijssen, Mia Timiaan, Frank Roger en Guido Eekhaut. Yorgos Dalman spreekt zijn liefde uit voor het korte verhaal. En de Ballustrada  correspondent uit Antwerpen bericht vanuit een brandhaard.


‘Losse’ gedichten zijn er van Wiebe Radstake (debuut in Ballustrada), Willem M. Roggeman, Barney Agerbeek, Bert Bevers, Job Degenaar, Pieter Sierdsma, Jabik Veenbaas, Renaat Ramon en Patrick Auwelaert.

Dichter/zanger én schipper Wiebe Radstake in Ballustrada met het onderstaande gedicht:

Josi Marti vliegveld

Vliegveld in de hitte

Mooie douanemeiden

netkousen en baretten

baretten als die van Che

Als je hierin verstrikt raakt

kom je niet weg meer

Land in siësta

na een revolutionaire ochtend

vanavond alles weer hersteld

alles weer normaal

Reclame voor Cola

het rood van de Revolutie

Taxi taxi sir taxi taxi taxi?

Che gue che gue vara vara…

Ballustrada; redactieadres: avdveeke@zeelandnet.nl; los nummer € 12,50, abonnement € 20,–.

Uit de goot, in de goot!

Een simpele, alledaagse gebeurtenis, maar genoeg om me een kleine prikkel te geven voor het scenario van een heel kort toneelstukje, of in elk geval van een sketch.

Het verhaaltje begint met een nette, vertrouwen wekkende man die ik met een opschrijfboekje in de hand door onze woonwijk zie lopen. Bij de meeste woningen belt hij aan, maakt aan de deur een praatje en noteert al of niet wat in zijn opschrijfboekje. Genoeg om nieuwsgierig te worden: Wie is die meneer? Wat doet die meneer?  Gelukkig belt hij ook bij ons aan. Die meneer biedt aan de goten voor en achter te komen vegen voor het bescheiden bedrag van 15 euro. Hij doet dat namens een bedrijf met een vertrouwd klinkende naam. Zo vertrouwd dat de suggestie wordt gewekt dat het in onze eigen regio gevestigd is. Nou voor 15 euro schonen goten en  niet zelf de ladder daar voor op te hoeven. Prima! Dus wordt de afspraak gemaakt voor over een week op een ochtend tussen 10.00 en 12.00 uur. Het briefje waarop heel bescheiden de afspraak genoteerd staat, toont dat het vertrouwd klinkende bedrijf toch van wat verderop komt. Ergens uit de buurt van Oeteldonk.

Een week later meldt ruim een uur vroeger dan afgesproken een heel andere man zich met een ferme druk op de bel. ,,Dag mevrouwtje, we komen de goten vegen’’, zegt een boom van een vent, die een veel kleinere man direct opdracht geeft de ladder tegen de gevel te zetten.  Eerst koffie? Nee, ze willen geen koffie, hebben ze net al gedronken. Snel aan de slag en of de poort aan de achterkant direct ook open gezet kan worden, zodat ze ook aan de achterkant aan de slag kunnen. Oké dat doet manlief wel even, al staat hij de slaap nog uit zijn ogen te vegen. ,,Ze zouden toch op z’n vroegst om tien uur komen…..’’, hoor ik wat pruttelen. Prima hoor, jij wilde vooral die goot geveegd hebben, ik ga weer snel door met waar ik mee bezig was.

Veegje voor, veegje achter, zonder tussentijds de ladder te verplaatsen: De goten worden binnen een mum van tijd schoon verklaard, maar…..er is wel iets anders dat besproken moet worden. ,,Roep moeder de vrouw er ook maar eens even bij’’, gebiedt de grote gotenveger. Dat doet vader de man niet, want hij weet hoe vervelend moeder de vrouw het vindt om van achter haar laptop geplukt te worden. ,,Vertel mij maar wat er is’’, verzoekt hij de grote gotenveger. Die laat dat luid en duidelijk weten: ,,Man, man, man, man, man….de goot is schoon, maar aan je dakbeschot moet veel gebeuren. Dat kan het beste maar helemaal vernieuwd worden als je niet wilt dat straks de vogels bij je binnen op zolder zitten. Dat is best een karwei, maar ik kan dat voor je doen, voor pakweg 1000 duizend euro. ,,Oh, even kijken of ik dat in mijn achterzak heb zitten…. . Eh, nee toevallig niet. Wel 15 euro, alsjeblieft en bedankt’’, zegt manlief.

Als de grote gotenveger is vertrokken, treffen we op het terrasje achter twee hoopjes aangekoekte mos en bladeren aan. Die moeten we zelf opruimen. Natuurlijk, voor 15 euro kun je ook niet alles verwachten.